Droga krajowa nr 12 – droga krajowa klasy S (ekspresowa), GP (ruchu głównego przyspieszonego) oraz miejscami G (główna) biegnąca równoleżnikowo przez obszar Polski od granicy z Niemcami w Łęknicy do granicy z Ukrainą w Dorohusku-Berdyszczach. Przebiega przez 6 województw: lubuskie, dolnośląskie, wielkopolskie, łódzkie, mazowieckie i lubelskie. Przecina autostradę A18 na węźle Żary Zachód i autostradę A1 na węźle Tuszyn. Wschodnie odcinki trasy są częścią trasy europejskiej E372 i E373. Całkowita długość drogi nr 12 wynosi 757 km (z uwzględnieniem odcinków ekspresowych oznaczonych jako S12).

Droga poza innymi krótkimi odcinkami miejskimi ma wspólny przebieg z drogą krajową nr 11 na odcinku Jarocin – Pleszew (19 km), z drogą ekspresową S8 na odcinku Sieradz – Rzgów (58 km) oraz między węzłami Piotrków Trybunalski Północ i Piotrków Trybunalski Wschód (3,4 km), z drogą krajową nr 91 na odcinku Rzgów – Piotrków Trybunalski (32,2 km), z drogą krajową nr 74 na odcinku Piotrków Trybunalski – Sulejów (12,2 km) oraz na odcinku z drogą ekspresową S17 (E372) na odcinku od węzła Kurów Zachód do węzła Piaski-Wschód .

Trasa drogi krajowej nr 12 dwa razy przebiega przez województwo lubuskie. Po opuszczeniu go za Szprotawą i przejazd przez odcinek dolnośląski powraca do województwa lubuskiego w Szlichtyngowej i biegnie kilkanaście kilometrów przez Wschowę do granicy z województwem wielkopolskim.

Klasa drogi Pomijając odcinki o statusie drogi ekspresowej trasa nr 12 posiada na prawie całej długości parametry klasy GP. Wyjątkiem jest odcinek Szprotawa – Przemków – Radwanice – Głogów, posiadający parametry klasy G.

Historia numeracji Przed reformą sieci drogowej na mocy Uchwały nr 192 Rady Ministrów z 2 grudnia 1985 roku trasa miała różne oznaczeniaSamochodowy atlas Polski 1:500 000, wydanie piąte, Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1979, Warszawa.: droga państwowa nr 39 na odcinku Kłobuczyn – Szlichtyngowa, droga państwowa nr 38 na odcinku Jarocin – Kalisz – Sieradz, droga międzynarodowa E12 na odcinku Sieradz – Łask, droga państwowa nr T12 na odcinku Łask – Piotrków Trybunalski – Radom – Lublin – Dorohusk (granica państwa, bez możliwości przekraczania) Przed reformą sieci dróg krajowych w Polsce w 2000 roku trasa posiadała oznaczeniaRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich () – wykaz dróg krajowych przed rokiem 2000.: drogi krajowej nr 298 na odc. Łęknica (granica państwa) – Trzebiel – Żary – Żagań – Szprotawa drogi krajowej nr 299 na odc. Szprotawa – Przemków – Dziećmiarowice – Głogów drogi krajowej nr 34 na odc. Głogów – Szlichtyngowa – Wschowa – Leszno – Gostyń – Jarocin drogi krajowej nr 42 na odc. Jarocin – Pleszew – Kalisz – Sieradz (wspólny przebieg z drogą krajową nr 14) na odc. Sieradz – Łask drogi krajowej nr 44 na odc. Łask – Piotrków Trybunalski – Radom – Puławy – Kurów (wspólny przebieg z drogą krajową nr 17) na odc. Kurów – Lublin – Piaski drogi krajowej nr 82 na odc. Piaski – Chełm – Dorohusk (granica państwa)

