Starożytne cyfry egipskie były używane w Egipcie aż do wczesnych lat pierwszego tysiąclecia naszej ery. Był to system dziesiętny, często zaokrąglany w górę, zapisywany przy użyciu hieroglifów. System zapisu przez hieratykę wymuszał skończony zapis liczb.
Cyfry i liczby Następujące hieroglify były używane do oznaczania potęgi dziesiątki: Wartość110100100010 000100 0001 milion lubmnóstwoHieroglif Z1 V20 V1 M12 D50 I8lubI7 C11Opis Pojedyncze pociągnięcie Kości pięty Kłębek liny Grzybień egipski Palec Kijankalub Żaba Klęczącywznoszącyręce (Huh) Wielokrotności tych wartości były wyrażane przez powtórzenie symbolu wymaganą liczbę razy. Na przykład rzeźba w kamieniu z Karnak ukazuje liczbę 4622 jako M12-M12-M12-M12-!-V1*V1*V1:V1*V1*V1-!-V20-V20-Z1-Z1 Liczby egipskie mogą być zapisywane w obu kierunkach (a nawet pionowo). Powyższy przykład jest zapisany od lewej do prawej i od góry do dołu.
Ułamki zobacz ułamek egipski
Liczby wymierne można wyrażać jedynie jako sumę ułamków z licznikiem równym 1, tzn. sumę odwrotności dodatnich liczb całkowitych, z wyjątkiem 2/3 i 3/4. Hieroglif oznaczający ułamek wyglądał jak „usta”, co oznaczało „część”: D21 Ułamki zapisywano za pomocą tego operatora umieszczanego nad liczbą oznaczały domniemany licznik 1 i dodatni mianownik poniżej. Wobec czego 1/3 zapisywano jako: D21:Z1*Z1*Z1 Ponadto istniały także oddzielne symbole dla 1/2, 2/3 (często używany) i 3/4 (używany rzadziej): Aa13 D22 D23 Jeśli mianownik stawał się zbyt duży, „usta” były umieszczane tylko nad początkiem „mianownika”: D21:V1*V1*V1-V20*V20:V20*Z1
Dodawanie i odejmowanie Jako plus i minus używano hieroglifów: D54 i D55 Jeśli stopy skierowane były zgodnie z kierunkiem pisania, to oznaczało dodawanie, w przeciwnym razie odejmowanie.
Zapis słownie Tak jak w większości nowożytnych języków, w starożytnym języku egipskim liczby można było zapisywać fonetycznie, tak jak obecnie można zapisać trzydzieści zamiast „30” w języku polskim. Trzydzieści na przykład zapisywano jako: Aa15:D36-D58 podczas gdy liczba 30 jako V20-V20-V20 Nie było to jednak powszechne dla liczb innych niż jeden i dwa. W pozostałych przypadkach stosowano zapis liczbowy.
Egipskie liczebniki Poniższa tabelka zawiera zrekonstruowane formy liczebników (oznaczone poprzedzającą gwiazdką), następnie transliterację hieroglifów do ich zapisania, a na końcu ich koptyjski odpowiednik, który dał pewne wskazówki co do ich oryginalnej wokalizacji. Duża litera A w niektórych zrekonstruowanych formach oznacza, że jakość rekonstrukcji pozostaje niepewna: Egipska transliteracja Polskie tłumaczenie Koptyjski (dialekt Sahidic) ‹ (masc.) ‹ (fem.) jeden oua (masc.)ouei (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) dwa snau (masc.)snte (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) trzy šomnt (masc.)šomte (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) cztery ftoou (masc.)ftoe (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) pięć tiou (masc.)tie (fem.) ‹ or (?) (masc.) ‹ or (?) (fem.) sześć soou (masc.)soe (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) siedem šašf(masc.)šašfe (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) osiem šmoun (masc.)šmoune (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) dziewięć psis (masc.)psite (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) dziesięć mēt (masc.)mēte (fem.) ‹ dwadzieścia jōt (masc.)jōti (fem.) ‹ (masc.) ‹ (fem.) trzydzieści maab (masc.)maabe (fem.) (?) ‹ (masc.) czterdzieści xme ‹ pięćdziesiąt taeiou ‹ lub (?) sześćdziesiąt se ‹ (masc.) siedemdziesiąt šfe ‹ (masc.) osiemdziesiąt xmene ‹ (masc.) dziewięćdziesiąt pstaiou ‹ sto še ‹ dwieście šēt ‹ tysiąc šo ‹ dziesięć tysięcy tba ‹ sto tysięcy ‹ milion (mnóstwo)
Przypisy
Kategoria:Systemy liczbowe Kategoria:Starożytny Egipt