mały|Siedziba poprzedniczki szkoły, Tymczasowych Kursów Instruktorskich, w latach 1921–1922, obecnie Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu mały|Budynek przy ul. Dybowskiej 6 w Toruniu – siedziba szkoły w latach 1922–1925|alt= mały|Koszary Racławickie – siedziba szkoły w latach 1925–1938 mały|Gmach Szkoły Wojennej w Bydgoszczy – siedziba szkoły w latach 1938-1939 Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej (Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej) – szkoła wyższa, kształcąca zawodowych oficerów Marynarki Wojennej II RP.

Historia Tymczasowe Kursy Instruktorskie dla Oficerów 20 marca 1921 roku powołane zostały w Toruniu Tymczasowe Kursy Instruktorskie dla Oficerów (TKIO) w budynku na ul. Fredry 12, a od 24 lutego 1922 na ul. Dybowskiej 6. Naukę na pierwszym kursie rozpoczęło 22 słuchaczy, z których 18 ukończyło kurs 1 października 1922. Drugi kurs trwał od 1 września 1921 do 1 października 1923 roku – ukończyło go wszystkich 10 przyjętych (9 oficerów i 1 podoficer). Od 1 października 1922 trwał trzeci kurs, rozpoczęty przez 14 słuchaczy, a ukończony 15 grudnia 1924 roku przez 11 (10 oficerów i 1 podoficer). Absolwenci kursów drugiego i trzeciego otrzymali dyplomy ukończenia Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej.

Zadaniem TKIO było wspólne przeszkolenie oficerów wywodzących się z różnych marynarek trzech państw zaborczych oraz doszkolenie tych oficerów, którzy w ogóle nie ukończyli morskich szkół wojennych. Dlatego też program kursów obejmował wyłącznie przedmioty dotyczące nawigacji morskiej, budowy okrętów i uzbrojenia okrętowego oraz taktyki morskiej. Szkolenie teoretyczne (łącznie 10 miesięcy) i praktyczne (łącznie 8 miesięcy) było podzielone na dwie części. Po pierwszej części szkolenia teoretycznego słuchacze odbywali 4-miesięczną praktykę na okrętach na stanowiskach podoficerskich, po drugiej części – na stanowiskach oficerskich. Zajęcia prowadzili oficerowie Departamentu dla Spraw Morskich (następnie Kierownictwa Marynarki Wojennej), Komendy TKIO, Państwowej Szkoły Morskiej, szkół wojskowych garnizonu toruńskiego oraz profesorowie toruńskich szkół cywilnych.

Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej 1 października 1922 powołano, w miejsce TKIO, Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej (OSMW). OSMW miała za zadanie przygotowywać oficerów do zawodowej służby w MW (początkowo przyjmowani byli tylko żołnierze: absolwenci szkół podchorążych, podoficerowie MW z maturą oraz oficerowie do stopnia kapitana z innych formacji wojskowych). Nowo zorganizowana szkoła stanowiła jednostkę samodzielną, bezpośrednio podległą szefowi KMW, chociaż do roku 1923 pod względem dyscypliny ogólnowojskowej i spraw lokalnych podlegała dowódcy Okręgu Korpusu VIII.

Pierwszych 20 kandydatów (w tym 5 oficerów, którzy nie ukończyli wcześniej TKIO) rozpoczęło naukę w roku 1923 według dwuletniego programu, kolejny rocznik – w roku 1924 – już według programu trzyletniego. Od listopada 1926 roku naukę w szkole przedłużono o miesiąc, szkoła otworzyła się także na uczniów cywilnych – wszystkich absolwentów szkół posiadających maturę. Oprócz niej wymagano obywatelstwa polskiego, idealnego stanu zdrowia, stanu wolnego i zaświadczenia o postawie moralnej i lojalności potwierdzonego przez co najmniej dwie osoby zajmujące stanowiska państwowe. Pomimo tak ostrych wymogów na jedno miejsce w szkole przypadało około 10 kandydatów.

Ponieważ warunki lokalowe na ul. Dybowskiej były fatalne (były tam tylko sale lekcyjne; nie było boiska ani internatu; do tego budynek znajdował się na lewym brzegu Wisły, słabo skomunikowanym z resztą miasta) już od 1923 roku KMW nosiło się z zamiarem przeniesienia OSMW do Warszawy lub Bydgoszczy. Z planów tych zrezygnowano, gdy DOK VIII zaproponowało przejęcie zwalnianych przez Flotyllę Wiślaną Koszarach Racławickich - charakterystycznego budynku Twierdzy Toruń, posiadającego unikalny na skalę europejską strop przeciwbombowy między przedostatnią a ostatnią kondygnacją. Przeznaczono je na internat szkoły (drugie i trzecie piętro), czytelnię z biblioteką, kuchnię, jadalnię, areszt, warsztaty szewski i krawiecki, świetlicę, gabinet komendanta oraz mieszkania obsługi szkoły. Sale wykładowe, gabinety naukowe, sala gimnastyczna i gabinet dyrektora nauk znalazły się w byłej Wozowni Artyleryjskiej, dziś nieistniejącej (w jej miejscu jest zjazd z mostu, tzw. Ślimak Getyński).

Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej W roku 1928 wskutek reorganizacji szkolnictwa wojskowego w Polsce wszystkie szkoły oficerskie przemianowano na szkoły podchorążych poszczególnych rodzajów wojsk. Tak więc OSMW została z dniem 19 października 1928 przemianowana na Szkołę Podchorążych Marynarki Wojennej (SPMW). Zreorganizowano także system szkolenia: od listopada 1926 roku trwało 3 lata i 1 miesiąc wg schematu: 1,5 miesiąca wyszkolenia rekruckiego – 2 miesiące pływania kandydackiego (Początkowo na kanonierkach ORP Generał Haller i ORP Komendant Piłsudski, potem na transportowcu ORP Wilia) – 5 miesięcy nauki – 7 miesięcy pływania (Od 1929 roku jeden długi rejs na szkunerze ORP Iskra) – 6 miesięcy nauki – 6 miesięcy pływania – 6 miesięcy nauki – 3,5 miesiąca pływania. W międzyczasie przysługiwało 1,5 miesiąca urlopu (z niego dwa tygodnie przypadały łącznie na święta: Bożego Narodzenia i Wielkanocy). Podchorążym zostawało się dopiero po zakończeniu przeszkolenia rekruckiego i pływania kandydackiego (czyli po 3,5 miesiąca). Dla Wydziałów Technicznego (istniał od 1931 roku) i Administracyjnego (istniał od roku 1935) pływanie kandydackie trwało 1 miesiąc, a pierwszy okres nauki – 7 miesięcy. Z czasem naukę w SPMW wydłużono do 3 lat i 3 miesięcy. Na wydziałach technicznym i administracyjnym przewidziany był tylko jeden rocznik, więc nabór odbywał się co trzy lata, gdy poprzedni rocznik ukończył szkołę.

SPMW 5 września 1938 przeniesiono z Torunia do Bydgoszczy i zlokalizowano w budynku Szkoły Wojennej, zajmowanym uprzednio przez Szkołę Podchorążych dla PodoficerówBydgoski garnizon wojskowy w latach 1920-1939. [w:] Historia Bydgoszczy. Tom II. Część pierwsza 1920-1939: red. Marian Biskup. Bydgoszcz: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe 1999. , s. 814. W zajmowanym w Toruniu budynku brak było bowiem miejsca na nowe gabinety naukowe, a także na pomieszczenia dla coraz większej liczby uczniów. Jednocześnie dotychczas użytkowane pomieszczenia uznawane były za nieodpowiednie. Ponadto od 1934 roku, wskutek budowy mostu drogowego w Toruniu, szkoła została pozbawiona boiska.

Absolwenci Tymczasowe Kursy Instruktorskie: Kurs pierwszy, ukończony 1.10.1922 - 18 osób Kurs drugi, ukończony 1.10.1923 - 10 osób Kurs trzeci, ukończony 1.10.1924 - 11 osób Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej: Kurs pierwszy, data starszeństwa 1.07.1925 - 12 osób Kurs drugi, data starszeństwa 15.08.1927 - 17 osób Kurs trzeci, data starszeństwa 15.08.1928 - 22 osoby Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej: Rocznik pierwszy, data starszeństwa 15.08.1929 - 21 osób Rocznik drugi, data starszeństwa 15.08.1930 - 17 osób Rocznik trzeci, data starszeństwa 15.08.1931 - 15 osób Rocznik czwarty, data starszeństwa 15.08.1932 - 17 osób Rocznik piąty, data starszeństwa 15.08.1933 - 17 osób Rocznik piąty, data starszeństwa 1.01.1934 - 1 osoba Rocznik szósty, data starszeństwa 15.08.1934 - 13 osób Rocznik pierwszy (Wydział Techniczny), data starszeństwa 15.08.1934 - 12 osób 4 sierpnia 1934 Prezydent RP mianował 25 absolwentów na stopień podporucznika w korpusie oficerów marynarki wojennej ze starszeństem z 15 sierpnia 1934, w tym 13 absolwentów w korpusie morskim i 12 absolwentów w korpusie technicznym (Była to pierwsza promocja absolwentów Wydziału Technicznego). Uroczysta promocja odbyła się w środę 15 sierpnia 1934 w Porcie Wojennym w Gdyni na pokładzie ORP Bałtyk. W imieniu Prezydenta i Ministra Spraw Wojskowych aktu promocji dokonał kontradm. Jerzy Świrski. W uroczystości wziął udział m.in. minister spraw zagranicznych Józef Beck. Rocznik siódmy, data starszeństwa 15.10.1936 - 11 osób Rocznik siódmy, data starszeństwa nieznana - 1 osoba Rocznik drugi (Wydział Techniczny), data starszeństwa 1.10.1937 - 11 osób Rocznik ósmy, data starszeństwa 15.10.1937 - 20 osób Rocznik pierwszy (Wydział Administracyjny), data starszeństwa 1.10.1938 - 12 osób Rocznik dziewiąty, data starszeństwa 15.10.1938 - 21 osób Rocznik dziewiąty, data starszeństwa nieznana - 1 osoba Rocznik dziesiąty, promocja na Helu w dniu 27.09.1939 - 12 osób Rocznik dziesiąty, promocja w Anglii w dniu 2.03.1940 ze starszeństwem 15.10.1939 - 6 osób

