thumb|Dzieje Narodu i Państwa Polskiego, tom Łokietkowe czasy Dzieje Narodu i Państwa Polskiego – seria wydawnicza, która ukazywała się nakładem Krajowej Agencji Wydawniczej (KAW) w latach 1986–2001. Na serię składa się 66 woluminów, z których każdy posiada własny tytuł oraz numer i omawia odrębny okres dziejów Polski (lub określony temat ujęty monograficznie), od jej początków do II wojny światowej.

Koncepcja serii Zgodnie z przyjętymi założeniami redakcyjnymi, celem serii było:

Dzieje Narodu i Państwa Polskiego miały mieć charakter popularnonaukowy dzięki atrakcyjnej i przystępnej formie. Wysoki poziom naukowy i rzetelność treści gwarantować miało natomiast zaangażowanie jako autorów wybitnych polskich historyków. Pozostawiono im swobodę w zakresie indywidualnego opracowania poszczególnych tematów w formie eseju historycznego, na podstawie wyników własnych, najnowszych badańKoncepcję serii i założenia redakcyjne przedstawiono w słowie Od redakcji zamieszczonym w zeszytach I-15 (II strona okładki), III-41 (str. 1) oraz III-42 (str. 1)..

Założenia redakcyjne i wydawnicze Całość materiału, o łącznej objętości 960–1000 arkuszy wydawniczych, stanowić miała największe dzieło zbiorowe polskich historyków. Podzielono go na 3 tomy, obejmujące odpowiednio dzieje Polski: średniowiecznej (do końca XV w.), nowożytnej (do roku 1795), w okresie rozbiorów oraz dwudziestolecia międzywojennego (do wybuchu II wojny światowej).

Dwa pierwsze tomy, liczące łącznie 40 wolumenów, miał przygotować zespół redakcyjny krakowskiego ośrodka Krajowej Agencji Wydawniczej, zaś tom trzeci, obejmujący 24 tematy redakcja warszawska. Poszczególne zeszyty planowano wydawać równolegle w ramach wymienionych tomów, w masowym nakładzie 160 tys. egzemplarzy. Teksty uzupełniać miały liczne ilustracje, w tym bogata ikonografia i materiały pomocnicze jak kalendaria, czy tablice synchronistyczneJak wyżej..

Pierwotnie kolegium redakcyjne zespołu krakowskiego tworzyli: Feliks Kiryk – przewodniczący, Henryk Szydłowski – z-ca przewodniczącego, Stanisław Rydz – sekretarz, Józef Biernacik, Stanisław Grzybowski, Aleksander Kornijasz, Michał Rożek.

W skład redakcji naukowej zespołu warszawskiego weszli: Józef Buszko, Andrzej Garlicki.

Od strony graficznej serię opracował Marian Sztuka.

Realizacja Wydawanie poszczególnych zeszytów rozpoczęto w roku 1986 – ukazały się wówczas dwa pierwsze wolumeny. Do roku 1989 prace nad serią przebiegały sprawnie i zgodnie z założeniami. W latach 1987–1989 łącznie wydano 33 zeszyty, a nakład każdego z nich (z wyjątkiem zeszytu I-15) wyniósł 160.350 egzemplarzy.

Zestawienie liczby zeszytów wydanych w poszczególnych latach, w ramach tomów I – III Rok Tom I Tom II Tom III Razem198610121987117919884441219894351219901124199110451992120319930101199424281995000019961203199701011998110219992103

W latach 90. XX wieku kolejne zeszyty ukazywały się zdecydowanie rzadziej, a nakład stopniowo malał. W roku 1990 obniżono go do 100.000 sztuk, zaś w kolejnym do 80.000, a następnie do 60.000 sztuk. W latach 1992–1993 nakład wynosił 50.000 egzemplarzy, by w roku 1994 obniżyć się do 45.000, a w roku 1996 do zaledwie 20.000 egzemplarzy. Dla kilku ostatnich wolumenów, wydanych w latach 1996–1999 w Warszawie, zrezygnowano z podawania wielkości nakładu.

Zespół warszawski zakończył pracę w roku 1994, przy czym w roku 1991, na prośbę czytelników, zmieniono liczbę zeszytów składających się na tom trzeci, z zaplanowanych 24 do 25Informacja ta została zamieszczona na II stronie okładki zeszytu III-63, a następnie na IV stronie okładki zeszytów III-64, III-61 i III-65. Na okładkach zeszytów wydawanych po roku 1991 w Krakowie nadal podawano nieaktualną liczbę 24 tematów.. Zespół krakowski pracował do roku 1999, jednakże ostatnich 8 zeszytów wchodzących w skład tomów pierwszego i drugiego zostało wydanych w Warszawie, a nie w Krakowie.

