WyżneZarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 listopada 1938 r. o ustaleniu nazw niektórych miejscowości w powiecie rawskim, bóbreckim i dobromilskim w województwie lwowskim (). (w latach 1787-1938 ObersdorfL. Dziedzicki, Obersdorf, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, T. 7, Warszawa 1886, s. 322. lub OberdorfMac., Oberdorf, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, T. 7, Warszawa 1886, s. 320.) – kolonia niemiecka istniejąca w latach 1787-1940T.A. Olszański, Historia zasiedlenia Bieszczadów (X-XVIII w.), [w:] Bieszczady. Przewodnik, wyd. 11, Pruszków 2006, s. 50.. Ślady po miejscowości zachowały się w postaci pozostałości cmentarza ewangelickiego na terenie wsi KrościenkoKrościenko, [w:] Bieszczady. Przewodnik, wyd. 11, Pruszków 2006, s. 303., na północ od tamtejszej stacji kolejowej.

Przynależność administracyjna W momencie założenia kolonia administracyjnie znajdowała się w cyrkule sanockim (leskim)H. Lepucki, Działalność kolonizacyjna Marii Teresy i Józefa II w Galicji 1772-1790, Lwów 1938, s. 173, tabl. I.. W 1787 osada weszła w skład dóbr klucza dobromilskiegoK. Czemeryński, O dobrach koronnych byłej Rzeczypospolitej polskiej w II. działach, Lwów 1870, s. 187.. W 1855 jako przysiółek Krościenka należał do powiatu dobromilskiegoSkorowidz wszystkich miejscowości położonych w Królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkiem księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Z mapą według nowego podziału, Lwów 1855, s. 101, 148.. Po reformie administracyjnej w 1867 roku przynależała jako osobna gmina do powiatu liskiegoRozporządzenie Ministerstwa Stanu z dnia 12. Stycznia 1867. r. (Dziennik praw Państwa, dział IX. nr. 17., wydany dnia 5. Lutego 1867. r.), względem reform administracyi politycznej w Królestwie Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem i Księstwami Oświęcimskiem i Zatorskiem, „Przekłady ustaw, rozporządzeń i obwieszczeń z Dziennika praw Państwa dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież Wielkiego Księstwa Krakowskiego”, R. 1867, s. 35., podobnie (jako wieś, własność rządowa) w 1872Przewodnik statystyczno-topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, według najświeźszych skazówek urzędowych, wyd. K. Oksza Orzechowski, Kraków 1872, s. 39, 56.. W 1934 i 1938(czasy II RP) w granicach powiatu dobromilskiegoRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 lipca 1934 r. o podziale powiatu dobromilskiego w województwie lwowskiem na gminy wiejskie ().. Do roku 1934 stanowiła osobną gminę, a następnie wchodziła w skład gminy zbiorowej Krościenko. 1944-1951 w ZSRR pod nazwą Високий (rejon chyrowski).

