Thismiaceae J.G. Agardh – rodzina roślin z rzędu pochrzynowców (Dioscoreales). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego 4 (w przypadku wyodrębnienia Afrothismia do osobnej rodziny) lub 5 rodzajów. Rośliny te występują w państwie holarktycznym, paleotropikalnym, neotropikalnym, australijskim i holantarktycznym: w południowo-wschodniej Azji, Afryce, Ameryce, Australii i Nowej Zelandii.
Morfologia Rośliny myko-heterotroficzne, zwykle bezzieleniowe, niewielkie, ryzomowe. Liście zredukowane, drobne, na przemian- lub naprzeciwległe, błoniaste, siedzące, proste, o blaszkach całobrzegich, równolegle użyłkowanych. Kwiaty trzykrotne, pojedyncze lub zebrane w groniasty kwiatostan, wyrastające na szczycie pędu. Okwiat pojedynczy, 6-listkowy. Listki położone w dwóch okółkach, o równej lub różnej długości. Pręcikowie złożone z 6 pręcików (rzadziej trzech). Słupkowie złożone z trzech owocolistków, synkarpiczne, dolne. Zalążnie jednokomorowe, jednosłupkowe, zakończone trzema znamionami. Zalążki anatropowe, parietalne, liczne. Owoce w formie torebek.
Systematyka Pozycja systematyczna W systemach APG (2003 do 2016) rodzina była prowizorycznie włączona w randze plemienia Thismieae do trójżeńcowatych w rzędzie pochrzynowców. Według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) wyodrębniana jest w randze rodziny jako siostrzana dla krąpielowatych. W latach 20. XXI wieku opublikowano wyniki badań uzasadniających wyodrębnienie kolejnych rodzin, których łączenie w szerzej ujmowanych rodzinach w rzędzie pochrzynowców, czyniło z nich taksony parafiletyczne. W efekcie potwierdzono celowość wyodrębnienia z tej rodziny rodzaju Afrothismia w rodzinę Afrothismiaceae, dodatkowo z pochrzynowatych wyodrębniany jest też rodzaj Trichopus w osobną rodzinę Trichopodaceae.
Na podstawie Martin Cheek i in. (2024):
Podział na rodzaje Haplothismia Airy Shaw Oxygyne Schltr. Relictithismia Suetsugu & Tagane Thismia Griff. Tiputinia P.E. Berry & C. L. Woodw.
Przypisy