Cirque du Soleil (z fr. Cyrk Słońca) – kanadyjska firma rozrywkowa określająca się jako „niezwykłe połączenie sztuki cyrkowej i ulicznej”. Założona w Baie-Saint-Paul w 1984 przez byłych artystów ulicznych: Guya Laliberté i Gilles’a Ste-Croix. Z powodu globalnego lockdownu i utraty zysków firma ogłosiła w czerwcu 2020 upadłość. 24 listopada 2020 ogłoszono, że widmo bankructwa zostało zażegnane, a firma została sprzedana grupie swoich wierzycieli skupionej wokół kanadyjskiego funduszu inwestycyjnego Catalyst Capital Group.
Historia Tuż po utworzeniu w 1980 artyści występowali pod nazwą Les Echassiers, jeżdżąc po Quebecu. Ich początkowe problemy finansowe zniknęły w 1983, gdy otrzymali dotację rządową od Canada Council for the Arts w ramach obchodów 450. rocznicy odkrycia Kanady przez Jacques’a Cartiera. Tournée Le Grand Tour du Cirque du Soleil odniosło sukces w 1984 i po zapewnieniu dotacji na kolejny rok Laliberte zatrudnił Guya Carona z Narodowej Szkoły Cyrkowej, aby stworzyć cyrk z prawdziwego zdarzenia. Teatralność, koncentracja na artystach i brak występów zwierząt pozwalają określić Cirque du Soleil jako cyrk współczesny (nouveau cirque).
Każdy pokaz w Cirque du Soleil stanowi syntezę stylów cyrkowych z całego świata mających własną fabułę i temat. W trakcie przedstawienia muzyka jest wykonywana na żywo i sami artyści (a nie personel techniczny) zmieniają dekoracje. Po sukcesach i porażkach finansowych w późnych latach 80. Franco Dragone wyreżyserował spektakl Nouvelle Experience, który nie tylko uczynił Cirque du Soleil rentownym w 1990, ale też pozwolił na stworzenie nowych przedstawień.
Od początku lat 90. Cirque du Soleil rozrastał się bardzo szybko. Powiększył swój repertuar z jednego do dziewiętnastu spektakli wystawianych obecnie w ponad 271 miastach na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy. Przy tworzeniu widowisk pracuje około 4000 osób z ponad 40 krajów, a zyski przekraczają 810 milionów dolarów rocznie.
Liczne stacjonarne spektakle przy Las Vegas Strip przyciągają co wieczór ponad 9000 osób, co stanowi 5% turystów odwiedzających miasto, a liczba widzów, którzy wzięli udział w widowisku Cirque du Soleil na całym świecie przekroczyła 90 milionów. W 2000 Laliberte wykupił firmę Gauthier i, posiadając 95% udziałów, kontynuował rozwój marki. W 2008 podzielił 20% swoich akcji po równo między dwie grupy inwestycyjne: Istithmar World i Nakheel z Dubaju, aby zdobyć środki na dalszą realizację celów firmy. We współpracy z tymi dwiema grupami Cirque du Soleil zamierzał stworzyć w Zjednoczonych Emiratach Arabskich stałe przedstawienie w reżyserii Guya Carona (Dralion) i Michaela Curry’ego. Jednakże finansowe problemy Dubaju w 2010, spowodowane recesją z 2008, zmusiły Laliberte do tymczasowego odłożenia projektu w czasie i skłoniły do poszukiwania innych partnerów finansowych mogących zapewnić środki do realizacji przyszłych planów cyrku, nawet za cenę sprzedaży kolejnych 10% udziałów. Obecnie trwają prace nad kilkoma spektaklami w różnych częściach świata, linią ubrań dla kobiet, oraz pertraktacje z telewizją. Rozważane jest także wejście na takie rynki jak gabinety spa, restauracje i kluby nocne. Cirque du Soleil organizuje także każdego roku kilka prywatnych firmowych wydarzeń (dotychczasowi klienci to m.in. rodzina królewska z Dubaju i Super Bowl 2007).
