Sumeryjska lista królów (kopia WB 444)pierwszych dziewięć linijek200pxTekst sumeryjski:(1) [nam]-lugal an-ta-e11-dè-a-ba (2) [Eri]duki nam-lugal-la (3) Eriduki á-lu-lim lugal<-àm> (4) mu 28800 ì-ak (5) á-làl-gar mu 36000 ì-ak (6) 2 lugal (7) mu<-bi> 64800 íb-ak (8) Eriduki ba-šub (9) nam-lugal-bi bàd-tibiraki-šè ba-de6 Tłumaczenie: „Gdy władza króle[wska] zstąpiła z niebios, władza królewska (była) w [Eri]du. W Eridu Alulim <był> królem; on panował 28800 lat. Alalgar panował 36000 lat; dwóch królów panowało 64800 lat. Eridu zostało porzucone, jego władza królewska została zabrana do Bad-tibiry”Glassner J.-J., Mesopotamian ... , s. 119.. thumb|200px|Sumeryjska lista królów (kopia WB 444) w zbiorach Ashmolean Museum w Oksfordzie
Alulim – w tradycji mezopotamskiej pierwszy z legendarnych, długowiecznych władców Sumeru, który panować miał przed potopem w mieście Eridu. Znany głównie ze wzmianki w przedpotopowej sekcji Sumeryjskiej listy królów oraz ze wzmianek w sumeryjskich listach przedpotopowych władców, które to źródła przypisują mu nienaturalnie długi okres panowania, liczący dziesiątki tysięcy lat (w zależności od źródła od 28800 do 67200 lat). Jego postać pojawia się również w na nowo zrekonstruowanej kopii Sumeryjskiego mitu o potopie (wersja z Ur). W tekstach z późniejszych okresów występuje pod imionami Alulu (m.in. w Poemacie o wczesnych władcach i w „liście apokryficznym” z Sultantepe), Ajjalu (w Uruckiej liście królów i mędrców) i Aloros (w Babyloniace Berossosa).
Źródła Listy królów Alulim wymieniany jest w dwóch kopiach Sumeryjskiej listy królów, w których zachował się fragment opisujący okres przed potopem: pierwsza z nich, kopia WB 444, zapisana na glinianym graniastosłupie (tzw. Weld-Blundell Prism), pochodzi z okresu Isin-Larsa (początek II tys. p.n.e.)Glassner J.-J., Mesopotamian ... , s. 117., natomiast druga, kopia MS 3175, zapisana na dużej, czworokątnej tabliczce, pochodzi najprawdopodobniej z okresu starobabilońskiego (XIX-XVII w. p.n.e.)George A.R., Sumero-Babylonian King Lists ... , s. 202.. Dodatkowo wzmiankowany jest on również w kilku zapisanych pismem starobabilońskim listach, które wymieniały jedynie władców przed potopem, takich jak tabliczka MS 2855George A.R., Sumero-Babylonian King Lists ... , s. 199., tabliczka z Karpeles Manuscript LibraryGeorge A.R., Sumero-Babylonian King Lists ... , s. 201., tabliczka WB 62Jacobsen T., The Sumerian ... , s. 58. czy tabliczka UCBC 9-1819 (na tej ostatniej zachowała się jedynie długość jego panowania)Finkelstein J.J., The Antediluvian Kings ... , s. 39.. Sekcję z listą władców przedpotopowych posiadała również Babilońska kronika królewska (zwana też Kroniką dynastyczną), która podaje długość panowania tego władcy, choć imię jego samego nie zachowało sięGlassner J.-J., Mesopotamian ... , s. 129..