Droga ekspresowa S12

Na wschodnim odcinku w przyszłości rolę drogi nr 12 ma zająć planowana droga ekspresowa S12. W eksploatacji znajdują się następujące odcinki drogi S12:

I etap obwodnicy Puław w ciągu drogi ekspresowej S12 (ok. 12 km) wraz z nowym mostem na Wiśle otwarty w lipcu 2008 r. Do 21 sierpnia 2018 r. (czyli do otwarcia II etapu Obwodnicy Puław) trasa kończyła się skrzyżowaniem z ul. Tysiąclecia Państwa Polskiego w Puławach i nie była oznaczona jako droga ekspresowa. Droga ta omijała tylko przedwojenny most na Wiśle w Puławach w ciągu dawnej drogi nr 12 i nadal przebiegała przez centrum miasta. Dlatego za obwodnicą zalecany był objazd drogą wojewódzką nr 824 na odcinku Puławy – Żyrzyn do drogi krajowej nr 17 (E372) w kierunku Lublina. Ten odcinek drogi wojewódzkiej był eksploatowany przez oddział GDDKiA w Lublinie. II etap Obwodnicy Puław – odcinek o długości 11,8 km. Wykonawcą było konsorcjum firm: Energopol Szczecin, Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Zwoleń. Wartość umowy wyniosła 233,08 mln zł. Podpisanie umowy: 30 grudnia 2014 w trybie „projektuj i buduj”. Rozpoczęcie budowy nastąpiło 31 marca 2016 (wydanie Zezwolenia na Realizację Inwestycji Drogowej), natomiast zakończenie prac było planowane na 30 kwietnia 2018. Termin prac wydłużono o sto dni, z powodu prac archeologicznych. Ostatecznie odcinek otwarto 22 sierpnia 2018. Kurów Zachód – Jastków o długości 24,7 km, odcinek wspólny z S17, oddany do użytku 28 maja 2013 roku. Do czasu wybudowania II etapu obwodnicy Puław (do 21 sierpnia 2018), odcinek ten nie znajdował się w głównym ciągu DK12, która przebiegała równolegle do drogi ekspresowej S17 (m in. przez Kurów, Markuszów, Przybysławice, Garbów). odcinek od węzła Jastków do węzła Lublin Sławinek o długości 7,7 km otwarty 25 września 2014 wraz z odcinkiem miejskim tworzącym nowy wjazd do Lublina. Podobnie jak poprzedni, także ten odcinek ma wspólny przebieg z drogą ekspresową S17. obwodnicy Lublina (23 km): Lublin Sławinek – Lublin Rudnik (10,2 km), północna obwodnica Lublina od węzła Lublin Sławinek (S19 do Rzeszowa) do zjazdu na Lubartów (S19). Odcinek ten został wybudowany w standardzie drogi ekspresowej dwujezdniowej o 3 pasach ruchu w każdym kierunku. Stanowi wspólny przebieg drogi ekspresowej S12, S17 i S19. Pierwotny termin zakończenia budowy 5 grudnia 2013, później – sierpień 2014, otwarty 31 października 2014, Lublin Rudnik – Lublin Felin (12,8 km; wschodnia obwodnica Lublina, odcinek wspólny z S17), otwarty 15 października 2014. Lublin Felin – Piaski Wschód o długości 18,0 km (odcinek wspólny z drogą ekspresową S17).

Dopuszczalny nacisk na oś Od 13 marca 2021 roku na drodze dozwolony jest ruch pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 tonyUstawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw ()..