Widowiska Cirque du Soleil otrzymały wiele nagród i wyróżnień, w tym: nagrodę Bambi w 1997, Rose d'Or w 1989, nagrodę Drama Desk w 1991 i 1998, trzy nagrody Gemini, cztery Primetime Emmy oraz gwiazdę na Hollywoodzkiej Alei Sławy.
Przedstawienia Nazwa spektaklu Premiera Miejsce prezentacji Forma prezentacji Status Le Grand Tour du Cirque du Soleil 1984.06.16 Tournée Pod namiotem zakończone La Magie Continue 1986.04.20 Tournée Pod namiotem zakończone Le Cirque Réinventé 1987.05.07 Tournée Pod namiotem zakończone Nouvelle Expérience 1990.05.08 Tournée Pod namiotem zakończone Saltimbanco 1992.04.23 Tournée Pod namiotem (1992 – 2006)W halach sportowych (2007 – 2012) zakończone Fascination 1992.05.22 Tournée W halach sportowych zakończone Mystère 1993.12.25 Treasure Island Hotel and Casino Treasure Island, Las Vegas Stacjonarne wystawiane Alegría 1994.04.21 Tournée Pod namiotem (1994 – 2009)W halach sportowych (2009 – 2013)Pod namiotem (od 2019) wystawiane Quidam 1996.04.23 Tournée Pod namiotem (1996 – 2010)W halach sportowych (od 2010 – 2016) zakończone O 1998.10.15 Bellagio (resort and casino)Bellagio, Las Vegas Stacjonarne wystawiane La Nouba 1998.12.23 Downtown Disney (Walt Disney World), Lake Buena Vista, Floryda Stacjonarne zakończone Dralion 1999.04.22 Tournée Pod namiotem (1999 – 2010)W halach sportowych (2010-2015) zakończone Varekai 2002.04.22 Tournée Pod namiotem (2002 – 2013)W halach sportowych (od 2013-2017) zakończone Zumanity 2003.07.31 New York-New York Hotel and Casino, Las Vegas Strip Stacjonarne wystawiane Kà 2005.02.03 MGM Grand Las Vegas, Las Vegas Stacjonarne wystawiane Corteo 2005.04.21 Tournée Pod namiotem (od 2005 – 2015)W halach sportowych (od 2018) wystawiane Delirium 2006.01.26 Tournée W halach sportowych zakończone Love 2006.06.02 The Mirage, Las Vegas Stacjonarne wystawiane Koozå 2007.04.19 Tournée Pod namiotem (od 2007) wystawiane Wintuk 2007.11.01 Madison Square Garden, Nowy Jork W halach sportowych (sezonowo) zakończone Zaia 2008.07.26 The Venetian Macao, Makau Stacjonarne (2008 – 2012) zakończone Zed 2008.08.15 Tokyo Disney Resort, Tokio Stacjonarne (2008 – 2011) zakończone Criss Angel Believe 2008.09.26 Luxor Las Vegas, Las Vegas Stacjonarne (2008 – 2016) zakończone Ovo 2009.04.23 Tournée Pod namiotem (od 2009 – 2015)W halach sportowych (od 2016) wystawiane Banana Shpeel 2009.11.19 Tournée W halach sportowych (2009 – 2010) zakończone Viva Elvis 2009.12.16 Aria Resort and Casino, Las Vegas Stacjonarne zakończone Totem 2010.04.22 Tournée Pod namiotem (od 2010) wystawiane Zarkana 2011.06.29 Aria Resort and Casino, Las Vegas (2009 – 2012) W halach sportowych (2011 – 2012)Stacjonarne (od 2012 – 2016) zakończone Iris 2011.09.25 Dolby Theatre, Los Angeles Stacjonarne (2011 – 2013) zakończone Michael Jackson: The Immortal World Tour 2011.10.02 Tournée W halach sportowych zakończone Amaluna 2012.04.19 