Wirtualna woda – ilość wody, która jest potrzebna do wyprodukowania danego produktu spożywczego, a także produkty, które są sprzedawane państwom, w których nie są uprawiane (bądź uprawiane w małej ilości) ze względu na niedostępność wody. Zaoszczędzona w ten sposób woda może być wykorzystana do innych celów. Obroty wirtualną wodą wynoszą około 800 mld USD.
Koncepcja została wprowadzona w 1993 przez Johna Anthony’ego Allana"Looming water crisis simply a management problem" by Jonathan Chenoweth, New Scientist 28.08.2008, s. 28-32. z King’s College London i School of Oriental and African Studies, jako argument za twierdzeniem, że kraje Bliskiego Wschodu mogą chronić swoje niewielkie zasoby wodne, poprzez opieranie w większym stopniu swojej gospodarki na imporcie żywności. Za swój naukowy wkład został nagrodzony w 2003 roku Stockholm Water Prize. Allan twierdzi, że: „Woda jest uważana za wirtualną, ponieważ w momencie kiedy pszenica jest dojrzała, realna ilość wody zużyta do jej uprawy, nie jest już w niej zawarta. Idea wirtualnej wody pomaga nam zrozumieć, jak wiele wody jest potrzebne do wyprodukowania różnych produktów i usług. W suchych i półsuchych regionach, wiedza na temat wartości wirtualnej wody towaru lub usługi może być przydatne w określaniu najkorzystniejszego wykorzystania dostępnych zasobów wodnych."
Jeden hamburger to około 2400 litrów wirtualnej wody. Przeciętny Amerykanin konsumuje około 6800 litrów wirtualnej wody każdego dnia, trzykrotnie więcej niż ChińczykCSRInfo.. Innym przykładem może być pszenica, której produkcja wymaga 1600 m³ wody na tonę (dokładna wartość może wynosić mniej lub więcej, w zależności od warunków klimatycznych i praktyk rolniczych). Hoekstra i Chapagain zdefiniowali zawartość wirtualnej wody w produkcie (towarze, usłudze) jako „objętość słodkiej wody, zużytej do wyprodukowania produktu, zmierzona w miejscu jego produkcji”. Odnosi się do sumy zużycia wody na różnych etapach łańcucha produkcji.
Koncept wirtualnej wody posiada istotne niedoskonałości, co oznacza, że poleganie na jego wartości w podejmowaniu decyzji administracyjnych, wiąże się z ryzykiem. Według Australijskiej National Water Commission miara wirtualnej wody ma bardzo ograniczone zastosowanie praktyczne w podejmowaniu decyzji dotyczących sposobu wykorzystania ograniczonych zasobów wodnych.
Handel wirtualną wodą Handel wirtualną wodą odnosi się do idei, że towary i usługi podlegają wymianie, a więc także wirtualna woda. Jeżeli kraj importuje tonę pszenicy, zamiast produkować ją na swoim terytorium, oszczędza około 1300 m³ lokalnej wody. Jeżeli dany kraj cierpi na niedobór wody, „oszczędzona” w ten sposób może zostać użyta do pokrycia innych potrzeb. Jeżeli kraj-eksporter cierpi na niedobór wody i wyeksportował 1300 m³ lokalnej wody w postaci tony pszenicy, to nie jest ona już dostępna do wykorzystania w innych celach. Pomysł ten pociąga oczywiste wnioski o znaczeniu strategicznym dla krajów w których słodka woda jest zasobem deficytowym, takich jak np. kraje Wspólnoty Rozwoju Afryki PołudniowejTurton, A.R. 1998. The Hydropolitics of Southern Africa: The Case of the Zambezi River Basin as an Area of Potential Co-operation Based on Allan’s Concept of ‘Virtual Water’. Unpublished M.A. Dissertation, Department of International Politics, University of South Africa, Pretoria, South Africa.Turton, A.R., Moodley, S., Goldblatt, M. & Meissner, R. 2000. An Analysis of the Role of Virtual Water in Southern Africa in Meeting Water Scarcity: An Applied Research and Capacity Building Project. Johannesburg: Group for Environmental Monitoring (GEM).Earle, A. & Turton, A.R. 2003. The Virtual Water Trade amongst Countries of the SADC. In Hoekstra, A. (Ed.) Virtual Water Trade: Proceedings of the International Experts Meeting on Virtual Water Trade. Delft, the Netherlands, 12–13.12.2002. Research Report Nr. 12. Delft: IHE. s. 183-200..
Kraje o poważnym deficycie wody, takie jak np. Palestyna, ograniczają eksport pomarańczy (obciążonych relatywnie dużym ładunkiem wirtualnej wody), aby ograniczyć eksport dużych ilości wody do innych części świata.