Pomimo zbieżnych założeń redakcyjnych i wspólnego projektu graficznego tomy "krakowskie" różnią się szczegółami od tych przygotowanych przez redakcję warszawską. Wszystkie zeszyty mają identyczny format (wynoszący 27 cm, a więc nieco mniejszy od rozmiaru A4), jednak w przypadku tych składających się na tomy pierwszy i drugi zastosowano oprawę klejoną miękką, zaś tworzących tom trzeci oprawę zeszytową. Pozostałe różnice i cechy charakterystyczne zestawiono w tabeli. Cecha Tom I oraz II Tom IIII strona okładkipodzielona na 3 części: na górze, na białym tle tytuł i nazwisko lub nazwiska autorów, na środku reprodukcja lub zdjęcie, na dole tytuł serii białą czcionką na niebieskim tle.podzielona na 3 części: na górze, na białym tle tytuł i nazwisko lub nazwiska autorów, na środku reprodukcja, na dole tytuł serii czcionką magenta na czarnym tle.III strona okładkiróżne treści (kalendaria, drzewa genealogiczne, tablice synchronistyczne, reprodukcje, wskazówki bibliograficzne, tabele i zestawienia, mapy lub spisy wydanych zeszytówgłównie tablice synchronistyczne, rzadziej wskazówki bibliograficzne lub reprodukcjeIV strona okładkipodzielona na 3 części: na górze, na białym tle opis serii, numer tomu i cenaNumeru tomu brak na okładce zeszytu I-15, zaś ceny nie zamieszczono na okładkach zeszytów: I-2, I-7, I-14 (tylko napis, bez kwot), I-16, II-29, II-39., na środku, w ramce reprodukcja lub zdjęcie, ewentualnie mapaMapy lub ich reprodukcje zamieszczono na okładkach zeszytów: I-2, I-7, I-9, I-16, II-20, II-21, II-23, II-31, II-34, II-37., na dole logo KAW i adres redakcji krakowskiej (lub warszawskiej dla 8 zeszytów wydanych w Warszawie).podzielona na 3 części: na górze, na białym tle opis serii, numer tomu i cena, na środku, w ramce mapa, ewentualnie reprodukcja lub zdjęcieReprodukcje lub zdjęcia zamieszczono na okładkach zeszytów: III-42, III-51, III-52, III-53, III-64., na dole logo KAW i adres redakcji warszawskiej.Liczba stron 80 (20 zeszytów) lub 72 (19 zeszytów) lub 68 (zeszyt II-39)80Kolorowe ilustracje 16 stron (17 zeszytów) lub 8 stron (20 zeszytów) lub brak (zeszyty: I-01, I-04, I-06)brak

Redakcji nie udało się zrealizować założeń dotyczących objętości serii. Poszczególne zeszyty liczą od 9,8 do 12,48 arkusza wydawniczego, a całość nie przekracza 800 arkuszy.

Poszerzenie serii o tom IV W roku 2001 Krajowa Agencja Wydawnicza rozszerzyła serię Dzieje Narodu i Państwa Polskiego o tom czwarty, który miał obejmować historię Polski od wybuchu II wojny światowej. Wydano zeszyt IV-1 oraz zapowiedziano publikację zeszytów IV-18, IV-19 oraz IV-20Porównaj IV strona okładki zeszytu IV-1.. W skład nowego kolegium redakcyjnego weszliZobacz II strona okładki zeszytu IV-1.: Jerzy Eisler, Antoni Dudek, Jan Żaryn, Andrzej Kunert.

Od strony graficznej tom czwarty opracował Lesław Sławiński, zmieniając dość znacząco pierwotną koncepcję serii. Zrezygnowano m.in. z białego tła na okładkach, na dole I strony okładki pozostawiono natomiast tytuł serii (białą czcionką na niebieskim tle). Objętość zeszytu zwiększono do 144 stron.

Ze względu na wszczęcie postępowania układowego wobec KAW w maju 2002 roku, które ostatecznie zakończyło się likwidacją przedsiębiorstwa w roku 2004, kolejne zeszyty tomu czwartego nie zostały wydane.

Wznowienie serii W roku 2009 seria została wznowiona przez Wydawnictwo Templum. Ukazały się trzy zeszyty, wydane w Wodzisławiu Śląskim: 2009: zeszyt I-16 (), 2010: zeszyt I-10 (), 2011: zeszyt II-39 ().

