Włókna bawełny organicznej|thumb Zrównoważona moda, inaczej moda ekologiczna – część rozwijającej się filozofii designu i trendów zrównoważenia, a jej celem jest stworzenie systemu, który mógłby być bezgranicznie popierany w kategoriach environmentalizmu i odpowiedzialności społecznej. Moda, która aktywnie ogranicza lub eliminuje swój negatywny wpływ na życie ludzi, zwierząt i planety. Idea zrównoważenia dotyka wielu aspektów.

Historia ruchu Termin "slow fashion" został po raz pierwszy użyty przez Kate Fletcher, profesora w Centre for Sustainable Fashion na London College of Fashion, w artykule opublikowanym w 2007 roku w magazynie "The Ecologist". Fletcher porównała przemysł mody do ruchu Slow Food, argumentując że "slow nie jest przeciwieństwem fast, ale innym podejściem projektantów, kupujących, sprzedawców i konsumentów lepiej znających wpływ produktów na pracowników, społeczności i ekosystemy. Przełomowym momentem dla ruchu była katastrofa w fabryce Rana Plaza w Bangladeszu w 2013 roku, w wyniku której powstała organizacja Fashion Revolution promująca transparentność w przemyśle modowym

Opis trendu Zrównoważona moda stanowi część szerszego trendu zrównoważonego designu, gdzie towar jest projektowany i wytwarzany z uwzględnieniem jego całkowitego możliwego wpływu na środowisko i społeczeństwo, w tym tzw. śladu węglowego. W maju 2007 roku magazyn Vogue uznał, że zrównoważona moda wydaje się nie być trendem krótkoterminowym, ale takim który może przetrwać wiele sezonów. Do tej pory environmentalizm w modzie przejawiał się poprzez przekazywanie części dochodów ze sprzedaży produktu na cele charytatywne, teraz natomiast projektanci mody ponownie wdrażają eko-świadome metody u źródła, poprzez stosowanie przyjaznych środowisku materiałów i odpowiedzialnych społecznie metod produkcji.

Według Earth Pledge, organizacji non-profit zaangażowanej w promocję i wspieranie zrównoważonego rozwoju: "Co najmniej 8 tysięcy chemikaliów jest używanych do przetworzenia surowców na tekstylia, a 25% pestycydów używanych na świecie wykorzystuje się do uprawy nieorganicznej bawełny. Powoduje to nieodwracalne szkody dla ludzi i środowiska, a przecież 2/3 śladu węglowego odzieży powstaje po zakupie".

Wymiar etyczny W wymiarze etycznym oznacza, że produkcja ubrań i dodatków nie może usprawiedliwiać cierpienia ludzi – wyzysku, współczesnego niewolnictwa, pracy dzieci i łamania praw człowieka. Etyczne marki biorą więc odpowiedzialność za cały cykl produkcyjny swoich kolekcji, często produkując je samodzielnie lub lokalnie i wnikliwie sprawdzając swoich dostawców i panujące u nich warunki pracy. Etyczny wymiar mody może także oznaczać troskę o dobro- stan zwierząt.

Wiele marek świadomie i konsekwentnie rezygnuje z korzystania w swoich kolekcjach z futer i skór, a wełnę i kaszmir pozyskuje wyłącznie ze źródeł gwarantujących hodowlę z poszanowaniem praw zwierząt. Takie marki określają swoje produkty jako wegańskie. Jedną z pierwszych projektantek działającą według tych wartości jest Stella McCourtney, która z sukcesem udowadnia, że także moda luksusowa może się obyć bez skór.

Wiosną 2020 r., w czasach pandemii wirusa SARS-CoV-2, można było usłyszeć o firmach odzieżowych, które podczas lockdownu masowo anulowały zlecenia na produkcję odzieży, chcąc ograniczyć ryzyko strat. Dla krajów takich jak Bangladesz, opierających swoją gospodarkę na przemyśle odzieżowym, mogło to prowadzić do masowej utraty przez miliony szwaczek zarówno miejsc pracy, jak i środków do życia. W tym przypadku presja konsumentów i organizacji, które apelowały do marek o dotrzymanie swoich zobowiązań, okazała się dość skuteczna. Etyka w modzie zaczyna się zatem od przyzwoitości.

