thumb|Adler 4 1/2HP Vis-à-vis 1901 jako uczestnik rajdu London to Brighton veteran run 2010. thumb|Adler Junior Typ 1E thumb|Kompleks biurowy Adlerwerke przy Kleyerstraße we Frankfurcie, 2007 thumb|Kompleks biurowy Adlerwerke od strony Weilburger Straße, 2007 Adlerwerke (wcześniej H. Kleyer AG) – obok Mercedesa, Opla i Horcha należały do największych producentów samochodów w Niemczech.
Historia Zakłady utworzone zostały w 1880 we Frankfurcie nad Menem przez jako Heinrich Kleyer GmbH. Produkowano w nich rowery i maszyny do pisania, a w 1900 roku zbudowano pierwszy samochód. Pojazd osobowy z nadwoziem typu vis-à-vis miał jednocylindrowy silnik o mocy 2,6 kW (3,5 KM) francuskiego przedsiębiorstwa De Dion Bouton, napędzający koła tylne za pośrednictwem wału napędowego. Silniki francuskie stosowano do 1903 r., a od 1904 r. silniki dwu- i czterocylindrowe własnej konstrukcji (inż. Edmunda Rumplera).
W 1906 r. wytwórnia zmieniła nazwę i rozpoczęła budowę pierwszych, popularnych, małych samochodów Adler Kleinwagen 4/8 PS, napędzanych widlastymi, dwucylindrowymi silnikami o mocy 5,9 kW (8 KM). Rok później także budowano samochody osobowe z silnikiem 36,8 kW (50 KM), wśród nich samochód specjalny dla cesarza Wilhelma II.
Wykorzystując podwozia pojazdów osobowych, w 1908 r. rozpoczęto budowę samochodów dostawczych.
Samochody Adler wytwarzano również w Austrii, gdzie w 1912 roku powstała montownia Österreichische Adler-Werke, natomiast w Anglii przedsiębiorstwo Morgan budowało nadwozia do importowanych z Niemiec podwozi Adlera.
W latach dwudziestych wytwarzano różne modele samochodów osobowych z silnikami rzędowymi cztero- i sześciocylindrowymi, a pod koniec tego okresu nawet z silnikami ośmiocylindrowymi rzędowymi – były to modele 15/80 Standard 8 produkowane 1928-1934 r.
Zakłady Adlera należały, wraz z DKW i Stoewer, do pionierów w budowie samochodów osobowych z przednim napędem. W 1932 r. rozpoczęto bowiem produkcję modelu Adler Trumpf, który skonstruował z takim napędem inż. . Odmiana Junior tego pojazdu produkowanego w latach 1934–1941 zdobyła największą popularność wśród samochodów marki Adler.
Sukcesem konstrukcyjnym było opracowanie samochodu Adler 2,5 Liter (typ 10) z nadwoziem o linii aerodynamicznej. Pojazd ten produkowano w latach 1937–1940. w odmianie sport z silnikiem 6-cyl. o mocy 58,8 kW (80 KM) otrzymał nazwę Autobahn-Adler, gdyż został przystosowany do jazdy na autostradach z prędkością maksymalną 150 km/h.
W latach 30. XX wieku zakłady Adlerwerke przyczyniły się do stworzenia dwóch wojskowych pojazdów transportowych o oznaczeniu Kfz.13 (Maschinengewehrkraftwagen) oraz Kfz 14 (Funkkraftwagen). Pojazdy te budowano z wykorzystaniem podzespołów samochodu osobowego Adler Standard 6. Transportery tego typu używane były głównie do szkolenia w jednostkach kawalerii, jednak mimo że w latach 1939–1940 były już sprzętem przestarzałym, brały udział w kampanii w Polsce i we Francji. Podczas walk samochody Kfz.13 znajdowały się w sekcjach samochodów pancernych przydzielanych do dywizji piechoty. Ogółem wyprodukowano 174 takich pojazdów. Kfz 14 był to nieuzbrojony samochód radiowy, wyposażony w radiostację średniej mocy i antenę poręczową. Wersja ta była identyczna jak Kfz.13, zmieniła się tylko liczba członków załogi, która wzrosła do 3 (kierowca, dowódca, radiotelegrafista). Wyprodukowano 40 takich pojazdów.
Adlerwerke zaprzestały produkcji samochodów w 1940 r., wykonując pojedyncze sztuki jeszcze w 1941. Łącznie wyprodukowano 212 624 sztuk aut osobowych marki Adler. Fabryka aż do 1957 produkowała motocykle, skutery i rowery. W 1975 wykupiona została przez grupę Volkswagena.
