thumb|190px|Pomnik Ľudovíta Štúra w Lewoczy, autorstwa Františka Gibali, spiski trawertyn, nadnaturalna wielkość, 1949. Ľudovít Štúr, Ludevít Velislav Štúr (, ur. 28 października 1815 w Uhrovcu, zm. 12 stycznia 1856 w Modrze) – słowacki pisarz, publicysta, działacz narodowy, językoznawca, kodyfikator języka słowackiego, filozof.
Życiorys Jego rodzicami byli Samuel Štúr i jego żona Anna, z domu Michalcová. W latach 1837–1838 i 1840–1843 Ľudovít Štúr był pedagogiem w ewangelickim liceum w Preszburgu (obecnie Bratysława). W latach 1838–1840 studiował w Halle. Później prowadził samodzielne badania naukowe nad językiem słowackim, dziejami i kulturą Słowacji. Od 1851 mieszkał pod nadzorem policji w miejscowości Modra.
W bratysławskim liceum wykładał filozofię, historię i literaturę słowiańską. Jego wykłady wywierały znaczny wpływ na słuchaczy. Wkrótce skupiła się wokół niego grupa młodej słowackiej inteligencji, którą określa się jako szturowców ().
W 1846 wydał swą najdonioślejszą pracę Nárečja slovenskuo alebo potreba písaňja v tomto nárečí (współczesny , tytuł polski: Narzecze słowackie czyli potrzeba pisania w tym narzeczuĽudovít Štúr, Wybór pism, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1983, str. 115, przekład: Edward Madany), która jako pierwsza podnosiła niezależność języka słowackiego od czeskiego, w pewnej mierze ustalała także wzorzec słowackiego języka literackiego. Zawierała także idee polityczne autora oraz jego zwolenników. W dziele Nauka słowackiej mowy () usystematyzował gramatykę ówczesnego języka słowackiego. Prace te stanowią tzw. kodyfikację szturowską.
W czasie Wiosny Ludów Štúr podjął intensywną działalność publicystyczną i polityczną na rzecz słowackiego wyzwolenia narodowego i reform społecznych na Węgrzech. Żądania te artykułował od 1847 występując na sejmie węgierskim. Uczyniło go to ideologiem formującego się, nowoczesnego narodu słowackiego i rosnącej w siłę burżuazji. Dążenia narodowowyzwoleńcze postawiły go w opozycji do rewolucyjnego rządu węgierskiego, który na fali węgierskiego nacjonalizmu zwalczał program narodowego ruchu słowackiego. W 1848 rząd węgierski zagroził aresztowaniem Štúra i jego współpracowników Jozefa Miloslava Hurbana i Michala Miloslava Hodžy, wymuszając na nich liczne ustępstwa. W dalszym toku rewolucji na Węgrzech Štúr stał się jednym z głównych przedstawicieli i przywódców słowackiego powstania w latach 1848–1849 i wiodącym działaczem Słowackiej Rady Narodowej.
Po porażce rewolucji burżuazyjnej, która nie spełniła jego politycznych nadziei, był zmuszony zaniechać bezpośredniej działalności politycznej; zajmował się niemal wyłącznie literaturą i nauką. Powstały wówczas utwory Spevy a piesne, Dumky večerní, O národnych písních a pověstech plemen slovanskích, Slovanstvo a svet budúcnosti.
Zmarł kilka tygodni po przypadkowym postrzeleniu się podczas polowania 22 grudnia 1855 w okolicach Modrej, gdzie istnieje obecnie Muzeum Ľudovíta Štúra w Modrej. Jego nazwiskiem nazwano po II wojnie światowej miasto Štúrovo w południowej Słowacji oraz jedną z planetoid – (3393) Štúr.
2 lutego 1994 w Republice Słowackiej ustanowiono order jego imienia.
Ľudovít Štúr w słowackiej pamięci historycznej Fundamentalne znaczenie dla ukształtowania wizerunku Ľudovíta Štúra w słowackiej pamięci historycznej miała jego czterotomowa biografia autorstwa Jozefa Miloslava Hurbana. Praca ta powstawała od 1872 roku i była publikowana na przełomie lat 80. XIX wieku na łamach czasopisma Slovenské pohľadyJózsef Demmel, Štúr. Zrod slovenského národa, Abysnt 2026, s. 23..
Przypisy
Bibliografia
József Demmel, Štúr. Zrod slovenského národa, Abysnt 2026, ISBN 978-80-8203-675-9.
Linki zewnętrzne Strona poświęcona Ľudovítowi Štúrowi Rastislav Molda: Formovanie historickej pamäte o Ľudovítovi Štúrovi v Matici slovenskej v rokoch 1863 – 1875
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle i Wittenberdze Kategoria:Ludzie związani z Győrem Kategoria:Pisarze związani z Bratysławą Kategoria:Słowaccy językoznawcy Kategoria:Słowaccy pisarze XIX wieku Kategoria:Słowaccy politycy Kategoria:Uczestnicy Zjazdu Słowiańskiego w Pradze 1848 Kategoria:Urodzeni w 1815 Kategoria:Zmarli w 1856