thumb|left|upright thumb|Nagrobek na cmentarzu Powązkowskim
Jakub Wilhelm Kasper Gieysztor (ur. 18 kwietnia 1827 w Medekszach w powiecie kowieńskim, zm. 15 listopada 1897 w Warszawie) – polski księgarz, publicysta, pamiętnikarz, uczestnik powstania styczniowego.
Życiorys Syn Stanisława, członka powstańczego komitetu kowieńskiego w 1831 roku i Leokadii z Zawiszów. W 1844 roku ukończył ze srebrnym medalem Instytut Szlachecki w Wilnie i rozpoczął studia na Wydziale Prawnym Uniwersytetu Petersburskiego, gdzie zetknął się ze środowiskiem Zygmunta Sierakowskiego. W 1848 roku, w przededniu egzaminów końcowych, powrócił do kraju, by powstrzymać działania powstańcze młodzieży, m.in. tzw. spisek braci Dalewskich. Osiadł na roli w majątku Ignacogród, gdzie zajął się gospodarowaniem. Założył pierwszą czytelnię i pierwszy przeprowadził oczynszowanie chłopów w Kiejdańskiem. W 1858, podczas przygotowań reformy włościańskiej, napisał swą pierwszą pracę publicystyczną: Głos szlachcica do swych współbraci o wolności i równości kmiecej Poznań 1859.. W 1861 roku utworzył organizację obywatelską zbliżoną do stronnictwa białych.
Po wybuchu powstania został prezesem Wydziału Zarządzającego Prowincjami Litwy. 31 lipca 1863 roku, wskutek denuncjacji marszałka gubernialnego wileńskiego Aleksandra Domeyki, został aresztowany. W 1865 r. skazany na 12 lat ciężkich robót w Usolu, po trzech latach przeniesiony do Irkucka, gdzie handlował obuwiem. W 1872 roku zezwolono mu na powrót do kraju. Zamieszkał w Suwałkach, potem w Warszawie. W latach 1880–1882 był radcą w Dyrekcji Głównej Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. W 1882 otworzył księgarnię antykwarską, której zasoby zasiliły bibliotekę Branickich.
Był autorem obszernych PamiętnikówPamiętniki Jakóba Gieysztora z lat 1857–1865 poprzedzone wspomnieniami osobistemi prof. Tadeusza Korzona oraz opatrzone przedmową i przypisami. tom 1 tom 2 Wilno 1913., stanowiących cenne źródło do historii lat 1857–1865. Pochowano go na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 72-3-1).
Przypisy
Bibliografia Jakub Gieysztor, Lwów 1888 Henryk Mościcki, Jakub Gieysztor, w: Polski Słownik Biograficzny, t. VII, Kraków 1948–1958, s. 459–460.
Linki zewnętrzne Publikacje Jakuba Gieysztora w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego Kategoria:Absolwenci i uczniowie Instytutu Szlacheckiego w Wilnie Kategoria:Członkowie władz powstania styczniowego na ziemiach zabranych Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani z Wilnem (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim (powstanie styczniowe) Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy antykwariusze Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1827 Kategoria:Zmarli w 1897