Zestawienie informacji o królu Alulimie z list królów:
źródło zapis imieniamiasto miejsce na liście długość panowania kopia WB 444 á-lu-limGlassner J.-J., Mesopotamian ... , s. 118. Eridu pierwszy z ośmiu królów, jego następcą jest Alalgar z EriduGlassner J.-J., Mesopotamian ... , s. 121. 28800 latGlassner J.-J., Mesopotamian ... , s. 119. kopia MS 3175 a-lu-lim Eridu pierwszy z dziesięciu królów, jego następcą jest Alalgar z EriduGeorge A.R., Sumero-Babylonian King Lists ... , s. 203. 28800 lat tabliczka MS 2855 a-lu-li[m]George A.R., Sumero-Babylonian King Lists ... , s. 200. Eridu pierwszy z ośmiu królów, jego następcą jest Elalgar z Eridu 28800 lat tabliczka z Karpeles Manuscript Library a-lu-lim Eridu pierwszy z ośmiu królów, jego następcą jest Elalgar z Eridu 28800 lat tabliczka WB 62 [...]-lulimJacobsen T., The Sumerian ... , s. 70, przypis 6. Kuara (ḪA.Aki)Jacobsen T., The Sumerian ... , s. 70, przypis 5. pierwszy z dziesięciu królówJacobsen T., The Sumerian ... , s. 70-77., jego następcą jest [A]lalgar z KuaryJacobsen T., The Sumerian ... , s. 71, przypis 10. 67200 latJacobsen T., The Sumerian ... , s. 71, przypis 8. tabliczka UCBC 9-1819 (tekst uszkodzony)Finkelstein J.J., The Antediluvian Kings ... , s. 41. Eridu pierwszy z 6+x królów (tekst uszkodzony), jego następcą jest Alalgar z Eridu 36000 lat Babilońska kronika królewska (Kronika dynastyczna) (tekst uszkodzony) Eridu? (tekst uszkodzony) pierwszy z dziewięciu królów, imię jego następcy nie zachowało się 36000 lat
Inne teksty Postać Alulima, poza listami królów, wymieniał również Sumeryjski mit o potopie, co potwierdziła publikacja na nowo zrekonstruowanej starobabilońskiej wersji tego mitu z UrPeterson J., The Divine Appointment of the First Antediluvian King ... , s. 37-51.. Zgodnie z tą wersją wielcy bogowie, po wzniesieniu pierwszych pięciu miast, wybrać mieli Alulima na „pasterza” całej ludzkości:
Szereg tekstów z późniejszych okresów wspomina o przedpotopowym królu o imieniu Alulu, którego powszechnie identyfikuje się z AlulimemLambert W.G., Millard A.R., Atra-ḫasīs. The Babylonian ... , s. 18.Clarke M., Achilles beside Gilgamesh: Mortality ... , s. 86.Cohen Y., „Where is Bazi? Where is Zizi?” The List ... , s. 140.. Wzmiankowany jest on na przykład w Poemacie o wczesnych władcach (lub Balladzie o wczesnych władcach), utworze należącym do mezopotamskiej literatury mądrościowej, znanym z sumeryjskich kopii z Babilonii (ok. 1800-1600 p.n.e.), sumeryjsko-babilońskich kopii z Emar i Ugarit (XIII w. p.n.e.) oraz z sumeryjsko-babilońskiej kopii z biblioteki Aszurbanipala w Niniwie (VII w. p.n.e.)Clarke M., Achilles beside Gilgamesh: Mortality ... , s. 85.Lambert W.G., Some new Babylonian ... , s. 38.. W tekście tym, mówiącym o nieuchronności śmierci, król Alulu (ma-lu-lu) wymieniany jest obok innych legendarnych władców sumeryjskich, takich jak Etana i Gilgamesz:
Ten sam „król Alulu” (LUGAL ma-lu-l[u]) wspomniany jest również w bliżej nieznanym kontekście (w powiązaniu z demonem Pazuzu?) w mocno uszkodzonym średnioasyryjskim tekście literackim z Aszur (ok. 1100-1000 p.n.e.)Frahm E., The Origins ... , s. 282.. Z kolei o „Alulu, królu sprzed potopu” (a-lu-lu šarru šá la-mu a-bu-bu) wspomina jedno z zaklęć umieszczonych w późnobabilońskim tekście BM 45686 + 55561, zawierającym zaklęcia i rytuały mające odpędzać polne szkodnikiLambert W.G., Millard A.R., Atra-ḫasīs. The Babylonian ... , s. 27.George A.R., Taniguchi J., The Dogs of Ninkilim ... , s. 123-135.. Alulu (ma-lu-lu) występuje również w nowoasyryjskim tekście, tzw. „liście apokryficznym” z Sultantepe, który ma formę listu napisanego przez legendarnego mędrca Adapę do pierwszego króla przed potopemHallo W.W., Antediluvian ... , s. 62..
Z jeszcze późniejszego okresu, z czasów panowania Seleucydów (III-I w. p.n.e.), pochodzi tekst znany pod nazwą Uruckiej listy królów i mędrców, który zawiera sekcję poświęconą przedpotopowym władcom i mędrcomLenzi A., The Uruk List of Kings and Sages ... , s. 138-142.. Pierwszym spośród siedmiu władców wymienionych w tej sekcji jest Ajjalu, którego mędrcem miał być U-AnLenzi A., The Uruk List of Kings and Sages ... , s. 140 i 142.. Lista przedpotopowych władców znajdowała się również w napisanym w języku greckim dziele Babyloniaka Berossosa (przełom IV/III w. p.n.e.) - liczyła ona dziesięciu władców, z których pierwszy miał na imię AlorosVerbrugghe G.P., Wickersham J.M, Berossos and Manetho ... , s. 49 i 70..