Dziedzictwo Na tradycję Szkoły powołuje się współcześnie Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni.

. Znalazła się na nim w formie pomnika Mina kontaktowa wz. 08/39 (bez wózka) - dar marynarzy ORP Toruń, oraz 45 mm armata okrętowa (produkcji radzieckiej, używana w latach 1941–1942 na okrętach podwodnych typu A) - depozyt Muzeum Wojska Polskiego, które jednak po niecałych 3 latach wróciło do muzeum.

Obsada personalna szkoły Komendanci Tymczasowe Kursy Instruktorskie: kmdr ppor. Adam Mohuczy - 17.02.1921 do 1.10.1922 Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej: kmdr ppor. Adam Mohuczy - 1.10.1922 do 15.10.1924 kmdr Witold Panasewicz - 15.10.1924 do 10.10.1925 kmdr Czesław Petelenz - 10.10.1925 do ?.12.1926 kmdr por. dypl. Stefan Frankowski - ?.12.1926 do 19.10.1928 Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej: kmdr por. dypl./kmdr dypl. Stefan Frankowski - 19.10.1928 do 13.05.1929 kmdr ppor./kmdr por. Karol Korytowski - 23.05.1929 do 1.04.1933 kmdr por. Tadeusz Morgenstern - 1.04.1933 do 10.10.1937 kmdr por. dypl. Tadeusz Stoklasa - 10.10.1937 do 18.07.1939 kmdr Tadeusz Morgenstern - 18.07.1939 do 19.09.1939

Obsada personalna w 1923 Obsada z roku 1923, prawdopodobnie tożsama z ostatnią obsadą TKI: komendant kmdr ppor. Adam Mohuczy oficer ordynansowy komendanta - por. mar. Stefan Gebethner kierownik nauk - kmdr ppor. Witold Zajączkowski oficer kursowy - por. mar. Roman Stankiewicz wykładowca - kpt. mar. inż. Stanisław Kamieński wykładowca - kpt. mar. Michał Borowski wykładowca - por. mar. Mirosław Kownacki

Obsada personalna w 1939 Stan na marzec 1939 roku:

komendant – kmdr por. dypl. Tadeusz Stoklasa adiutant – kpt. piech. Franciszek Walerian Kubal lekarz – kpt. mar. dr Bolesław Szwaczyk kwatermistrz – kpt. int. Tadeusz Aleksander Karge(*) oficer materiałowy – ppor. mar. Józef Eugeniusz Macikowski oficer żywnościowy – chor. mar. Stanisław Niewiadomski dyrektor nauk wydziału morskiego – kmdr ppor. Mirosław Kownacki kier. nauk wydziału technicznego – kmdr ppor. inż. Tadeusz Wiktor Kotik kier. nauk wydziału administracyjnego – kpt. int. Tadeusz Aleksander Karge(*) instruktor WF – por. mar. Stanisław Władysław Kozak oficer wykładowca – por. mar. Franciszek Rydzewski dowódca oddziału podchorążych – kpt. mar. Stanisław Mieszkowski oficer kursowy starszego rocznika – kpt. mar. Robert Kasperski oficer kursowy średniego rocznika – kpt. mar. Tadeusz Ludwik Kamiński oficer kursowy młodszego rocznika – por. mar. Kazimierz Józef Hess oficer kursowy kandydatów – kpt. mar. Bolesław Jan Biskupski pomocnik oficera kursowego starszego rocznika – por. mar. Jur Mende pomocnik oficera kursowego młodszego rocznika – por. mar. Wacław Karol Fara

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Akademia Marynarki Wojennej - Z kart naszej historii Zdjęcia historyczne z promocji absolwentów

Kategoria:Marynarka Wojenna II Rzeczypospolitej Kategoria:Szkolnictwo wojskowe II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Bydgoszczy Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Toruniu