Demografia i stosunki wyznaniowe Koloniści niemieccy przybyli w ramach kolonizacji józefińskiej i byli protestantami (luteranami i kalwinistami)H. Lepucki, Działalność kolonizacyjna Marii Teresy i Józefa II w Galicji 1772-1790, Lwów 1938, s. 146, tabl. II.H. Ossadnik, Ewangelicko-augsburska gmina religijna w Bandrowie Kolonii w świetle ksiąg metrykalnych z lat 1788–1939, „Płaj. Almanach Karpacki. Półrocznik Towarzystwa Karpackiego” 19 (1999), s. 41.. Kolonia powstała w 1784, a tworzyło ją początkowo 7 rodzin, rok później przybyła kolejna (liczba 8 rodzin poświadczona także w 1789; z tych 6 było wyznawcami kalwinizmu), wszystkie z obszaru Rzeszy. W 1786 mieszkało tu 47 osób (w tym 25 kobiet)A. Wielocha, Kolonizacja józefińska w galicyjskich Karpatach, „Płaj. Almanach Karpacki. Półrocznik Towarzystwa Karpackiego” 19 (1999), s. 21.. W 1812 kolonia liczyła 38 mieszkańców, 1870 wieś liczyła 106 osób, następnie ludność kolonii kształtowała się następująco: w 1880 – 87 (ogółem mieszkało wówczas we wsi 100 mieszkańców), w 1890 – 78, w 1900 – 99, w 1921 – 81 (wszyscy to Niemcy)Przewodnik statystyczno-topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, według najświeźszych skazówek urzędowych, wyd. K. Oksza Orzechowski, Kraków 1872, s. 56.T.A. Olszański, Ludność niemiecka Podkarpacia w świetle spisu powszechnego z 1921 r., „Płaj. Almanach Karpacki. Półrocznik Towarzystwa Karpackiego” 19 (1999), s. 66.. Mieszkańcy należeli do zboru ewangelickiego w Bandrowie, powstałego w 1788B. Augustyn, Cmentarze ewangelickie nad Strwiążem i Wiarem, „Bieszczad. Rocznik Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział Bieszczadzki” 6 (1999), s. 110.H. Ossadnik, Ewangelicko-augsburska gmina religijna w Bandrowie Kolonii w świetle ksiąg metrykalnych z lat 1788–1939, „Płaj. Almanach Karpacki. Półrocznik Towarzystwa Karpackiego” 19 (1999), s. 43.. Małżeństwa zawierano głównie w ramach wspólnoty ewangelickiej. Na przełomie XIX i XX wieku ewangeliccy mieszkańcy Obersdorfu, tworzący 25 rodzin, posługiwali się 9 nazwiskami. Emigracja wynosiła 8 osób, z czego połowa do Stanów Zjednoczonych, a druga połowa do PoznańskiegoH. Ossadnik, Ewangelicko-augsburska gmina religijna w Bandrowie Kolonii w świetle ksiąg metrykalnych z lat 1788–1939, „Płaj. Almanach Karpacki. Półrocznik Towarzystwa Karpackiego” 19 (1999), s. 49, 53, 59.. We wrześniu 1939 część mieszkańców Obersdorfu została wywieziona wraz z ustępującym wojskiem niemieckim, a w 1940 roku koloniści niemieccy zostali przesiedleni, w ramach radziecko-niemieckiej wymiany ludności, na tereny Rzeszy. Ostatnia Niemka - mieszkanka Obersdorfu zmarła w styczniu 1945B. Augustyn, Cmentarze ewangelickie nad Strwiążem i Wiarem, „Bieszczad. Rocznik Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział Bieszczadzki” 6 (1999), s. 114, 119.. W 1990 rozpoznano cztery domy, które pozostały z dawnej zabudowyS. Klimpel, Byłem w Krościenku, „Bieszczad. Rocznik Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział w Michniowcu” 1995 (1996), s. 138..

Gospodarka kolonii Wszyscy przybyli koloniści byli rolnikami. Zgodnie z zarządzeniami austriackimi wszystkie domy gospodarskie (stojące blisko drogi) składały się z: izby mieszkalnej (znacznych rozmiarów), sieni połączonej z kuchnią oraz dwóch pomieszczeń o charakterze magazynowym: komory i komórki na sprzętA. Wielocha, Kolonizacja józefińska w galicyjskich Karpatach, „Płaj. Almanach Karpacki. Półrocznik Towarzystwa Karpackiego” 19 (1999), s. 16, 17.. Uzyskali oni w sumie 84,994 ha gruntów, czyli 147 mórg i 1116 sążni, z których uzyskiwano 223 korce i 22 garnce ziarna. Przypuszczalnie rocznie (dane za 1789) uprawa dawała 252 guldenów i 8 krajcarów dochodu, z którego koloniści płacili 110 guldenów i 8 krajcarów czynszuH. Lepucki, Działalność kolonizacyjna Marii Teresy i Józefa II w Galicji 1772-1790, Lwów 1938, s. 178, tabl. VII..

Na obszarze wsi, na zboczach Klewy zlokalizowano złoża ropy naftowej, a wiercenia przygotowawcze miały miejsce w ostatnich dekadach XIX wieku, ujawniając jednak niewielkie ilości tego surowca, za to o znacznych objawach gazowychK. Żytko, Możliwości występowania ropy naftowej w okolicach Ustrzyk Dolnych, [w:] Z badań geologicznych w Karpatach, t. VI: Referaty z sesji naukowej odbytej w karpackiej stacji terenowej w niu 5 maja 1958 r., „Biuletyn / Instytut Geologiczny”, 154 (1961), s. 118–119.. W drugiej połowie lat 20. XX wieku istniały w granicach Obersdorfu liczne szyby (kopane i wiercone) ropy naftowejL. Horwitz, Badania geologiczne, s. 296..