Spis woluminów w podziale na tomy I tom: Lp. Tytuł Autor Tom Miejsce wydania Rok wydania Nakład ISBN1.Od Prasłowian do PolakówJerzy Strzelczyk I-01 Kraków 1987 160 3502.Pierwsze państwo polskieTytuł w brzmieniu z II strony okładki: Pierwsze państwo polskie – Zjazd Gnieźnieński – Korona Królestwa Bolesława Chrobrego i jej losyGerard Labuda I-02 Kraków 1989 160 3503.Korona i infuła Od monarchii do poliarchiiTytuł w brzmieniu z II strony okładki oraz z wykazów zeszytów wydanych (por. zeszyty IV-I, I-7 oraz I-16): Korona i infułaGerard Labuda I-03 Kraków 1996 20 0004.Cedynia, Niemcza, Głogów, KrzyszkówKarol Olejnik I-04 Kraków 1988 160 3505.Przerwany hejnałTomasz Jasiński I-05 Kraków 1988 160 3506.Testament KrzywoustegoAndrzej Jureczko I-06 Kraków 1988 160 3507.Pierścień KingiJerzy Wyrozumski I-07 Warszawa 1999 b.d.8.Łokietkowe czasyHenryk Samsonowicz I-08 Kraków 1989 160 3509.Wielki król i jego następcaFeliks Kiryk I-09 Kraków 1992 50 00010.O Rzeczpospolitą Obojga NarodówTytuł w brzmieniu z II strony okładki: O Rzeczpospolitą Obojga Narodów Dzieje związku Polski z Litwą do schyłku XVIII wJuliusz Bardach I-10 Warszawa 1998 b.d.11.Grunwald 1410Edward Potkowski I-11 Kraków 1994 45 00012.Koncyliaryści, heretycy i schizmatycy...Tytuł w brzmieniu z II strony okładki: Koncyliaryści, heretycy, schizmatycy w państwie pierwszych Jagiellonów; tytuł w brzmieniu z wykazów zeszytów wydanych (por. zeszyty IV-I, I-7 oraz I-16): Koncyliaryści, heretycy i schizmatycyJadwiga Krzyżaniakowa I-12 Kraków 1989 160 35013.Warna 1444Wincenty Swoboda I-13 Kraków 1994 45 00014.Wojna trzynastoletniaTytuł w brzmieniu z II strony okładki: Wojna trzynastoletnia i powrót Polski nad Bałtyk w XV wMarian Biskup I-14 Kraków 1990 100 35015.Nauk przemożnych perłaFeliks Kiryk I-15 Kraków 1986 110 00016.Państwo pierwszych JagiellonówTytuł w brzmieniu z II strony okładki: Państwo pierwszych Jagiellonów 1386–1444Wacław Uruszczak I-16 Warszawa 1999 b.d.17.W cieniu katedr i zamkówTytuł w brzmieniu z II strony okładki: W cieniu katedr i zamków. O polskiej sztuce średniowiecznejMichał Rożek I-17 Kraków 1988 160 35018.Rady KallimachaKrzysztof Baczkowski I-18 Kraków 1989 160 35019.Złoty wiekTytuł w brzmieniu z II strony okładki: Złoty wiek. Szkice o sztuce renesansowejMichał Rożek I-19 Kraków 1991 60 000

II tom: Lp. Tytuł Autor Tom Miejsce wydania Rok wydania Nakład ISBN1.Dogonić EuropęTytuł w brzmieniu z II strony okładki: Dogonić Europę czyli Polska w czasach Zygmunta I (1506–1548)Andrzej Wyczański II-20 Kraków 1987 160 3502.Spory królów ze szlachtą w złotym wiekuTytuł w brzmieniu z II strony okładki: Spory królów ze szlachtą w złotym wieku. Wokół egzekucji prawAnna Sucheni-Grabowska II-21 Kraków 1988 160 3503.Wielkie bezkrólewiaStanisław Płaza II-22 Kraków 1988 160 3504.Król i kanclerzStanisław Grzybowski II-23 Kraków 1988 160 3505.Rokosz ZebrzydowskiegoHenryk Wisner II-24 Kraków 1989 160 3506.Hetmani RzeczypospolitejZdzisław Żygulski II-25 Kraków 1994 45 0007.SarmatyzmStanisław Grzybowski II-26 Warszawa 1996 b.d.8.Wojny kozackie w dawnej PolsceZbigniew Wójcik II-27 Kraków 1989 160 3509.Liberum vetoZbigniew Wójcik II-28 Kraków 1992 50 00010.PotopBożena Popiołek II-29 Warszawa 1998 b.d.11.Epizod reformacyjnyWacław Urban II-30 Kraków 1988 160 35012.Rokosz LubomirskiegoStanisław Płaza II-31 Kraków 1994 45 00013.Odsiecz Wiednia 1683Zdzisław Żygulski II-32 Kraków 1994 45 00014.Rzeczpospolita na rozdrożu 1696–1736Andrzej Link-Lenczowski II-33 Kraków 1994 45 00015.O skutecznym rad sposobieHenryk Olszewski II-34 Kraków 1989 160 35016.Początek końcaWładysław Andrzej Serczyk II-35 Warszawa 1997 b.d.17.Blaski i cienie barokuTytuł w brzmieniu z II strony okładki: Blaski i cienie baroku. Szkice o sztuce polskiej XVII i XVIII wiekuMichał Rożek II-36 Kraków 1992 50 00018.By Polaków zrobić obywatelamiKamilla Mrozowska II-37 Kraków 1993 50 00019.Stanisław August nie tylko mecenasTytuł w brzmieniu z II strony okładki oraz z wykazów zeszytów wydanych (por. zeszyty IV-I, I-7 oraz I-16): Stanisław August – nie tylko mecenasAleksandra Zgorzelska II-38 Warszawa 1996 b.d.20.Witaj majowa jutrzenkoJerzy Michalski II-39 Warszawa 1999 b.d.21.Naczelnik w sukmanieAndrzej Zahorski II-40 Kraków 1990 160 350

III tom: