thumb|240px|Grób profesor Marii Olszewskiej na Starym Cmentarzu w Łodzi Maria Joanna Olszewska, z domu Skwarczyńska (ur. 21 kwietnia 1929 w Stanisławowie, zm. 3 lutego 2011 w Łodzi) – biolog, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, profesor zwyczajny, wykładowca Uniwersytetu Łódzkiego.
Życie prywatne Urodziła się w Stanisławowie. Córka mjr. dypl. Tadeusza Skwarczyńskiego (1894–1976) i Stefanii Skwarczyńskiej (1902–1988), teoretyka i historyka literatury, prof. Uniwersytetu Łódzkiego. Siostra Joanny (1935–1948), harcerki, która zginęła tragicznie w lipcu 1948 na Jeziorze Gardno, mając 13 lat. Jej córka Joanna została psychologiem. Została pochowana na Starym Cmentarzu w Łodzi, w części rzymskokatolickiej.
Działalność naukowa Specjalnością naukową była biologia komórki roślinnej i cytogenetyka molekularna. Habilitacja na Uniwersytecie Łódzkim 14 sierpnia 1960 na podstawie rozprawy Badania nad cytokinezą. Założycielka i kierownik Katedry Cytologii i Cytochemii Roślin, przez wiele lat związana z Katedrą Genetyki Ogólnej, Biologii Molekularnej i Biotechnologii Roślin Uniwersytetu Łódzkiego.
Na Uniwersytecie Łódzkim sprawowała funkcję prodziekana (1966–69), a następnie dziekana (1969–72) Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi.
Pełniła wiele funkcji w Polskiej Akademii Nauk: członek Prezydium PAN (1995–2006). przewodnicząca i prezes Oddziału PAN w Łodzi (1993–98), członek Komitetu Cytobiologii PAN przewodnicząca rad naukowych: Centrum Mikrobiologii i Wirusologii PAN (2001–2002), Centrum Biologii Medycznej PAN (2004–2007), Instytutu Biologii Medycznej PAN (2008–2011).
Najważniejsze publikacje: Badania nad cytokinezą. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe, 1960. Cytologia roślin: podręcznik dla szkół wyższych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971. Metody badania chromosomów. Praca zbiorowa pod red. nauk. Marii Olszewskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1981 Les mitoses polyploïdes chez Narcissus poeticus L. Łódź, 1952. Podstawy cytogenetyki roślin, pod red. Marii Joanny Olszewskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999 i 2005. Recherches cytochimiques sur la localisation de la thiamine pyrophosphate dans les cellules v. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe, 1965. Zjawiska miksoploidalności u Narcissus poeticus L. Sur la mixoploïdie chez Narcissus p. Warszawa: Polskie Towarzystwo Botaniczne, 1952.
Odznaczenia, nagrody i tytuły honorowe Była członkiem New York Academy of Sciences, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Łódzkiego Towarzystwa Naukowego (członek honorowy), członkiem honorowym oddziału łódzkiego Polskiego Towarzystwa Histochemików i Cytochemików; członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Botanicznego oraz Polskiego Towarzystwa Biologii Komórki.
Odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973); Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1990) oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1999), Medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz Odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 942-943, laureatka nagród Polskiej Akademii Nauki (zespołowa I stopnia, 1958; zespołowa I stopnia, 1967), Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego, Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Genetycznego. Doctor honoris causa Akademii Medycznej w Łodzi (1999).
Przypisy
Bibliografia Krystyna Czyżewska, Profesor Maria Joanna Olszewska. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe, 1999. (Seria: Sylwetki łódzkich uczonych; zeszyt 52) – zawiera bibliografię prac Marii Olszewskiej s. 23-33.
Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Członkowie Łódzkiego Towarzystwa Naukowego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Polscy biolodzy XXI wieku Kategoria:Pochowani w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Zmarli w 2011 Kategoria:Ludzie urodzeni w Stanisławowie Kategoria:Polscy biolodzy XX wieku