Frankolin akacjowy, frankolin zbroczony (Scleroptila gutturalis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae). W dwóch osobnych populacjach zamieszkuje Afrykę Wschodnią i Południową. Osiadły. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy opisał w 1835 roku niemiecki zoolog Eduard Rüppell, nadając mu nazwę Perdix gutturalis. Miejsca typowe to „Halai, okolice Axum i prowincja Temben” w Etiopii. Później gatunek często umieszczany był w rodzaju Francolinus, ale obecnie zaliczany jest do Scleroptila.
Dawniej gatunek ten często nosił epitet gatunkowy levaillantoides, lecz nazwa gutturalis ma priorytet jako starsza. Często używana nazwa levaillantoides została przywrócona do oryginalnej pisowni levalliantoides. Niekiedy klasyfikowano te dwa taksony jako odrębne gatunki (gutturalis z lorti jako podgatunkiem).
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) i autorzy AviList wyróżniają sześć podgatunków Scleroptila gutturalis: S. gutturalis gutturalis (Rüppell, 1835) – frankolin akacjowy – Erytrea, północna Etiopia. S. gutturalis archeri (W.L. Sclater, 1927) – południowa Etiopia, południowo-wschodni Sudan (według niektórych autorów chodzi o Sudan Południowy), północna Uganda, północno-zachodnia Kenia. S. gutturalis lorti (Sharpe, 1897) – frankolin białobrzuchy – północna Somalia. S. gutturalis jugularis (Büttikofer, 1889) – południowo-zachodnia Angola. S. gutturalis pallidior (Neumann, 1908) – północna Namibia. S. gutturalis levalliantoides (A. Smith, 1836) – frankolin zbroczony – wschodnia Namibia i południowa Botswana do centralnej RPA. Niektórzy autorzy uznają jednak tylko cztery podgatunki, synonimizując archeri z lorti, a pallidior z levalliantoides. Opisano też kilka innych, nieuznawanych obecnie podgatunków.
mały|Podgatunek S. gutturalis lorti na rycinie z 1898 roku
Morfologia Wygląd zewnętrzny: Ptak o pokroju zbliżonym do kuropatwy. Charakterystyczną cechą jest widoczna w locie duża, rdzawa plama na skrzydłach. Obie płcie są do siebie podobne, ale samce mają na nodze pojedynczą, dłuższą ostrogę.
Rozmiary: długość ciała: ok. 32–35 cm
Masa ciała: samiec 340–538 g, samica 379–450 g
Występowanie Środowisko Tereny trawiaste, zarośla i suche lasy.
Zasięg występowania Wschodnioafrykańska populacja zasiedla Sudan, Sudan Południowy, Erytreę, Etiopię, Somalię, Kenię i Ugandę, natomiast południowoafrykańska Angolę, Namibię, Botswanę, RPA i Lesotho.
Pożywienie Podziemne części roślin, nasiona, owoce i owady, w tym chrząszcze i prostoskrzydłe.
Rozród Gatunek terytorialny, najprawdopodobniej monogamiczny.
Gniazdo to płytkie zagłębienie pod kępą lub pomiędzy kępami trawy, wyłożone suchą trawą.
Okres lęgowy: zależy od regionu: luty–maj i wrzesień–październik w Transwalu, czerwiec w Namibii, kwiecień, sierpień i grudzień w Angoli, luty i kwiecień w Etiopii oraz maj–czerwiec w Somalii.
Jaja: znosi 3–8 (najczęściej 4–5) jaj. W niewoli inkubacja trwa 20–21 dni, a zajmuje się nią wyłącznie samica.
Opieka nad pisklętami: oboje rodzice opiekują się pisklętami.
Status zagrożenia Status według kryteriów Czerwonej księgi gatunków zagrożonych IUCN: gatunek najmniejszej troski (LC – least concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako zazwyczaj pospolity. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny.
Znaczenie w kulturze człowieka Na wielu terenach jest to gatunek łowny.
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kurowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1835 roku Kategoria:Taksony opisane przez Eduarda Rüppella