W ostatnich latach idea wirtualnej wody była przedmiotem naukowej i politycznej debaty. Pojęcie konceptu jest dość rozmyte, waha się od pojęcia analitycznego, o funkcji opisowej, do strategii motywowanej politycznie. Jako pojęcie analityczne, handel wirtualną wodą jest instrumentem pozwalającym na identyfikację i ocenę podjętych działań, nie tylko w dyskusji naukowej, ale także politycznej. Jako strategia, koncept handlu wirtualną wodą mierzy się z pytaniem, czy może zostać zastosowany w zrównoważony sposób, z poszanowaniem zasad ekonomii, wartości ekologicznych i społecznych oraz w których krajach zastosowanie tej strategii przyniosłoby korzystne efekty.
Dane pozyskane metodami geoinformatycznymi na temat wirtualnej wody mogą zostać zaimplementowane w ekonomicznych modelach handlu międzynarodowego, takich jak Global Trade Analysis Project (GTAP) Computable General Equilibrium Model. Modele takie mogą być wykorzystywane w analizie ekonomicznych skutków zmian zasobów słodkiej wody lub polityki nią gospodarowania, jak i skutków jakie wywierają na zasoby wodne rozwój gospodarczy i liberalizacja handlu.
Reasumując, handel wirtualną wodą umożliwia nową perspektywę spojrzenia na problemy gospodarki wodnejEarle, A. 2003. Watersheds and Problemsheds: A Strategic Perspective on the Water/Food/Trade Nexus in Southern Africa. In Turton, A.R., Ashton, P.J. & Cloete, T.E. (Eds.) Transboundary Rivers, Sovereignty and Development: Hydropolitical Drivers in the Okavango River Basin. Pretoria & Geneva: AWIRU & Green Cross International. s. 229-249.. Według ustaleń konferencji z 2006 roku we Frankfurcie, wydaje się uzasadnionym, połączenie modelu Zintegrowanego Zarządzania Zasobami Wodnymi (IWRM) z konceptem wirtualnej wody.
Australijscy naukowcy podjęli próbę zastosowania metod analizy Life Cycle Assessment do oceny zużycia wody.
Ślad wodny Koncepcja wirtualnej wody w zamyśle odnosi się do teorii, że kraje mogą chronić własne zasoby wodne, poprzez import żywności. W 2002 roku profesor Arjen Y. Hoekstra, wtedy pracownik UNESCO-IHE, obecnie University of Twente; zaproponował pojęcie śladu wodnego. Ślad wodny ilustruje zależność pomiędzy konsumowanymi towarami i usługami lub wzorcem konsumpcji, a zużyciem zasobów wodnych i zanieczyszczeniem środowiska.
Handel wirtualną wodą i ślad wodny mogą być postrzegane jako część szerszego zagadnienia - globalizacji zasobów wodnych
Zawartość wirtualnej wody w wybranych produktach Poniższa tabela ukazuje średnią zawartość wirtualnej wody w wybranych produktach w różnych krajach [m3/t]Craswell, E.; Bonnell, M.; Bossio, D.; Demuth, S.; van de Giesen, N. (2007). Integrated Assessment of Water Resources and Global Change: A North-South Analysis. Springer Netherlands. s. 40. . dostęp 11.10.2016:
Product USA Chiny Indie Rosja Indonezja Australia Brazylia Japonia Meksyk Włochy Holandia Średnia światowa Ryż (niełuskany)12751321285024012150102230821221218216792291 Ryż (łuskany)16561716370231182793132740031586283421802975 Ryż (łamany)19031972425435843209152546001822325725063419 Pszenica8496901654237515881616734106624216191334 Kukurydza489801193713971285744118014931744530408909 Soja18692617412439332030210610762326317715061789 Trzcina cukrowa103117159164141155120171175 Bawełna nasiona25351419826444531887277721273644 Bawełna szarpie5733321018694100724268628148128242 Jęczmień7028481966235914251373697212018227181388 Sorgo782863405323821081160912125822853 Kokos74922552071159019542545 Proso21431863326928921951310045344596 Kawa (zielona)486462901218017665139722811917373 Kawa (palona)579074881450021030166333347520682 Herbata11110700230029474659249409205 Wołowina131931256016482210281481817112169611101937762211671168115497 Wieprzowina394622114397694739385909481849626559637737904856 Kozina3082399451875290454338394175256010252418027914043 Baranina5977520266927621595669476267357116878757252986143 Drób238936527736576355492914391329775013219822223918 Jajka151035507531491954001844333718444277138914043340 Mleko695100013691345114391510018122382861641990 Mleko w proszku3234464863686253531742554654377411077400529824602 Ser3457496367936671567545444969403211805427831904914 Skóra (bydlęca)141901351317710225751592918384182221186440482227241257216656
Przypisy
Kategoria:Ekonomia