mały|Marcin Styczeń i Ernest Bryll (2009) mały|Ernest Bryll w Nowej Rudzie (2010) Ernest Włodzimierz Bryll (ur. 1 marca 1935 w Warszawie, zm. 16 marca 2024 tamże) – polski pisarz, poeta, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata.
Życiorys Pochodził z rodziny chłopskiej wywodzącej się z Kujaw, znad jeziora GopłoWojciech Koronkiewicz, Nie umiem być poetą. Ernest Bryll w rozmowie z Wojciechem Koronkiewiczem wspomina wyczyny Białoszewskiego i Broniewskiego, „Lampa”, nr 6/2004, s. 48–49, .. Synem Stanisława i Heleny z Soboszyńskich. Wychowywał się w Komorowie Starym oraz w Gdyni. Ukończył II Liceum Ogólnokształcące w Gdyni, a następnie polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim (1956) oraz studium wiedzy filmowej przy Wyższej Szkole Filmowej w Łodzi. Z uwagi na ojca w Armii Krajowej nie mógł pracować w dziennikarstwie, czego pragnął, w związku z czym zatrudnił się w elektrowni nr 11 w porcie gdyńskim oraz w Stoczni im. Komuny Paryskiej.
W 1948 przystąpił do Związku Młodzieży Wiejskiej i wraz z nim do Związku Młodzieży Polskiej, którego członkiem był do 1955. W latach 60. został członkiem PZPRJanusz Maciejewski, Cenzura w Polsce w latach 1957–1980 i sposoby jej omijania przez pisarzy, w: „Napis”, Seria XV (2009), s. 333.. Po wprowadzeniu stanu wojennego wystąpił z partii.
Pierwszy tomik jego wierszy, Wigilie wariata, został wydany w 1958. Był członkiem redakcji pism społeczno-kulturalnych (m.in. w latach 1959–1960 we „Współczesności”). Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Według Andrzeja Tadeusza Kijowskiego: „Dramatyczną twórczość Brylla liczni komentatorzy podzielili na dwa rodzaje. Na nurt, nazwijmy go: narodowo-patetyczny i na nurt religijno-sielankowy”. Sztuki należące do tego ostatniego rodzaju: Po górach po chmurach, Na szkle malowane, Rumcajs czy Wieczernik określał Bryll mianem «śpiewogry».
W latach 1963–1967 zatrudniony był na stanowisku kierownika literackiego w Teatrze Telewizji. Przez kolejny rok zarządzał zespołem filmowym Kamera, a w latach 1970–1974 był kierownikiem w Teatrze Polskim w Warszawie. W latach 1974–1978 piastował stanowisko dyrektora Instytutu Kultury Polskiej w Londynie, a w latach 1991–1995 był ambasadorem Rzeczypospolitej w Irlandii.
Teksty piosenek pisał od 1965. Jego utwory wykonywały m.in. zespoły: 2 plus 1, Enigmatic, Pakt, Partita, Myslovitz, Skaldowie i Waganci oraz wokaliści: Michał Bajor, Stan Borys, Zofia i Zbigniew Framerowie, Halina Frąckowiak, Marek Grechuta, Jerzy Grunwald, Teresa Haremza, Edward Hulewicz, Leonard Jakubowski, Halina Kunicka, Bernard Ładysz, Urszula Narbut, Czesław Niemen, Daniel Olbrychski, Jerzy Połomski, Rudolf Poledniok, Krystyna Prońko, Łucja Prus, Danuta Rinn, Maryla Rodowicz, Andrzej Rybiński, Warren Schatz, Urszula Sipińska, Józef Sojka, Teresa Tutinas, Juliusz Wickiewicz, Adam Wojdak.
Wiele tekstów napisał do muzyki Katarzyny Gärtner. W 1968 wraz z Markiem Sartem założyli zespół Drumlersi. Marek Sart pisał dla niego muzykę, a Ernest Bryll – teksty.
Współpracował też z takimi kompozytorami, jak m.in.: Jerzy Derfel, Antoni Kopff, Włodzimierz Korcz, Janusz Kruk, Czesław Niemen i Andrzej Zieliński.
Od 2012 był pracownikiem Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej (w tym w latach 2012–2018 jako kierownik Działu Literackiego).
Zmarł 16 marca 2024 w Warszawie w wieku 89 lat. Pochowany na Nowym cmentarzu na Służewie w Warszawie.
Życie prywatne Dwukrotnie żonaty, najpierw z Ewą Brzozowską, z którą miał syna, a następnie z Małgorzatą Goraj, z którą miał dwie córki. Mieszkał w Warszawie. Przez wiele lat mieszkał także w Otwocku, o czym często wspominał w swoich zapiskach.
Twórczość Proza Studium, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1963 Ciotka, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1964 Gorzko, Gorzko..., Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1965 Ojciec, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa, 1965 Jałowiec, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa, 1965 Drugi niedzielny autobus, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa, 1969 Betlejem, Pelikan, Warszawa, 1987 O trzeciej nad ranem. Z Ernestem Bryllem o rodzinie, życiu, poezji i spotkaniach o trzeciej nad ranem rozmawia Izabela Górnicka-Zdziech, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa, 2009 (+ płyta CD)
Poezja Wigilie wariata, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa, 1958 Autoportret z bykiem, Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa, 1960 Twarz nie odsłonięta, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1963 Sztuka stosowana, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1963 Mazowsze, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1967 Muszla, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1968 Fraszka na dzień dobry, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1969 Poezje wybrane, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1970 Zapiski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1970 Piołunie piołunowy, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa, 1973 Dramaty i wiersze, Wydawnictwo Pax, Warszawa, 1973 Zwierzątko, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1975 Ta rzeka, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa 1977 Rok Polski, Wydawnictwo Pax, Warszawa, 1978 Wiersze Wybrane, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1978 A kto się odda w radość, Wydawnictwo Pax, Warszawa, 1980 Czasem spotykam siebie, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 1981 Sadza, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 1982 Wiersze, Biblioteka Tygodnika Stanu Wojennego, Warszawa, 1983 (II obieg wydawniczy) Pusta Noc, Wydawnictwo Pax, Warszawa, 1983 List, Nowa, Warszawa, 1985 (II obieg wydawniczy) Gołąb pocztowy, Pokolenie, Warszawa, 1986 (II obieg wydawniczy) Boże uchroń nas od nienawiści, CDN, Warszawa, 1985 (II obieg wydawniczy) Adwent, Aneks, Londyn, 1986 Wiersze, Solidarność Walcząca, Łódź, 1987 Kropla w wodospadzie, Interart, Warszawa, 1995 Kto chce znać wiatr, Wydawnictwo Pax, Warszawa, 1996 Widziałem jak odchodzą z nas ci ludzie dobrzy, W Drodze, Poznań, 1996 Rok Polski 2000, edycja w drzeworytach Marka Jaromskiego, Biblioteka Śląska, Katowice, 2000 Kubek tajemny, Wydawnictwo Pax, Warszawa 2000 Golgota Jasnogórska, nakład numerowany 500 egzemplarzy, Paulinianum, Jasna Góra, Częstochowa, 2001, wyd. I bibliofilskie. Golgota Jasnogórska, Paulinianum, Jasna Góra, Częstochowa, 2001, wyd II albumowe. Nie proszę o wielkie znaki, Wydawnictwo Pax, Warszawa, 2002 Jezioro Kałuża, Adam Marszałek, Toruń, 2003 Na ganeczku snu, Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium, Lublin, 2004 W ciepłym wnętrzu kolędy, Zysk i S-ka, Poznań, 2007 Wiośnin. Panna młodości, Zysk i S-ka, Poznań, 2008 Chrabąszcze, Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium, Lublin, 2009 Pod wieżą zakochanych, Wydawnictwo Anagram, Warszawa, 2012 Ciągle za mało stary, Zysk i S-ka, Poznań, 2015 Zapiski. Wiersze publikowane w latach 1958–1996, Edycja Świętego Pawła / Instytut Literatury, Częstochowa – Kraków 2021 Szara godzina. Wiersze publikowane w latach 2000–2015, Edycja Świętego Pawła / Instytut Literatury, Częstochowa – Kraków 2021 Ma się ku wieczorowi. Wiersze niepublikowane z lat 2014–2020, Edycja Świętego Pawła / Instytut Literatury, Częstochowa – Kraków 2021
Dramaty, oratoria, musicale, sztuki telewizyjne (daty wystawień lub publikacji)
Ballady lipieckie, 1967 Żołnierze, 1968 Rzecz Listopadowa, 1968 Kurdesz, 1968 Po górach po chmurach, 1969 Na szkle malowane, 1970 Kto ty jesteś, 1971 Wołaniem wołam cię, 1972 Zagrajcie nam dzisiaj..., 1973 Życie- jawą, 1974 Doświadczyński, 1978 Słowik, 1978 Ballada Łomżyńska, 1978 Kolęda Nocka, 1980 Wieczernik, 1984 Wieczernik, Krąg Warszawa 1988 Dybuk, KOS Warszawa 1988 Wieczernik, PAX Warszawa 1990 Tristan, 1996 Cyrano, 1997 A kto się odda w radość, 1998 Wołał nas Pan, 1999 Bo duszę ma nasz dom, 2004 Przejście przez morze, 2005 Jajokracja, 2007
Tłumaczenia Spadające Gwiazdy, Otia Ioseliani, ISKRY, Warszawa, 1969 Miodopój (VI-XII), wraz z Małgorzatą Goraj, PAX, Warszawa, 1978 Irlandzki tancerz (XII-XIX), wraz z Małgorzatą Goraj, PAX, Warszawa, 1981 Tain, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa, 1983 Historia Irlandii, wraz z Małgorzatą Goraj, Zysk i S-ka, Poznań, 1998 Doire Aniołów Pełne, wraz z Małgorzatą Goraj, W drodze, Poznań, 1998 Anthony Cronin, Koniec współczesnego świata, wraz z Małgorzatą Goraj, Motivex i Wydawnictwo Nakom, Poznań, 2003 Eire, wiersze irlandzkie VI-XIX wiek, wraz z Małgorzatą Goraj, ISC Sc & Biblioteka Telgte, Warszawa-Poznań, 2004 Prorok, Drzewo Babel, Warszawa, 2006 Al Pacino, Rozmawia Lawrence Grobel, wraz z Magdaleną Bryll, Wydawnictwo Axis Mundi, Warszawa, 2007
Nagrania dźwiękowe 1970 Na szkle malowane, muz. Katarzyna Gärtner 1979 Irlandzki tancerz, muz. Janusz Kruk (2 plus 1) 1981 Kolęda Nocka muz. Wojciech Trzciński (złota płyta) 1987 O głupim Tomku, wilku i niedźwiedziu (słuchowisko, LP, Muza SX-2486) 2004 Bo ma duszę nasz dom, muz. Stanisław Fiałkowski
Najważniejsze piosenki Góry, chmury, doliny Hej, baby, baby Hej, kurniawa, kolęda Kolibajka Kołysanka matki Miłości mojej mówię do widzenia Na sianie Nie zmogła go kula Pieśń Kronika Po górach, po chmurach Psalm stojących w kolejce Wołaniem wołam cię Peggy Brown Wszystkie koty w nocy czarne A te skrzydła połamane
Pozostałe informacje Wystąpił w roli docenta Wojciecha Wieczorka w szóstym odcinku serialu telewizyjnego Tulipan.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2006) „za wybitne zasługi dla rozwoju niezależnego dziennikarstwa i wolnych mediów w Polsce, za działalność na rzecz przemian demokratycznych, za osiągnięcia w pracy w »Tygodniku Solidarność«”. Medal Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2023) Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1967)„Wojskowy Przegląd Historyczny”, nr 3, 1967, s. 390. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2010) Medal Per Artem ad Deum (2021)
Nagrody i wyróżnienia „Peleryna” - nagroda na Ogólnopolskim Festiwalu Kulturalnym Studentów w Krakowie za najciekawszy debiut (1959) Nagroda główna Ogólnopolskiego Turnieju Poezji Społecznie Zaangażowanej o Nagrodę Czerwonej Róży w Gdańsku (1961) Nagroda im. Stanisława Piętaka za tom poezji Mazowsze (1968) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia (1973) Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy w uznaniu zasług dla Stolicy Rzeczypospolitej Polskiej (2009) Nagroda Totus Tuus (2015, 2016) Honorowe Obywatelstwo Miasta Gdyni (2016) Nagroda Literacka m.st. Warszawy w kategorii „Warszawski Twórca” (2018) Nagroda artRONINa 2018 podczas festiwalu Miasto Gwiazd w Żyrardowie (2018) Nagroda 100-lecia ZAiKS-u (2020) Wielka Nagroda im. Witolda Hulewicza (2021) Feniks Specjalny – Księga Życia XXIX Targów Wydawców Katolickich (pośmiertnie, 2024)
Zobacz też Ernest Bryll. Jasność Narodzenia
Przypisy „Dziennik Polski”, rok XXIX, nr 172 (9145), s. 2.
Bibliografia Ernest Bryll – oficjalna strona internetowa
Linki zewnętrzne
Dzieła Ernesta Brylla w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci II Liceum Ogólnokształcącego z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Adama Mickiewicza w Gdyni Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ambasadorowie III Rzeczypospolitej Kategoria:Ambasadorowie Polski w Irlandii Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Dyrektorzy Instytutów Polskich Kategoria:Działacze Związku Młodzieży Wiejskiej Kategoria:Laureaci Medalu Per Artem ad Deum Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stanisława Piętaka Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej m.st. Warszawy Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Totus Tuus Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Dublinem Kategoria:Ludzie związani z Londynem Kategoria:Ludzie związani z Otwockiem Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”