SMS Rostock − niemiecki krążownik lekki należący do typu Karlsruhe z okresu I wojny światowej. Budowany w latach 1911−1914, wszedł do służby w Kaiserliche Marine niedługo przed rozpoczęciem działań wojennych. Włączony w skład sił rozpoznawczych Hochseeflotte brał udział w bitwie na Dogger Bank w 1915 roku. Przez pewien czas działał również na Bałtyku. Podczas bitwy jutlandzkiej w dniach 31 maja i 1 czerwca 1916 roku został storpedowany przez brytyjskie niszczyciele. Podczas holowania do portu, w związku z zagrożeniem przez nadpływające siły przeciwnika, został po zdjęciu załogi zatopiony przez własne okręty.

Zamówienie i budowa „Rostock” był drugim i ostatnim okrętem typu Karlsruhe, będącego rozwinięciem wcześniejszego typu Magdeburg. Były to jednostki lekko uzbrojone, ale szybkie i dysponujące dużym zasięgiem, mające prowadzić rozpoznanie na rzecz floty lub zwalczać statki handlowe na liniach żeglugowych przeciwnika (S.B. Trubicyn: Liegkije kriejsiera Giermanii (1914–1918 gg.). Sankt-Petersburg: 1997).. Ich budowę sfinansowano w ramach programu rozbudowy floty na rok budżetowy 1910.

Stępkę pod krążownik (numer stoczniowy 560) położono w stoczni Howaldtswerke w Kilonii w 1911 roku. Zgodnie z niemieckim zwyczajem na czas budowy otrzymał tymczasową nazwę „Ersatz Geier”, jako planowany następca planowanego do wycofania starego krążownika . Wodowanie, w obecności burmistrza miasta Rostock, nastąpiło 12 listopada 1912 rokuZa Grönerem i Jungiem, Conway's All the World's Fighting Ships i Trubicyn podają datę 11 grudnia, a nie 12 listopada., zaś wejście do służby w Kaiserliche Marine 5 lutego 1914 roku.

Opis konstrukcji „Rostock” miał długość całkowitą 142,2 m (139 m na konstrukcyjnej linii wodnej), szerokość maksymalną 13,7 m oraz zanurzenie 5,38 m na dziobie i 6,2 m na rufie (średnio 5,5 m). Wyporność konstrukcyjna wynosiła według projektu 4900 ton, pełna 6191 ton metrycznych. Kadłub był podzielony na 15 przedziałów wodoszczelnych i miał podwójne dno na 45% długości.

Napęd stanowiły dwa zespoły turbin parowych typu Marine o łącznej projektowanej mocy 26 000 KM, z których każdy napędzał jedną trójłopatową śrubę o średnicy 3,5 m. Parę do turbin dostarczało 14 dwupaleniskowych kotłów typu Marine, z których 12 było opalanych węglem, dwa zaś paliwem płynnym. Okręt miał pojedynczy ster. Instalacje elektryczną o napięciu 220 V zasilały dwa turbogeneratory o mocy 200 i 240 kW. Projektowana prędkość maksymalna miała wynosić 27,8 węzła, na próbach osiągnięto 29,3 węzła przy mocy na wałach 43 628 KM. Zapas paliwa, wynoszący 1300 t węgla i 200 t mazutu pozwalał uzyskać zasięg 5500 mil morskich przy prędkości ekonomicznej 12 węzłów lub 900 mil morskich przy 25 węzłach.

Uzbrojenie składało się z 12 dział 10,5 cm SK L/45, o długości lufy równej 45 kalibrom, umieszczonych na pojedynczych podstawach: dwóch na pokładzie dziobowym, obok siebie, dwóch w identycznej pozycji na pokładzie rufowym oraz po czterech na stanowiskach każdej burty na śródokręciu, z zapasem 1800 jednostek amunicji; dwóch podwodnych wyrzutni torpedowych kal. 500 mm z zapasem pięciu torped oraz maksymalnie 120 min morskich. Od 1915 roku „Rostock” miał zainstalowane dodatkowe stanowiska obserwacyjne i kierowania ogniem na masztach.

Opancerzenie było analogiczne do wcześniejszych jednostek typu Magdeburg: burtowy pas pancerny grubości do 60 mm, rozciągający się na około 80% długości kadłuba, pokład pancerny o grubości maksymalnej 60 mm, stanowisko dowodzenia chronione płytami o maksymalnej grubości 100 mm, działa artylerii głównego kalibru opancerzone 50 mm płytami. Całość wykonana była ze stali Kruppa.

Etatowa załoga liczyła 18 oficerów oraz 355 podoficerów i marynarzy.

Historia Po wejściu w skład Kaiserliche Marine „Rostock” został włączony do sił rozpoznawczych Hochseeflotte, jako przewodnik flotylli niszczycieli. Pierwszą jego akcją bojową była wspólna z krążownikiem „Straßburg” próba przechwycenia brytyjskich kutrów rybackich, łowiących na Morzu Północnym 21 sierpnia 1914 roku. W jej trakcie niemieckie jednostki były bezskutecznie atakowane przez okręt podwodny przeciwnika. Plonem operacji było przejęcie sześciu kutrów. 24 stycznia 1915 roku „Rostock” brał udział w bitwie na Dogger Bank, gdzie wraz z przydzielonymi niszczycielami osłaniał prawą flankę krążowników liniowych admirała Hippera.

W marcu 1915 roku, po zajęciu Kłajpedy przez Rosjan, niemieckie dowództwo postanowiło wzmocnić własne siły morskie na Morzu Bałtyckim. Przesunięto tam między innymi 2. Grupę Rozpoznawczą kontradmirała Georga Hebbinghausa, w składzie: , , i „Rostock”. Ponieważ do 21 marca wojska rosyjskie wycofały się z miasta, krążowniki nie zdążyły wejść do akcji. W następnych dniach operowały w rejonie Połągi, biorąc udział w bombardowaniu pozycji przeciwnika. Po powrocie w skład Hochseeflotte, kolejne miesiące upłynęły załodze „Rostocka” na rutynowej służbie.

Kolejną większą operacją floty, w której wzięła udział jednostka, było bombardowanie Yarmouth i Lowestoft nad ranem 25 kwietnia 1916 roku. „Rostock”, wraz z pozostałymi krążownikami lekkimi 2. Grupy Rozpoznawczej osłaniał prawe, południowe skrzydło niemieckich krążowników liniowych. Obserwatorzy z „Rostocka” jako pierwsi wykryli zbliżające się do niemieckiego zespołu okręty brytyjskich sił lekkich, krążownik starł się w krótkim pojedynku artyleryjskim z przeciwnikiem, który został wkrótce zmuszony do odwrotu przez nadciągające krążowniki liniowe.

Podczas bitwy jutlandzkiej 31 maja i 1 czerwca 1916 roku „Rostock”, wchodząc w skład 2. Grupy Rozpoznawczej Hochseeflotte, pełnił równocześnie funkcję okrętu flagowego dowódcy niszczycieli, komodora Andreasa Michelsena. Podczas dziennej fazy bitwy, 31 maja, krążownik nie wchodził w bezpośredni kontakt bojowy z jednostkami przeciwnika. W nocnej fazie starcia, podczas ataków torpedowych przeprowadzonych przez niszczyciele brytyjskiej 4. Flotylli, został około 1.30 (czasu środkowoeuropejskiego) trafiony torpedą, wystrzeloną najprawdopodobniej z „Ambuscade” lub . Do wnętrza okrętu wlało się ponad 900 ton wody, co spowodowało kilkustopniowy przechył na burtę i znaczne ograniczenie prędkości.

Kilkugodzinna walka załogi o uratowanie „Rostocka” nie dała rezultatu. Holowany przez niszczyciel S 54 oraz osłaniany przez dwa kolejne: V 71 i V 73, płynął na południe z prędkością około 10 węzłów. Nad ranem niemieccy obserwatorzy zauważyli zbliżający się brytyjski krążownik . Pod ochroną zasłony dymnej załoga „Rostocka” przeszła na towarzyszące niszczyciele. Na okręcie założono ładunki wybuchowe, jednak by przyspieszyć jego zatonięcie V 71 i V 73 odpaliły torpedy do unieruchomionej jednostki, która ostatecznie zatonęła około 5.45. W bitwie jutlandzkiej zginęło 14 członków załogi krążownika.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Krążowniki lekkie typu Karlsruhe Kategoria:Niemieckie krążowniki zatopione podczas I wojny światowej Kategoria:Samozatopione niemieckie okręty Kategoria:Okręty zatopione podczas bitwy jutlandzkiej