Imię Najczęściej spotykanym zapisem imienia tego władcy jest sumeryjska forma a-lu-lim (), którą podaje kopia MS 3175, tabliczka MS 2855 i tabliczka z Karpeles Manuscript Library. W tej formie imię to znaczy najprawdopodobniej „Nasienie jelenia”Peterson J., The Divine Appointment of the First Antediluvian King ... , s. 38. (a/e4 „nasienie”Halloran, J.A., Sumerian Lexikon ... , s. 1. + lu-lim/lulim „jeleń”Halloran, J.A., Sumerian Lexikon ... , s. 159 i 164.). Z kolei występującą tylko w kopii WB 444 sumeryjską formę á-lu-lim tłumaczyć najprawdopodobniej należy jako „Róg jelenia”Jacobsen T., The Sumerian ... , s. 71, przypis 6. (á „róg”Halloran, J.A., Sumerian Lexikon ... , s. 9. + lu-lim/lulim „jeleń”). W swej rekonstrukcji wersji Sumeryjskiego mitu o potopie z Ur Jeremiah Peterson odczytuje imię tego władcy jako a-lulimx(GÌR), zaznaczając, iż odczyt ten nie jest pewnyPeterson J., The Divine Appointment of the First Antediluvian King ... , s. 38-39.. Z czasem, pod wpływem języka akadyjskiego, sumeryjskie Alulim przeszło najprawdopodobniej w akadyjskie Alulu (zapisywane (m)a-lu-lu), potwierdzone w Poemacie o wczesnych władcach, tekście BM 45686 + 55561, „liście apokryficznym” z Sultantepe i w tekście literackim z AszurPeterson J., The Divine Appointment of the First Antediluvian King ... , s. 38, przypis 5.. Z kolei akadyjskie imię Ajjalu z Uruckiej listy królów i mędrców (zapisane ma-a-lu)Lenzi A., The Uruk List of Kings and Sages ... , s. 140. jest bezpośrednim nawiązaniem do tłumaczenia form sumeryjskich, gdyż w języku akadyjskim słowo ajjalu oznacza jelenia. U Berossosa sumeryjskie Alulim przekształciło się w greckie Ἄλωρος (Aloros)Jacobsen T., The Sumerian ... , s. 70-71, przypis 6.. thumb|300px|Mapa południowej Mezopotamii z zaznaczonym położeniem Eridu i innych najważniejszych miast Sumeru w okresie wczesnodynastycznym (ok. 2900-2350 p.n.e.) Miasto Niemal wszystkie zachowane źródła zgodne są co do tego, że Alulim sprawować miał władzę nad Sumerem ze swej stolicy w Eridu (kopia WB 444, kopia MS 3175, tabliczka MS 2855, tabliczka z Karpeles Manuscript Library, tabliczka UCBC 9-1819). Wyjątkiem jest tabliczka WB 62, zgodnie z którą stolicą Alulima miało być sumeryjskie miasto Kuara, które leżało w pobliżu Eridu. W o wiele późniejszym przekazie Berossosa pierwszy przedpotopowy władca Aloros nazywany jest anachronicznie „Chaldejczykiem” i „pierwszym królem w Babilonie”Verbrugghe G.P., Wickersham J.M, Berossos and Manetho ... , s. 47..
W mezopotamskiej przedpotopowej tradycji Eridu odgrywało szczególnie ważną rolę. Zgodnie z przedpotopową sekcją Sumeryjskiej listy królów miało ono być pierwszym sumeryjskim miastem do którego zstąpiła z niebios władza królewskaThe Sumerian King List (Sumeryjska lista królów) na stronie Electronic Text Corpus of Sumerian Literature - transliteracja i angielskie tłumaczenie (wersy 1-2). Z kolei Sumeryjski mit o potopie czyni Eridu pierwszym spośród pięciu miast wzniesionych w Sumerze przed potopemThe Flood Story (Sumeryjski mit o potopie) na stronie Electronic Text Corpus of Sumerian Literature - transliteracja i angielskie tłumaczenie (Segment B). Z Eridu powiązani też byli legendarni mędrcy, którzy - zgodnie z późną tradycją - mieli żyć w tych samych czasach co władcy przed potopem.
Miejsce na liście Wszystkie zachowane źródła zgodnie podają, że Alulim był pierwszym z przedpotopowych władców i że jego następcą był Alalgar (Elalgar). W Uruckiej liście królów i mędrców pierwszym przedpotopowym władcą jest Ajjalu, po którym wymieniany jest Alalgar. U Berossosa pierwszymi królami przed potopem są Aloros i jego następca Alaparos.
Długość panowania Zachowane listy królów nie są zgodne co do długości panowania Alulima. Kopia WB 444, kopia MS 3175, tabliczka MS 2855 i tabliczka z Karpeles Manuscript Library podają 28800 (8x šár = 8x „3600”) lat. Według tabliczki UCBC 9-1819 i Babilońskiej kroniki królewskiej panować miał on przez 36000 (1x šár-u = 1x „36000”) lat. Z kolei tabliczka WB 62 podaje 67200 (1x šár-u + 8x šár + 4x ĝeš-u = 1x „36000” + 8x „3600” + 4x „600”) lat. Późniejszy Poemat o wczesnych władcach przypisuje królowi Alulu 36000 lat rządów, co zgadza się z jeszcze późniejszym przekazem Berossosa, zgodnie z którym Aloros rządzić miał przez 36000 (10 saroi = 10x „3600”) lat.
Przedstawione w powyższych źródłach liczby często uważane są za symboliczneGlassner J.-J., Mesopotamian ... , s. 49.. Niektórzy uczeni podejmują próby ustalenia