Święty Emeryk, królewicz, węg. Szent Imre (ur. 1000 albo 1007, zm. 2 września 1031) – węgierski następca tronu, syn Stefana I Świętego i jego żony Gizeli, święty Kościoła katolickiego.
Życiorys Data urodzin Emeryka nie jest pewna. Rok 1000 podaje spisany kodeks w języku węgierskim zamieszczony w Kodeksie Érdy (1527), z kolei według jezuickich badaczy Györgya Praya i Istvána Katony, królewicz w chwili śmierci miał 24 lata, co wskazywałoby na rok 1007.
Obie daty przekazane przez późne źródła, zdaniem części badaczy, nie budzą zbytniego zaufania, zwłaszcza że żywoty z przełomu XI i XII w. nie zawierają dat. Mimo to, rok 1007 przyjął się w literaturze historycznej.
W 1031 r. podczas polowania w lesie Igfon (Komitat Bihar) odniósł ranę zadaną przez dzika i wkrótce potem zmarł.
Według węgierskich źródeł narracyjnych Emeryk zmarł w stanie bezżennym. Na podstawie innych źródeł część autorów przyjmuje, że Emeryk był jednak żonaty. Co do osoby jego żony, istnieją rozbieżności w literaturze naukowej. Według jednych żoną Emeryka była córka króla Chorwacji Krzesimira III Patricissa, według innych Irena Monomachina, córka cesarza bizantyjskiego.
Hipotezy o rzekomym małżeństwie Emeryka z polską księżniczką zostały ostatecznie obalone w 1895 roku przez Oswalda Balzera.
Enkolpion Z jego osobą związane jest podanie o przekazaniu relikwii Krzyża Świętego (enkolpion) benedyktynom na Łysej Górze. Historia założenia klasztoru została ujęta w poetyckie opowiadanie o św. Emeryku.
Św. Emeryk w legendzie Polska legenda o św. Emeryku przekazała wiadomość o pobycie królewicza w Gnieźnie na dworze Bolesława Chrobrego. Legendę wykorzystała w poemacie pt. Tomira. Misterjum Jadwiga Łuszczewska, o czym pisał felietonista Dawid Jung: Tradycja wspomina, iż jako nastolatek Emeryk odbył pielgrzymkę do grobu św. Wojciecha i był goszczony przez swojego wuja, Bolesława Chrobrego. Ponoć młodzieniec zauroczony bogactwem ówczesnego Gniezna postanowił zostać w piastowskim grodzie nieco dłużej. I tutaj pojawia się legenda, którą w 1855 r. spopularyzowała licząca wtedy zaledwie 21 lat poetka, Jadwiga Łuszczewska (1834–1908), słynna swego czasu jako Deotyma. W literackiej wizji Łuszczewskiej zachwycony św. Emeryk przepychem Gniezna, „stolicy, / co nad mgłą jezior skroń z modrzewiu chyli”, w grodzie Bolesława Chrobrego zamieszkał na kilka lat. W tym czasie miał udzielać się na turniejach, monarszych biesiadach, być wzorem dla gnieźnieńskiego rycerstwa i młodzieży. Św. Emeryk miał również, co opisała poetka, rozstrzygać sprawy na sądach, czym w Gnieźnie mądrością wzbudzał podziw wśród starców i kapłanów. Z Gniezna Bolesław Chrobry wraz z orszakiem dworzan odprowadził królewicza aż do Kielc, a w okolicach Łysej Góry wyprawił mu polowanie.
Kanonizacja Emeryk został kanonizowany przez papieża Grzegorza VII, wraz ze swym ojcem Stefanem 5 listopada 1083 roku, na prośbę króla węgierskiego Władysława I, jego ojca króla Béli oraz nauczyciela Gerarda Sagredo.
Patronat Na Węgrzech św. Emeryk jest patronem młodzieży.
Relikwie Relikwie św. Emeryka znajdują się w Melku, Pasawie, Wiedniu i w dzisiejszym Ostrzyhomiu na Węgrzech (Esztergom, dawniej Gran).
Ikonografia W ikonografii przedstawiany jest jako młody mężczyzna w zbroi rycerskiej lub w stroju królewskim, najczęściej bez zarostu, z lilią, mieczem, herbem Węgier, w chwili, gdy objawia się mu Maryja z Dzieciątkiem Jezus.
Dzień obchodów Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 4 listopada, na Węgrzech – 5 listopada, w Eisenstadt – 3 listopada.
Na Węgrzech translacja relikwii wspominana jest 2 września.
Zobacz też kult świętych wstawiennictwo świętych święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
Przypisy G. Györffy, Święty Stefan I, s. 447. Imre (Emmerich, Heinrich) von Ungarn – Ökumenisches Heiligenlexikon . Święty Emeryk na opoka.org.pl (autor: Kajetan Rajski). na stronie Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego. Tak węgierscy badacze M. Wertner, a za nim B. Hóman (zob. W. Swoboda, Emeryk, Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 8, cz. 1, 1998, s. 112). Tak też W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84. W. Swoboda, Emeryk, s. 113, podaje, że jest to pogląd ostatnio dominujący w literaturze.
Bibliografia Dworzaczek W., Genealogia, Warszawa 1959, tablica 84. Györffy G., Święty Stefan I. Król Węgier i jego dzieło, Warszawa 2003, s. 447.
Linki zewnętrzne na stronie Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego
Kategoria:Arpadowie Kategoria:Węgierscy święci katoliccy Kategoria:Urodzeni w XI wieku Kategoria:Zmarli w 1031 Kategoria:Następcy tronu Kategoria:Zabici przez zwierzęta