Zestawienie modeli samochodów osobowych Typ Lata produkcji Liczba cylindrów Pojemność Moc silnika Prędkość maksymalnaVis-à-Vis1900-19031400 cm³3,5 KM (2,6 kW)30 km/h4,5 KM1900-19031510 cm³4,5 KM (3,3 kW)35 km/h8 KM1901-19031865 cm³8 KM (5,9 kW)40 km/h24/28 KM1904-19054 Rzędowy4016 cm³28 KM (20,6 kW)65 km/h8/12 (8/14) KM1904-19062 Rzędowy2008 cm³12-14 KM (8,8-10,3 kW)50 km/h4/8 KM1906-19072 V1032 cm³8 KM (5,9 kW)55 km/h5/9 KM1907-19092 Rzędowy1134 cm³9 KM (6,6 kW)60 km/h8/15 KM1907-19104 Rzędowy2011 cm³15 KM (11 kW)55 km/h11/18 KM1907-19104 Rzędowy2799 cm³18 KM (13,2 kW)55 km/h23/50 KM1909-19124 Rzędowy.5800 cm³58 KM (42,6 kW)19/45 KM1909-19124 Rzędowy4840 cm³48 KM (35 kW)13/30 KM1909-19124 Rzędowy3180 cm³35 KM (25,7 kW)10/28 KM1909-19124 Rzędowy2612 cm³30 KM (22 kW)K 7/15 KM1910-19134 Rzędowy.1768 cm³15 KM (11 kW)60 km/h30/70 KM1911-19144 Rzędowy7853 cm³70 KM (51 kW)115 km/h35/80 KM1911-19144 Rzędowy9081 cm³85 KM (62,5 kW)K 5/13 KM1911-19204 Rzędowy1292 cm³13-14 KM (9,6-10,3 kW)55 km/h20/50 KM1912-19144 Rzędowy.5229 cm³55 KM (40 kW)105 km/h15/40 KM1913-19144 Rzędowy3866 cm³45 KM (33 kW)90 km/h9/24 KM1913-19144 Rzędowy2313 cm³24 KM (17,6 kW)70 km/h25/55 KM1913-19144 Rzędowy6457 cm³60 KM (44 kW)KL 6/16 KM1913-19204 Rzędowy1551 cm³16 KM (11,8 kW)60 km/h12/30 KM19144 Rzędowy3115 cm³35 KM (25,7 kW)9/24 (9/30) KM1921-19244 Rzędowy2298 cm³24-30 KM (17,6-22 kW)65-75 km/h12/34 (12/40) KM1921-19244 Rzędowy.3115 cm³34-40 KM (25-29 kW)85 km/h18/60 KM1921-19244 Rzędowy4712 cm³60 KM (44 kW)100 km/h6/22 KM1922-19234 Rzędowy1550 cm³22 KM (16 kW)75 km/h10/50 KM1925-19276 Rzędowy.2580 cm³50 KM (37 kW)90 km/h18/80 KM1925-19276 Rzędowy4704 cm³80 KM (59 kW)100 km/h6/25 KM1925-19284 Rzędowy1550 cm³25 KM (18 kW)80 km/hStandard 61927-19286 Rzędowy2540 cm³45 KM (33 kW)85-90 km/hStandard 81928-19338 Rzędowy3887 cm³70-80 KM (51-59 kW)100-105 km/hStandard 6 A/S1928-19346 Rzędowy2916 cm³50 KM (37 kW)85-90 km/hFavorit1929-19334 Rzędowy1943 cm³35 KM (25,7 kW)80 km/hPrimus 1,5 A1932-19344 Rzędowy1504 cm³32-33 KM (23,5-24,2 kW)90 km/hTrumpf 1,5 AV1932-19344 Rzędowy1504 cm³32-33 KM (23,5-24,2 kW)95 km/hFavorit 2U1933-19344 Rzędowy1943 cm³40 KM (29 kW)90 km/hStandard 6 3U1933-19346 Rzędowy2916 cm³60 KM (44 kW)100 km/hAchtzylinder1933-19348 Rzędowy3887 cm³80 KM (59 kW)105 km/hTrumpf Sport1933-19354 Rzędowy.1645 cm³47 KM (34,5 kW)115 km/hPrimus 1,7 A1933-19364 Rzędowy1645 cm³38 KM (28 kW)95 km/hTrumpf 1,7 AV1933-19364 Rzędowy1645 cm³38 KM (28 kW)100 km/hDiplomat1934-19386 Rzędowy2916 cm³60-65 KM (44-48 kW)100-105 km/hTrumpf Junior 1G/E1934-19414 Rzędowy995 cm³25 KM (18,4 kW)90 km/hTrumpf Junior Sport1935-19374 Rzędowy995 cm³28 KM (20,6 kW)110 km/hTrumpf 1,7 EV1936-19384 Rzędowy1645 cm³38 KM (28 kW)102 km/hPrimus 1,7 E1937-19384 Rzędowy1645 cm³38 KM (28 kW)100 km/h2,5 Liter1937-19406 Rzędowy2494 cm³58 KM (42,6 kW)125 km/h2,5 Liter Sport1938-19396 Rzędowy2494 cm³80 KM (59 kW)150 km/h2 Liter1938-19404 Rzędowy1910 cm³45 KM (33 kW)110 km/h Galeria
Kompleks biurowy Adlerwerke
Obecnie istniejące zabytkowe budynki byłych Zakładów Adlera przy Kleyerstraße we Frankfurcie, po wyremontowaniu i dobudowaniu w latach 90. XX wieku kilku nowych budynków, tworzą kompleks biurowy „Adlerwerke”. Budynki te wynajmowane są obecnie głównie przez spółki koncernu Deutsche Bahn. Swoje główne siedziby mają tu m.in. , , DB Gastronomie, jak również kolejowy związek zawodowy .
Kategoria:Niemieccy producenci samochodów Kategoria:Zlikwidowane marki samochodów