thumb|Jean-Baptiste-Édouard Gélineau Jean-Baptiste-Édouard Gélineau (ur. 23 grudnia 1828 w Blaye, zm. 2 marca 1906 w Argelès-Gazost) – francuski lekarz. Przypisuje mu się pierwszy opis narkolepsji w literaturze medycznej.

Życiorys Był synem kupca Edouarda-Saint-Hilaire i jego żony Jeanne-Aricie z domu LaurentLouis Dulieu: La médecine à Montpellier: De la Première à la Troisième République. Les Presses universelles, 1990, , s. 979.. Po ukończeniu szkoły w rodzinnym Blaye studiował medycynę w Akademii Medycznej w Rochefort (fr. École de médecine navale de Rochefort). Jako student w 1849 roku brał udział w zwalczaniu epidemii cholery w La Rochelle. Po ukończeniu studiów został internem w szpitalu w Rochefort, od 1845 praktykował, jako lekarz okrętowy, na statkach i we francuskich koloniach na Oceanie Indyjskim. Na Reunion pracował w szpitalu dla obłąkanych św. Pawła (l’hospice des fous de Saint-Paul). 1 czerwca 1850 roku został mianowany chirurgiem trzeciej klasy.

Spisał wspomnienia z tego okresu, opublikowane dopiero w 1905 roku pod tytułem Voyage a i’lle de la Réunion. Opisał w nich m.in. zniesienie niewolnictwa na wyspie Reunion. Przez 18 miesięcy przebywał na Majotcie, zbierając materiały do swojej rozprawy doktorskiej. 14 sierpnia 1858 roku na Uniwersytecie w Montpellier przedstawił i obronił dysertację na stopień doktora medycyny, Aperçu Medical de l’Ile de Mayotte. Był wtedy chirurgiem drugiej klasy. Od 1858 był głównym chirurgiem na korwecie L’Embuscade; podczas jej rejsu widział wiele przypadków dusznicy bolesnej, której później poświęcił osobne opracowanie.

W 1860 roku zrezygnował z pracy lekarza okrętowego i otworzył prywatną praktykę w Ruelle, a potem w Aigrefeuille-d’Aunis. W 1870 roku jako lekarz i chirurg wojskowy pułku Charente-Inférieure zwalczał epidemie odry i ospy podczas wojny francusko-pruskiej. Za te zasługi został nominowany do Legii Honorowej (którą otrzymał kilka lat później). Pod koniec wojny powrócił do praktyki prywatnej, ale problemy zdrowotne zmusiły go do jej ograniczenia; zdecydował się przenieść do Paryża, gdzie prowadził z sukcesem prywatną praktykę i pracował naukowo, publikując szereg monografii.

W 1900 roku, w wieku 72 lat, przeniósł się do zamku Sainte-Luce-La-Tour w Blaye, zaprzestał praktyki lekarskiej i poświęcił się winiarstwu, kontynuując rodzinną tradycję. Jego bordeaux przyniosło mu złoty medal na wystawie w Antwerpii, dyplom jakości w Amsterdamie i złoty medal na wystawie światowej w Paryżu w 1900 roku. Zmarł w 1906 roku jako wdowiec, jedynym świadkiem jego śmierci był 20-letni lokaj.

Był Kawalerem Legii Honorowej, oficerem Orderu Palm Akademickich i komandorem osmańskiego Orderu Sławy.

Oprócz prac medycznych pozostawił kilka opracowań historii rodzinnego Blaye, a także komedię w jednym akcie Après le Bal (1876).

Należał do Société de Médicine, Société d’Hypnologie et de Psychologie i La Société Française d’Hygiène. Był twórcą towarzystwa Société Française des Eaux Minérales, w 1881 założył La Prévoyance médicale, towarzystwo pomagające lekarzom emerytom i wdowom po lekarzach.

Po jego śmierci w prasie medycznej i codziennej ukazało się kilka krótkich nekrologówGazette de gynécologie 21, s. 112, 1906.Revue de Saintonge & d’Aunis 27, s. 8, 1907.. W latach 70. i 80. życiorys i dorobek naukowy Gélineau szerzej opisał francuski neurolog Pierre Passouant.

Dorobek naukowy Jako lekarz Gélineau interesował się szczególnie neurologią i psychiatrią, publikując prace na temat padaczki, fobii oraz klasyczny opis narkolepsji. W 1871 roku wprowadził do leczenia padaczki tabletki arszenikowo-bromowe swojego pomysłu (pilules du Docteur Gélineau). Wśród jego publikacji są także prace dotyczące dusznicy bolesnej, higieny uszu, powikłań porodowych, nowotworów gardła.