Cmentarz ewangelicki Pozostałości cmentarza ewangelickiego (ruiny dzwonnicy przy wejściu nań, fundamenty kaplicy, fragmenty nagrobków – najlepiej zachowany Wilhelma Götza), usytuowanego pierwotnie blisko cerkwi w Wolicy (i przynależącego do niej cmentarza), użytkowanego przez ludność wsi oraz ewangelików z Liskowatego i KrościenkaB. Augustyn, Cmentarze ewangelickie nad Strwiążem i Wiarem, „Bieszczad. Rocznik Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział Bieszczadzki” 6 (1999), s. 112–113, 116, 119.T. Szewczyk, O międzywojennym Krościenku opowieść, „Bieszczad. Rocznik Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział w Michniowcu” 1995 (1996), s. 149.Według Krościenko, [w:] Bieszczady. Przewodnik, wyd. 11, Pruszków 2006, s. 303: zachowała się m.in. brama wejściowa.. Dokładna data założenia cmentarza, którego obszar wynosił pierwotnie 2,37 a jest nieznana. Utworzono go na gruntach Henryka Grossmüllera ok. 1870, tuż przy ówczesnej granicy z Krościenkiem. W pierwszych latach XX wieku cmentarz powiększono w kierunku zachodnim (grunty Jakuba Libowicza, który w międzyczasie przejął też pierwotne grunty cmentarza). Na ogrodzonym drewnianym płotem cmentarzu przed II wojną światową istniały: murowana dzwonnica i wybudowana w 1935 (na miejscu zburzonej drewnianej trupiarni) o podstawie kwadratu, murowana, pobielona i otynkowana, pokryta gontem kaplica cmentarna (o powierzchni 16 m²). Ostatni ewangelik pochowany został na cmentarzu 9 maja 1939, a w 1944 pochowano tam jeszcze żołnierza radzieckiego. W latach 40. i 50. XX wieku cmentarz nieużytkowany, niszczał – znaczną część nagrobków zrzucono w kierunku potoku, a kaplicę rozebrano w okresie zasiedlenia Krościenka przez GrekówB. Augustyn, Cmentarze ewangelickie nad Strwiążem i Wiarem, „Bieszczad. Rocznik Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział Bieszczadzki” 6 (1999), s. 116, 119..

Przypisy

Bibliografia Augustyn B., Cmentarze ewangelickie nad Strwiążem i Wiarem, „Bieszczad. Rocznik Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział Bieszczadzki” 6 (1999), s. 107–133. Czemeryński K., O dobrach koronnych byłej Rzeczypospolitej polskiej w II. działach, Lwów 1870 Dziedzicki L., Obersdorf, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, T. 7, Warszawa 1886, s. 322. Horwitz L., Badania geologiczne, wykonane w r. 1926 na arkuszach Stary Sambor i Ustrzyki Dolne, „Sprawozdania Polskiego Instytutu Geologicznego”, T. IV, z. 1-2 (1927), s. 273–312. Klimpel S., Byłem w Krościenku, „Bieszczad. Rocznik Towarzystwa Opieki nad Zabytkami. Oddział w Michniowcu” 1995 (1996), s. 135–143. Krościenko, [w:] Bieszczady. Przewodnik, wyd. 11, Pruszków 2006, s. 301–303. Lepucki H., Działalność kolonizacyjna Marii Teresy i Józefa II w Galicji 1772-1790, Lwów 1938. Mac., Oberdorf, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, T. 7, Warszawa 1886, s. 320. Olszański T.A., Historia zasiedlenia Bieszczadów (X-XVIII w.), [w:] Bieszczady. Przewodnik, wyd. 11, Pruszków 2006, s. 47–50. Olszański T.A., Ludność niemiecka Podkarpacia w świetle spisu powszechnego z 1921 r., „Płaj. Almanach Karpacki. Półrocznik Towarzystwa Karpackiego” 19 (1999), s. 63–66. Ossadnik H., Ewangelicko-augsburska gmina religijna w Bandrowie Kolonii w świetle ksiąg metrykalnych z lat 1788–1939, „Płaj. Almanach Karpacki. Półrocznik Towarzystwa Karpackiego” 19 (1999), s. 33–62. Przewodnik statystyczno-topograficzny i skorowidz obejmujący wszystkie miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi W.X. Krakowskiem i X. Bukowinie, według najświeźszych skazówek urzędowych, wyd. K. Oksza Orzechowski, Kraków 1872. Rozporządzenie Ministerstwa Stanu z dnia 12. Stycznia 1867. r. (Dziennik praw Państwa, dział IX. nr. 17., wydany dnia 5. Lutego 1867. r.), względem reform administracyi politycznej w Królestwie Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem i Księstwami Oświęcimskiem i Zatorskiem, „Przekłady ustaw, rozporządzeń i obwieszczeń z Dziennika praw Państwa dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież Wielkiego Księstwa Krakowskiego”, R. 1867, s. 31–61. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 lipca 1934 r. o podziale powiatu dobromilskiego w województwie lwowskiem na gminy wiejskie, Dz.U. 1934 nr 64, poz. 541.