thumb|Corynea crassa Gałecznicowate (Balanophoraceae Rich.) – rodzina bezzieleniowych roślin z rzędu sandałowców (Santalales) obejmująca 17 rodzajów z ok. 50 gatunkami. Ze względu na przystosowanie do pasożytniczego trybu życia gałecznicowate odbiegają znacznie swym wyglądem od innych roślin – przypominają grzyby i nazywane były „wariactwem w świecie roślin”. W większości występują w runie wilgotnych lasów równikowych pasożytując na roślinach reprezentujących różnorodne rodziny.
Morfologia Rośliny z rodziny gałecznicowatych tworzą pod ziemią bulwę o prostej budowie wewnętrznej i pozbawioną organów aż do czasu kwitnienia. Wówczas to powstaje kolbowaty kwiatostan składający się z łuskowatych liści i kwiatów znajdujących się w ich pachwinach. Kwiatostany zabarwione są na żółto, czerwono i brązowo. Rośliny są rzadko dwupienne, częściej te same rośliny wytwarzają odrębne kwiatostany męskie i żeńskie. Kwiaty męskie mają pozostałości zredukowanego okwiatu i pręciki w takiej samej liczbie jak listki okwiatu. Pylniki często są pozrastane w wiązki. Kwiaty żeńskie są skrajnie zredukowane. Pozbawione są okwiatu. Ściana zalążni jest jednowarstwowa i zrośnięta z zalążkiem. Kwiaty żeńskie w rodzaju gałecznica osiągają najmniejsze rozmiary w obrębie okrytonasiennych składając się zaledwie z ok. 50 komórek.
Rozwój Z kiełkującego nasiona powstaje niewielka bulwka przytwierdzająca się do korzenia żywiciela. Młoda roślina wydziela substancje powodujące rozrastanie się tkanek żywiciela, tak że z korzenia wrastają w młodego pasożyta tkanki przewodzące palczasto rozgałęziające się i przenikające bulwę. Bulwa stopniowo nabrzmiewa osiągając rozmiary pięści lub głowy. Poza tkankami żywiciela trudno wyróżnić w niej tkanki rośliny pasożytującej, brak też innych organów. Sytuacja zmienia się tylko podczas kwitnienia, kiedy to tworzy się wewnątrz bulwy osadka i kwiatostan okryty łuskowatymi liśćmi. Kwiatostan rosnąc przebija korę bulwy i wznosi się nad powierzchnię gruntu.
Systematyka thumb|Thonningia sanguinea Pozycja według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzina o niepewnej pozycji (incertae sedis) w obrębie rzędu sandałowców (Santalales). Analizy molekularne z 2008 wskazują na bazalną pozycję gałecznicowatych w obrębie rzędu. Na Angiosperm Phylogeny Website umieszczona w środkowej części kladogramu rzędu. W systemach Cronquista z 1981 i Takhtajana z 1997 do rodziny włączano także cynomorium (Cynomorium) obecnie wyodrębniane w osobną rodzinę zaliczaną do skalnicowców (Saxifragales).
Rodzaje:
Balanophora J. R. Forst. & G. Forst. – gałecznica Chlamydophytum Mildbr. Corynaea Hook. f. Dactylanthus Hook. f. Ditepalanthus Fagerl. Hachettea Baill. Helosis Rich. Langsdorffia Mart. Lathrophytum Eichler Sarcophyte Sparrm. Scybalium Schott & Endl. Thonningia Vahl
Przypisy