Wymiar ekologiczny W wymiarze ekologicznym zrównoważona moda minimalizuje zużycie surowców, barwników i szkodliwych chemikaliów, aby generować jak najmniej zanieczyszczeń (wody, powietrza, gleby) i odpadów (tekstylnych, z opakowań itp.). Istotne jest korzystanie z odnawialnych źródeł energii i uważny wybór surowców. Zrównoważona moda chętnie sięga po naturalne materiały (np. organiczną bawełnę, len), które są biodegradowalne, zatem nie rozkładają się przez setki lat. Ekologiczne jest także tworzenie ubrań i dodatków z materiałów z odzysku, nawet jeśli jest to „nienaturalny” poliester z recyklingu (świetna opcja dla odzieży sportowej). Najważniejsze jest tu bowiem, że surowiec jest nadal w obiegu, a nie zalega na wysypisku lub dnie oceanu. Niebagatelna jest tu rola wprowadzanych coraz powszechniej technologii i innowacji pozwalających produkować nowatorskie materiały z odpadów, czy śmieci np. z sieci rybackich, skórek cytrusów, czy butelek PET.

Ekologicznej produkcji w modzie powinna towarzyszyć ekologiczna sprzedaż i dystrybucja. Najbardziej zrównoważone modele biznesowe stawiają na lokalność, żeby ograniczać transport towaru na duże odległości, a tym samym ślad węglowy.

Istotny jest także aspekt kulturowy i ekonomiczny – zrównoważona moda zamiast sezonowych trendów i jednorazowych zachcianek w duchu szybkiej mody (ang. fast fashion) proponuje odpowiedzialną konsumpcję skierowaną ku zaspokajaniu tylko rzeczywistych potrzeb. Takie produkty cechuje ponadczasowy charakter, troska o jakość, estetykę i funkcjonalność. Zrównoważona moda wiąże się również z dbałością o lokalne rzemiosło, dłuższym użytkowaniem produktów, możliwością ich naprawy, wymiany, czasem nawet leasingu. To przywrócenie ubraniom i dodatkom ich wartości, stawianie na jakość, a nie ilość.

Kwestia marnowania materiałów Coraz głośniej mówi się o tym, że w przyszłości marki będą musiały brać odpowiedzialność za swoje produkty także po ich sprzedaży – tj. zadbać, by po krótkim czasie nie stały się odpadami, ale jak najdłużej pozostały w obiegu. Już teraz niektóre z nich oferują np. naprawę swoich ubrań i odbieranie od klientów tych niechcianych, aby znaleźć dla nich nowych użytkowników lub wykorzystać do produkcji kolejnych kolekcji. Tak wygląda moda w duchu lesswaste i no waste – wytwarzająca jak najmniej odpadów i marnująca jak najmniej zasobów.

Ruch mody odpowiedzialnej Moda odpowiedzialna, inaczej moda powolna to świadome podejście do mody, które przejawia się w kupowaniu mniejszej ilości ubrań i wybieraniu rzeczy lepszej jakości, które wystarczą na dłużej. Slow fashion z perspektywy konsumenta może przejawiać się w zmianie zachowań i nawyków, jakie nim kierują w trakcie zakupów. Może też pojawić się większe zaufanie klienta w stosunku do marek zrównoważonych, odpowiedzialność nie tylko za swoje decyzje, ale także za to, jak wygląda proces produkcji i dystrybucji ubrań, które taki konsument kupuje.

Jest przeciwieństwem szybkiej mody (po ang. fast fashion).

Organizacje - Międzynarodowy ruch działający na zasadzie organizacji pożytku publicznego, reprezentowany przez The Fashion Revolution Foundation i Fashion Revolution CIC z zespołami krajowymi na całym świecie. Organizacja została założona w 2013 roku w Wielkiej Brytanii po katastro- fie budowlanej kompleksu Rana Plaza, uznawanej za największą w czasach współczesnych pod względem liczby ofiar śmiertelnych. Ruch powstał na rzecz reformy branży mody z naciskiem na potrzebę większej przejrzystości w łańcuchu dostaw i odpowiedzialnych praktyk przemysłu związanego z modą, w szczególności branży odzieżowej, obuwniczej i z nimi powiązanych. Ruch w swoim manifeście opisuje przyjazną i transparentną wizję świata mody, która jest możliwa, o ile zajdą w nim zmiany na wielu szczeblach. Organizacja poprzez swoje działania edukuje twórców i konsu- mentów, popularyzuje odpowiedzialność, egzekwuje przejrzystość w procesie produkcji odzieży.

Ruch na całym świecie skupia twór- ców, projektantów, naukowców, liderów biznesu, polityków, właścicieli marek, sprzedawców, producentów, pracowników produkcji, związki zawodowe, aktywistów, miłośników mody – wszystkich tych, dla których istotna jest odpowiedzialność w każdym aspekcie funkcjonowania sek- tora mody. Jako przedsięwzięcie na skalę globalną Fashion Revolution ma ponownie połączyć poszczególne elementy całego łańcucha dostaw w jedną całość, w której każdy pracownik jest ważny i szanowany za swoją pracę.