Tournée Pod namiotem (od 2012) wystawiane Michael Jackson: One 2013.05.23 Mandalay Bay Resort and Casino, Las Vegas Stacjonarne wystawiane Kurios: Cabinet of Curiosities 2014.04.24 Tournée Pod namiotem (od 2014) wystawiane JOYÁ 2014.11.08 Riviera Maya, Meksyk Stacjonarne wystawiane Toruk – The First Flight 2015.12.12 Tournée W halach sportowych (od 2015) wystawiane Paramour 2016.04.16 Broadway, Stany Zjednoczone / Hamburg, Niemcy Stacjonarne (2016-2017, w Europie od 2019) wystawiane Luzia 2016.04.21 Tournée Pod namiotem (od 2016) wystawiane Séptimo Día – No Descansaré 2017.03.09 Tournée W halach sportowych (2017 – 2018) zakończone Volta 2017.04.20 Tournée Pod namiotem (od 2017) wystawiane Crystal 2017.10.05 Tournée W halach sportowych (od 2017) wystawiane Bazzar 2018.11.14 Tournée Pod namiotem (od 2018) wystawiane X (The Land of Fantasy) 2019.08.10 Hangzhou, Chiny Stacjonarne (od 2019) wystawiane Messi10 2019.10.10 Tournée Pod namiotem (od 2019) wystawiane
Występy Cirque du Soleil w Polsce thumb|307x307px|Biały namiot, pod którym odbywają się przedstawienia w Europie. Pod jego sztambertem Polacy mogli podziwiać produkcję „Koozå”.
Cirque du Soleil prezentował w Polsce spektakle: „Saltimbanco” – Gdańsk (Ergo Arena) od 19 do 22 stycznia 2012, „Alegria” – Gdańsk (Ergo Arena) od 31 lipca do 4 sierpnia 2013, „Dralion” – Wrocław (Hala Stulecia) od 3 do 6 kwietnia 2014, „Koozå” – Warszawa (Błonia Stadionu Narodowego) od 19 września do 19 października 2014, „Quidam” – Kraków (Tauron Arena) od 12 do 14 czerwca 2015 oraz Gdańsk (Ergo Arena) od 18 do 21 czerwca 2015, „Ovo” – Kraków (Tauron Arena) od 13 do 15 kwietnia 2018 oraz Gdańsk/Sopot (Ergo Arena) od 19 do 22 kwietnia 2018, „Toruk – Pierwszy lot” – Kraków (Tauron Arena) od 6 do 10 marca 2019. „Crystal” – Kraków (Tauron Arena) od 23 do 26 stycznia 2020 oraz Gdańsk/Sopot (Ergo Arena) od 30 stycznia do 2 lutego 2020
Filmografia thumb|307x307px|Scena przedstawienia „Delirium” thumb|306x306px|Namiot Cirque du Soleil thumb|307x307px|Scena na której prezentowany był spektakl „Quidam” ROK TYTUŁ INFORMACJE DODATKOWE 1986 La Magie Continue Film upamiętniający produkcję „La Magie Continue” (spektakl) 1989 Le Cirque Réinventé Film upamiętniający produkcję „Le Cirque Réinventé” (spektakl) 1991 Quel Cirque Film upamiętniający tworzenie produkcji „Nouvelle Expérience” 1991 Nouvelle Expérience Film upamiętniający produkcję „Nouvelle Expérience” (spektakl) 1992 Saltimbanco’s Diary Film upamiętniający tworzenie produkcji „Saltimbanco” 1994 Saltimbanco Film upamiętniający produkcję „Saltimbanco” (spektakl) 1994 A Baroque Odyssey Retrospekcja jubileuszu 10-lecia 1994 The Truth of Illusion Film upamiętniający tworzenie produkcji „Alegria” 1996 Full Circle: The Making of Quidam Kulisy produkcji „Quidam” 1999 Quidam Film upamiętniający produkcję „Quidam” (spektakl) 1999 Alegría, the Film Adaptacja