Do 13 marca 2021 We wcześniejszych latach droga krajowa nr 12 była objęta ograniczeniami dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi: Znak Dopuszczalny nacisk Lata obowiązywania Odcinek 60px|DK12 do 10 ton 2005Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t ().–2010 granica państwa – Łęknica – Żagań Szprotawa – Dziećmierowice Głogów – Leszno – Kalisz – Łask Sulejów – Opoczno – Radom – Puławy – Kurów – Lublin – Piaski – Chełm – Dorohusk – granica państwa 2010Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t ().–2012 granica państwa – Łęknica – Żary – Żagań Szprotawa – Dziećmiarowice Głogów – Szlichtyngowa – Wschowa – Leszno – Gostyń – Jarocin – Pleszew – Kalisz – Blaszki – Sieradz – Łask Sulejów – Opoczno – Przysucha – Radom 2012Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t ().–2015 granica państwa – Łęknica – Żary – Żagań Głogów – Szlichtyngowa – Wschowa – Leszno – Gostyń – Jarocin – Pleszew – Kalisz – Blaszki – Sieradz – Łask Sulejów – Opoczno – 2015Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t ().–2017 granica państwa – Łęknica – Żary – Żagań Głogów – Szlichtyngowa – Wschowa – Leszno – Gostyń – Jarocin – Pleszew – Kalisz – Blaszki – Sieradz (ul. Polskiej Organizacji Wojskowej) Tuszyn (, węzeł „Tuszyn”) – Piotrków Trybunalski (, węzeł „Piotrków Trybunalski Północ”) Piotrków Trybunalski (, węzeł „Piotrków Trybunalski Wschód”) – Piotrków Trybunalski (, ul. Śląska) Sulejów – Opoczno – 2017Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 21 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t ().–2021 granica państwa – Łęknica – Żary – Żagań Głogów – Szlichtyngowa – Wschowa – Leszno Pleszew – Kalisz Kalisz – Błaszki – Sieradz (ul. Polskiej Organizacji Wojskowej) Tuszyn (węzeł „Tuszyn”) – Piotrków Trybunalski (węzeł „Piotrków Trybunalski Północ”) 60px|DK12 do 8 ton 2012–2015 Żagań – Szprotawa – Przemków – Radwanice – Drożów – Głogów Łask – Piotrków Trybunalski – Sulejów 2015–2017 Żagań – Szprotawa – Przemków – Radwanice – Drożów – Głogów Piotrków Trybunalski (, ul. Śląska) – Sulejów 2017–2021 Żagań – Szprotawa – Przemków – Radwanice – Głogów

Ważniejsze miejscowości leżące na trasie 12 Łęknica – granica z Niemcami – obwodnica Trzebiel – obwodnica Królów (A18) Żary (DK27) – obwodnica Żagań – obwodnica centrum Szprotawa – obwodnica Przemków Drożów (S3) Głogów – planowana obwodnica Szlichtyngowa Wschowa – planowana obwodnica Leszno (S5) Gostyń – obwodnica Borek Wielkopolski – obwodnica Jaraczewo Jarocin (S11, DK11, DK15) Pleszew (DK11) Kalisz (DK25) Opatówek Błaszki Sieradz (S8, DK83) – obwodnica S8/DK12 Zduńska Wola (S8) – obwodnica S8/DK12 Łask (S8) – obwodnica S8/DK12 Pabianice (S8, S14, DK71) – obwodnica S8/DK12 Rzgów (S8, DK91) – obwodnica S8/DK12 Tuszyn (DK91) Głuchów (A1, S8, DK91) Piotrków Trybunalski (A1, S8, DK74, DK91) – obwodnica Sulejów (DK74) Opoczno – obwodnica Przysucha Sławno (S7) Radom (DK9) Zwoleń (DK79) Puławy – obwodnica S12 Kurów (S17) – obwodnica S12/S17 Lublin (S17, S19) – obwodnica S12/S17/S19 Elizówka (S17, S19, DK19) – obwodnica S12/S17/S19 Długie (S17, DK82) – obwodnica S12/S17 Świdnik (S17) – obwodnica S12/S17 Piaski (S17, DK17) – obwodnica S12/S17 Chełm – planowana obwodnica ekspresowa w ciągu S12 Berdyszcze – granica z Ukrainą

Zobacz też droga ekspresowa S12 trasa europejska E373

Uwagi

Przypisy

12