Pierwsza praca dotycząca narkolepsji autorstwa Gélineau ukazała się w 1880 roku. Przyznał w niej pierwszeństwo opisu choroby lekarzowi Caffé, który w 1862 roku przedstawił opis przypadku 47-letniego pacjenta o „nieodpartej i nieustannej skłonności do zasypiania”. Według współczesnych autorów, zespół objawów opisanych przez Caffégo należałoby raczej określić jako obturacyjny bezdech senny. Natomiast pacjent Gélineau, 38-letni handlarz beczek o dwuletnim wywiadzie nawracających stanów senności, jest bez wątpienia jednym z pierwszych opisanych w literaturze chorych na narkolepsję. Opis przypadku ukazał się w „Gazette des Hôpitaux” w 1880 roku, trzy lata po artykule Westphala. Rok później Gélineau wydał monografię opisującą 14 przypadków nowej choroby, z których większość ocenia się dzisiaj jako niespełniające kryteriów narkolepsji. Opisał również objaw katalepsji (termin wprowadzony dopiero w 1916 przez Henneberga), określając go jako astazję. W jego opisie choroby zawierały się więc trzy elementy pentady objawów charakteryzującej narkolepsję. Nazwa nowej jednostki chorobowej pochodziła od greckich wyrazów (odrętwienie) i (atak). Narkolepsja określana była także jako choroba Gélineau (maladie de Gélineau), zespół Gélineau bądź zespół Gélineau-Redlicha.

Lista prac Książki i monografie Aperçu médical sur l’Ile Mayotte. Méd. Montpellier, 1858. Épître à Timoléon Audry. J. Tessier, 1874. Après le Bal. Comédie en un acte et en vers. J. Teissier, 1876. Des névroses spasmodiques, de leur origine, de leur rapports et de leur traitement. Paris: O. Doin, 1879. De la kénophobie, ou peur des espaces (agoraphobie des Allemands). Paris: O. Doin, 1880. Un des sièges de Blaye (1580). Impr. de E. Brunette, 1880. De la narcolepsie. Impr. Tessier frères, 1881. Histoire de Blaye pendant les dernières années de l’empire. Impr. de J. Tessier, 1885. Traité de l’angine de poitrine. Paris: A. Delahaye & E. Lecrosnier, 1887. New treatment of nervous affections. Sceaux: Jules Mousnier, 1887. Maladies et hygiène des gens nerveux. Paris: O. Doin, 1893. Des peurs maladives ou phobies. Paris: Société d’éditions scientifiques, 1894. Traitement des névroses, et en particulier de l’épilepsie. Sceaux: Charaire & Cie., 1896. Hygiène de l’oreille et des sourds. Paris: A. Maloine, 1897. Les déséquilibrés des jambes; étude psychologique et thérapeutique. 1 re série. Les astasiques. Paris, 1898. Traitement des névroses et en particulier de l’épilepsie. Charaire et Cie, 1898. Traité des epilepsies. Paris: J.-B. Baillière & fils, 1901. Penseurs et savants; leurs maladies, leur hygiène. Préface du docteur Cabanès. Paris: Vigot frères, 1904. Souvenirs de l'île de la Réunion. Paris: Vigot frères, 1905. Le dernier triomphe de La Ligue sous Henri IV. Siège de Blaye par Matignon (1592–1593). Paris: Néauber, 1905. L’Épilepsie, son traitement par les dragées Gélineau. Sceaux, 1910.