Ubrania do oddania - W 2017 roku został powołany do życia projekt UbraniaDoOddania.pl, w którym zamieniane są niepotrzebne ubrania na darowizny finansowe, które trafiają do współpracujących z organizacją NGO’sów. Zespół wierzy, że założenia gospodarki obiegu zamkniętego to nie tylko chwytliwe frazesy, a działanie, które naprawdę mogą zmienić trudną sytuację naszej planety. Pozyskane ubrania organizacja ratuje przed zmarnowaniem, dając im drugie życie. Główna idea tej działalności to transparentność i realna pomoc. Przekazali już ponad 450 000 zł do 150 NGO’sów.

Kupuj odpowiedzialnie - jest ogólnopolską organizacją prowadzącą działalność na rzecz zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska, odpowiedzialnej konsumpcji i produkcji oraz przestrzegania praw człowieka i zasad ochrony środowiska w biznesie. Ich celem jest podniesienie świadomości oraz zdolności polskiego społeczeństwa do podejmowania odpowiedzialnych środowiskowo i społecznie wyborów konsumenckich, a także zwiększenie wpływu polskich konsumentów na politykę polskich firm i globalnych korporacji w celu poprawy ich standardów działania w zakresie ochrony środowiska i przestrzegania praw człowieka.

Alternatywy dla tradycyjnych zakupów Haulternative - inicjatywa Fashion Revolution będąca alternatywą dla popularnego wśród blogerek i youtuberek rodzaju treści prezentowanych w sieci, a ukrywających się pod nazwą haul. Haul to po angielsku ,,zdobycz”, a treści internetowe oznaczone tym tagiem pokazują produkty zdobyte podczas tzw. szału zakupowego. Haul jest łączony z nadmierną konsumpcją, ponieważ niejednokrotnie odzież czy dodatki zakładane są tylko raz, na potrzeby prezentacji w mediach społecznościowych, a następnie zastępowane kolejnymi.

Haulternative polega na powstrzymaniu się od konsumpcjonizmu, na pokazaniu widzom/czytelnikom tego, co już posiadamy, w taki sposób, aby i oni chcieli odkryć na nowo swoje stare przedmioty.

Inicjatywa haulternative ma na celu edukowanie na temat wpływu nadmiernego konsumpcjonizmu na ludzi i planetę, a także zachęcanie do ograniczania, powstrzymania się od zakupu nowych przedmiotów.

Wymiana odzieżowa

Wymiana odzieży pomiędzy dwiema lub więcej stronami; idea swapów – w Polsce nazywanych także „szafingiem” – polega na wymianie „dobro za dobro”, bezgotówkowo – w przypadku swapów odzieżowych wymiana dotyczy ubrań, akcesoriów, obuwia itp. pomiędzy zainteresowanymi osobami.

Uważa się, że pierwsza oficjalna wymiana odzieżowa odbyła się w 1994 roku w San Francisco, choć tak naprawdę pomysł na wymienianie się ubraniami i dodatkami pomiędzy członkami rodziny czy w grupach znajomych jest powszechnie znany i praktykowany. Idea wymiany w zależności od potrzeb i oczekiwań uczestników czy wielkości wydarzenia, może ewoluować. Pomysł organizowania wymian odzieżowych przyjął się w Polsce zarówno w większych miastach, jak i w mniejszych ośrodkach.

Wymiany organizowane są jako oddzielne wydarzenia, ale i towarzyszą innym inicjatywom (targom, warsztatom, lokalnym świętom itp.) czy działaniom o zróżnicowanych celach (np. pierwsza, oficjalna wymiana odzieży w Trójmieście, która odbyła się w 2009 r., miała być sposobem na modę czasów kryzysu ekonomicznego).

Vintage

W modzie termin ten odnosi się do przedmiotów, które przywodzą na myśl przeszłość. To przede wszystkim dobrze zachowane elementy garderoby mające od 20 do 100 lat. Starsze ubrania i dodatki nazywamy antykami. Terminem vintage określa się często, choć błędnie, również ubrania i akcesoria stylizowane na pochodzące sprzed kilkudziesięciu lat, jednak vintage nie oznacza stylistyki nawiązującej do minionych epok. Poprawnym określeniem takiej stylistyki, a także poszczególnych stylizowanych elementów garderoby, jest słowo retro.