Zamek w Łańcucie – nieistniejący zamek na Wzgórzu Zamkowym, obecnie zwanym Wzgórzem Plebańskim w Łańcucie, w województwie podkarpackimHistoria nie jednego, a dwóch zamków – Muzeum-Zamek w Łańcucie podsumował pierwszy etap prac [dostęp 2024-03-18]. Został zbudowany w XIV wieku w stylu gotyckim. Zamek zniszczony w XVII wieku.
Historia Zamek wzniesiono na wzgórzu, którego najwyższym punktem był pagórek znany jako „Łysa Góra”, który z czasem przestał być integralną częścią wzgórzaMichał Dzik, Monika Hozer, Joanna Kluz, Mirosław Mazurek, Dawne wzgórze zamkowe w Łańcucie, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2024, ISBN 978-83-8277-251-7, ISBN 978-83-87238-63-6.
Początki zamku sięgają XIV wieku. Jego fundatorem był Otton z Pilczy, jeden z najważniejszych przedstawicieli rodziny Pileckich, założyciel Łańcuta. Z polecenia Kazimierza Wielkiego z zamku Otton z Pilczy jako starosta zarządzał Rusią Czerwoną. Córka Ottona Elżbieta z Pilczy została żoną króla Władysława Jagiełły, w związku z czym po jej śmierci w 1420 roku, zamek i miasto stały się prywatną własnością króla. Władysław Jagiełło spotkał się na zamku ze swoim kuzynem księciem Witoldem Kiejstutowiczem. Na zamku przebywali także królowie Kazimierz Jagiellończyk, Zygmunt Stary, Zygmunt Luksemburski. Zamek w 1502 roku dwukrotnie obronił się podczas najazdu Tatarów. Zamek przeszedł w 1586 roku od Anny Pileckiej (za długi) do Stanisława Stadnickiego. Zamek istniał do 1608 roku, gdy został spalony podczas wyprawy odwetowej Łukasza Opalińskiego, starosty leżajskiego. Po śmierci Stadnickiego w 1610 zamek był własnością jego synów, z których Stanisław Diabełek Stadnicki w 1626 roku sprzedał Łańcut wojewodzie Stanisławowi Lubomirskiemu, który nowy nowoczesny zamek wybudował w innym miejscu. Zamek Pileckich był przypuszczalnie w tym czasie już zrujnowany i wykorzystywany tylko częściowo, a całkowita jego destrukcja nastąpiła w 1657 roku w czasie potopu szwedzkiego.
W XIX wieku na wzgórzu zbudowano plebanię łańcuckiej fary.
Od 2011 roku teren zamku jest wpisany do rejestru zabytków.
Architektura Na podstawie wykopalisk archeologicznych wiadomo, że zamek był murowany i miał przypuszczalnie kształt czworoboczny. Budynki zbudowano wzdłuż murów z dziedzińcem pośrodku. Zamek miał co najmniej parter i jedno piętro.
Badania archeologiczne 1960 rok, archeolog Antoni Kunysz (Muzeum Okręgowe w Rzeszowie), Aleksandra Gruszczyńska lata 80. XX wieku 2017 rok, archeolog Mirosław Mazurek (Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego)
Zobacz też Historia Łańcuta Zamek Lubomirskich i Potockich w Łańcucie
Linki zewnętrzne Stary zamek.
Przypisy
Kategoria:Nieistniejące zamki w Polsce Kategoria:Obiekty budowlane w Łańcucie Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Kategoria:Fortece I Rzeczypospolitej Kategoria:Pileccy herbu Leliwa Kategoria:Zamki w województwie podkarpackim Kategoria:Zamki ziemi przemyskiej Kategoria:Zabytki nieruchome w Łańcucie Kategoria:Stadniccy herbu Szreniawa bez Krzyża