Dean Gooderham Acheson (ur. 11 kwietnia 1893 w Middletown, zm. 12 października 1971 w Sandy Springs) – amerykański polityk, dyplomata i prawnik.
Życiorys Urodził się w Middletown (Connecticut), był synem Edwarda Campiona Achesona i Eleanor Gertrude Gooderham. Dorastał w wygodnych warunkach klasy średniej. Bogactwo rodziny matki i nominacja ojca na biskupa w 1915 r. świadczą o bezpiecznym miejscu jego rodziny w lokalnym społeczeństwie stanu Connecticut. Acheson studiował w Groton, a następnie na Uniwersytecie Yale, otrzymując tytuł licencjata w 1915 r., niewyróżniając się wśród innych studentów. W maju 1917 r. ożenił się z Alice Caroline Stanley, mieli troje dzieci. W Harvard Law School studiował pod kierunkiem Felixa Frankfurtera, który zaszczepił w nim miłość do prawa na całe życie. Po uzyskaniu dyplomu w 1918 r. krótko służył w marynarce wojennej. W następnym roku (1919), dzięki Frankfurterowi, został radcą prawnym sędziego Sądu Najwyższego Louisa Brandeisa.
Kariera polityczna Był współtwórcą doktryny Trumana. W 1941 r. podjął pracę w Departamencie Stanu na stanowisku podsekretarza (1945–1947), a następnie sekretarza stanu w rządzie Trumana (1949–1953).
Do jego osiągnięć należało wprowadzenie w 1947 r. w życie planu Marshalla, silne wspieranie idei utworzenia NATO (1949). Jego książka Present at the Creation (1969) została uhonorowana Nagrodą Pulitzera. Miał znaczny wpływ na politykę zagraniczną USA w początkowym okresie zimnej wojny.
Jest autorem tak zwanego planu Achesona, który stanowił podstawę uchwalenia przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucji Uniting for Peace (Zjednoczenie dla pokoju) w 1950 r. Rezolucja ta przekazywała w ręce Zgromadzenia Ogólnego kompetencje Rady Bezpieczeństwa w przedmiocie utrzymania pokoju, gdyby ta znalazła się z przyczyn politycznych w stanie paraliżu decyzyjnegoResolution 377 (V) . Przekład polski punktu A: Uchwały prawotwórcze Rady Bezpieczeństwa OZN s. 238n.. Dotychczas ONZ skorzystała z niej 12 razySecurity Council Deadlocks and Uniting for Peace. Omówienie: Akty ultra vires w świetle odpowiedzialności organizacji międzynarodowych – wybrane zagadnienia s. 26n, Od interwencji Sojuszu Północnoatlantyckiego do orzeczenia Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości : aktywność Organizacji Narodów Zjednoczonych w celu rozwiązania konfliktu w Kosowie s. 229, Miejsce interwencji zbrojnej w koncepcji „odpowiedzialność za ochronę” s.65 - 75..
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Harvarda Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Yale Kategoria:Amerykańscy dyplomaci Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności Kategoria:Odznaczeni Medalem za Zasługi (USA) Kategoria:Sekretarze stanu Stanów Zjednoczonych Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1971