Artykuły Fièvre pernicieuse épileptique. Revue de thérapeutique médico-chirurgicale, s. 370–374, 1875. Difficulté de la délivrance en rapport avec une rétroversion de l’utérus; excellents effets de l’attitude à tergo. Revue de thérapeutique médico-chirurgicale 22, s. 459–461, 1875. Traitement des varices par des injections de perchlorure de fer. Revue de thérapeutique médico-chirurgicale, s. 513–515, 1875. D’un nouveau traitement de la méningite. Revue de thérapeutique médico-chirurgicale, 1876, s. 141, 199, 227, 317, 374, 404. La pneumonie alcoolique; la pneumonie en général; dans quels cas la saignée doit être employée dans la pneumonie. L’Abeille Médicale 33, 1876, s. 129, 138. Kyste de l’ovaire extrêmement volumineux; asphyxie imminente; ovariotomie in extremis; mort. Revue de thérapeutique médico-chirurgicale 43, 1876, s. 36–38. Des pleurésies latentes et du jaborandi. Revue de thérapeutique médico-chirurgicale 43, 1876, s. 620–622. Traitement de la chute du rectum. L’Abeille Médicale 33, 1876, s. 258–260. Traitement de la chute du rectum. Tribune Médicale 8, 1876, s. 278-280. Emploi du rétroceps dans une présentation de la face. Bulletin général de thérapeutique médicale, chirurgicale, obstétricale et pharmaceutique 93, 1877, s. 495–504. De la paralysie infantile. Gazette des Hôpitaux 51, 1878, s. 841–844. De quelques morts subites. au point de vue de la médecine légale. Tribune Médicale 12, 1879, s. 380. Méningite tuberculeuse. Revue de thérapeutique médico-chirurgicale 46, 1879, s. 64–92. De l’épilepsie compliquée d’agoraphobie. Tribune Médicale 12, 1880, s. 161, 190. De la narcolepsie. Gazette des Hôpitaux 53, 1880, s. 626, 635. De l’épilepsie chez les animaux domestiques, et de la transmissibilité présumée de leur mal à l’homme. Tribune Médicale 13, 1880, s. 280, 303. L’ile d’Yeu; habitants; industries; maladies professionnelles; affections héréditaires. J. d’hyg. 10, 1884, s. 52, 64, 76. Observation de narcolepsie. Revue de l’hypnotisme et de la psychologie physiologique 8, 1893/1894, s. 332–335. De l’hématophobia. Revue de l’hypnotisme et de la psychologie physiologique 8, 1893/1894, s. 136–141. Les pseudophobies. Revue de l’hypnotisme et de la psychologie physiologique 8, 1893/1894, s. 353–359. Distribution géographique de l’épilepsie. Journal d’hygiène 19, 1894, 301, 315, 327. De l’inhibition des accès d’épilepsie. Revue de l’hypnotisme et de la psychologie physiologique 10, 1895/1896, s. 243–248. Le tabac fumé avec excès ou les vapeurs du tabac en préparation dans les manufactures sont-ils une cause d’épilepsie. Cong. internat. d’hyg. et de démog. C. r. 1894. viii, pt. 3, 50-58 Budapest, 1896. Étiologie de l’angine de poitrine. L’Indépendance médicale 2, 1896, s. 396. De l’acrophobie essentielle. Journal de médecine de Paris 8, 1896, 478. De l’acrophobie essentielle. Revue de psychiatrie, de neurologie et d’hypnologie, 1896 271-275. Quelques réflexions sur les phobies. Revue de psychiatrie, de neurologie et d’hypnologie, 1896 s. 128–134. De la spermatophobie chez la femme. Revue de psychiatrie, de neurologie et d’hypnologie, 1896 s. 233–237. Quelques observations sur les phobies essentielles. Revue de l’hypnotisme et de la psychologie physiologique 9, 1896/1897, s. 51–59. Des épilepsies intangibles. Revue de psychiatrie, de neurologie et d’hypnologie, 1898 370-376. Une cause peu connue du cancer du pharynx. L’Indépendance médicale 4, 1898, s. 193. De l’acrophobie essentielle. Revue de l’hypnotisme et de la psychologie physiologique 13, 1898/1899, s. 79–82. De l’épilepsie dentaire chez les enfants et adultes. La Médecine orientale 3, 1899, s. 145–149. Épilepsie grippale. L’Indépendance médicale 6, 1900, s. 91. Epilepsie tuberculeuse. La Médecine orientale 4, 1900, s. 21–26. Epileptiques célèbres. La Chronique médicale 7, 1900, s. 545–557. La mort de Napoléon III. La Chronique médicale, 1901, s. 127. L’épilepsie de quelques musiciens célèbres. Le Courrier Médical 51, 1901, 48-50. Les stéthoscopes de Laënnec. La Chronique médicale 8, 1901, s. 158–159. Un portrait inconnu de Laënnec et son premier stéthoscope. La Chronique médicale 9, 1902, s. 423. Somnose et narcolepsie. La Chronique médicale 10, 1903, s. 821.

Przypisy

Kategoria:Francuscy lekarze Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Blaye Kategoria:Urodzeni w 1828 Kategoria:Zmarli w 1906 Kategoria:Odznaczeni Orderem Palm Akademickich