filmowa w reżyserii Franco Dragone, Film został oparty na tournée spektaklu 1999 In the Heart of Dralion Film ukazujący kulisy spektaklu „Dralion” 2000 Journey of Man Kompilacja numerów ze spektakli „Quidam” i „Mystere”. Film nagrany w szerokim formacie, prezentowany w kinach IMAX 2000 Inside La Nouba: From Conception to Perception Film dokumentalny o produkcji „La Nouba” 2000 Dralion Film upamiętniający produkcję „Dralion” (spektakl) 2001 Alegria Film upamiętniający produkcję „Alegria” (spektakl) 2002 Varekai Film upamiętniający produkcję „Varekai” (spektakl) 2002 Cirque du Soleil: Fire Within 13-odcinkowy dokument ukazujący produkcję „Varekai”, ukazany w stacji telewizyjnej Bravo 2003 Whatever 'Stie Parodia „Varekai” w wykonaniu obsługi technicznej; DVD wydane jedynie artystom spektaklu 2003 La Nouba Film upamiętniający produkcję „La Nouba” (spektakl) 2004 Midnight Sun Nagranie koncertu zorganizowanego z okazji 25-lecia Międzynarodowego Festiwalu Jazzu w Montrealu oraz 20-lecia Cirque du Soleil 2004 Solstrom Seria 13 odcinków, ukazanych w stacji telewizyjnej Bravo, ukazująca różne numery Cirque du Soleil 2005 Kà Extreme Film dokumentalny, który ukazuje produkcję „Kà” od etapów tworzenia aż do daty premiery 2006 Corteo Film upamiętniający produkcję „Corteo” (spektakl) 2006 Lovesick Nakręcony w przeciągu dwóch lat w Las Vegas, podczas tworzenia produkcji „Zumanity” 2007 Flow Dokument prezentujący produkcję „O” w Las Vegas 2007 The Mystery of Mystère Film dokumentalny o produkcji „Mystere” 2007 A Thrilling Ride through Koozå Krótki film dokumentalny nakręcony w okresie tworzenia spektaklu „Koozå” 2007 Kà – Backstage Film nakręcony dla francusko języcznego kanału telewizyjnego Arte oraz niemieckiego kanału ZDF 2008 Koozå Film upamiętniający produkcję „Koozå” (spektakl) 2008 Delirium Ostatni występ Delirium nakręcony w Londynie 2008 All Together Now Film dokumentalny nakręcony w okresie tworzenia spektaklu „LOVE” 2010 Zed in Tokyo Film dokumentalny nakręcony w okresie tworzenia spektaklu „ZED” 2010 Flowers in the Desert Obraz ukazujący wszystkie spektakle w Las Vegas, w tym Viva Elvis 2011 Crossroads in Macao Film dokumentalny nakręcony w okresie tworzenia spektaklu „Zaia” 2012 Cirque du Soleil: Worlds Away Film stworzony we współpracy z Jamesem Cameronem i Andrew Adamsonem; zawiera sceny ze spektakli „O”, „Mystere”, „Kà”, „LOVE”, „Zumanity”, „Viva Elvis” i „Criss Angel Believe” 2013 Amaluna Film upamiętniający produkcję „Amaluna” (spektakl)
Dyskografia TYTUŁ DATA WYDANIA UTWORY NA PŁYCIE Cirque du Soleil (1987 album) 1 listopada 1987 Ouverture Personages Chaise Musicale / Musical Chair Bicycles Masha Les Pingouins / The Penguin Step Tango Trapeze Charivari Cirque du Soleil (1990 album) lipiec 1990 oraz 8 listopada 1994 Ouverture Bulgares Boule 4 Tango Trapeze Cadres Fil De Fer Bicyclettes Boules 1 à 3 Les Chaises Entracte