Mozela (, , ) – rzeka płynąca przez Francję, Luksemburg i Niemcy, lewy dopływ Renu (drugi pod względem długości, po Mozie).
Długość Mozeli wynosi 544 km (313 km we Francji i 231 km w Niemczech), a powierzchnia dorzecza 28 153,28 km². Jej źródła znajdują się w południowych Wogezach we Francji, w okolicach przełęczy Col de Bussang. Następnie Mozela płynie przez Lotaryngię, wzdłuż granicy z Luksemburgiem i przez Niemcy, uchodząc do Renu w Koblencji.
Na mocy traktatu mozelskiego z 27 października 1956, zawartego między Francją, Luksemburgiem i Niemcami, w latach 1958–1964 została uregulowana na długości 270 km (odcinek od Metz do Koblencji), stając się głównym szlakiem żeglugowym dla statków o wyporności do 1500 ton, dając tym samym połączenie do Zagłębia Ruhry i portów Morza Północnego. W kolejnych etapach (do 1979 r.) uregulowano ją do Neuves-Maisons, wydłużając tym samym drogę wodną do długości 394 km. W trakcie prac zbudowano 28 stopni wodnych, a na 17 z nich zamontowano turbiny o łącznej mocy 209 megawat. Poprzez kanały Marna-Ren i Kanał Wschodni posiada połączenia z Saoną. Na odcinku od ujścia Saary (pod Trewirem) do Renu, Mozelą mogą żeglować barki o długości do 190 m, a powyżej ujścia Saary – do 175 m. Żeglowność rzeki dla dużych jednostek utrzymana jest na odcinku do Nancy. W latach 1992–1999 pogłębiono rzekę na odcinku od Richemontu do Koblencji. Mozela jest na pewnym odcinku rzeką graniczną między Niemcami a Luksemburgiem i stanowi jedyny śródlądowy szlak żeglowny tego drugiego państwa. W 2019 r. Mozelą przetransportowano 9,5 mln ton towarów (odnotowane na śluzie w Koblencji), 5,3 mln ton na śluzie w Apach i 5,6 mln ton na śluzie w Grevenmacher.
U zbiegu granic Niemiec, Luksemburga i Francji nad Mozelą leży luksemburska miejscowość Schengen, którą ze względu na jej symboliczne położenie wybrano jako miejsce podpisania traktatu znoszącego kontrolę na granicach w Unii Europejskiej.
Dolina Mozeli, otoczona wzgórzami, na których znajdują się liczne winnice, jest znanym ośrodkiem produkcji win mozelskich, takich jak Riesling, Elbling, Müller-Thurgau i Kerner. W okolicach Cochem znajduje się najbardziej strome winne wzgórze w Europie Calmont, a okolice Bernkastel-Kues są sercem tego, określanego jako środkowa Mozela, regionu winiarskiego.
Turystyka Rzeka jest odwiedzana przez wielu kajakarzy, kanadyjkarzy, zwłaszcza podczas tygodniowych zamknięć śluz, które odbywają się co roku na początku lata - wówczas bez żeglugi handlowej.
Wzgórza nad doliną Mozeli zdobią liczne zamki i ruiny. Możliwe jest również zwiedzanie statkiem.
Nad Mozelą biegnie trasa wędrowna Moselsteig otwarta w 2014 r. o długości 365 km, zlokalizowana pomiędzy Perl i Koblencją. Wzdłuż Mozeli biegnie też ścieżka rowerowa Moselradweg od Perl do Koblencji o długości 248 km
Główne dopływy Mozeli Meurthe Saara Ruwer
Główne miejscowości nad Mozelą Toul Metz Thionville Trewir Bernkastel-Kues Traben-Trarbach Koblencja Schengen
Zobacz też rzeki Europy
Przypisy
Kategoria:Rzeki w Luksemburgu Kategoria:Rzeki graniczne Kategoria:Rzeki w Nadrenii-Palatynacie Kategoria:Rzeki w Saarze Kategoria:Rzeki w departamencie Meurthe i Mozela Kategoria:Rzeki w departamencie Mozela Kategoria:Rzeki w departamencie Wogezy