Antoni Kroh (ur. 16 sierpnia 1942Jerzy Leśniak, Nowa encyklopedia sądecka, Nowy Sącz 2017, s. 360. w Warszawie) – polski pisarz, etnograf, historyk kultury, publicysta, tłumacz i kurator wystaw poświęconych kulturze ludowej Karpat Polskich oraz historii XX wieku.
Życiorys
Dzieciństwo spędził między Warszawą a Podhalem, szkołę podstawową ukończył w Bukowinie TatrzańskiejAntoni Kroh, Sklep potrzeb kulturalnych, Warszawa 2000.. Absolwent XI Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie (1961). Studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, magister etnografii (1967). Pracownik Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem (I 1967 – IX 1970), Centrali Przemysłu Ludowego i Artystycznego – CPLiA w Warszawie (VII 1971 – XI 1971), Instytutu Sztuki PAN w Warszawie (VII 1972 – VII 1973), Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu (I 1974 – IX 1980), redakcji regionalnego tygodnika „Dunajec” (IX 1980 – XI 1981), ponownie w Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu (II 1982 – VI 1984) i w Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Nowym Sączu (kierownik Sądeckiej Oficyny Wydawniczej (XII 1993 – III 1997). Organizator konkursów rzeźby i kowalstwa ludowego Karpat Polskich (1972, 1975, 1978). Członek Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich, wykładowca Collegium Civitas w Warszawie. Przewodnik warszawski (uprawnienia 1960), beskidzki (1968), tatrzański (1970)Archiwum domowe Antoniego Kroha.. Członek Honorowy Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (2023).
Autor tekstów w następujących periodykach: „Wierchy”, „Rocznik Sądecki”, „Miesięcznik Literacki”, „Kultura”, „Dunajec”, „Polish Art Studies”, „Pamiętnik Słowiański”, „Dějiny a současnost”, „Twórczość”, „Polski Region Pieniny”, „Rocznik Bocheński”, „Sądeczanin” i in. Długoletni współpracownik kwartalnika „ Konteksty. Polska Sztuka Ludowa. Antropologia kultury - etnografia - sztuka”, wydawanego przez Instytut Sztuki PAN.
Książki Prace własne
Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich (1979), Piękne odpoczywanie (cmentarze wojenne Beskidu Niskiego), (1991) O Szwejku i o nas (1992), Sklep potrzeb kulturalnych (2000), Sądecki rodowód Władysława Hasiora (z Ireną Styczyńską) (2001), Tatry i Podhale w serii „A to Polska właśnie” (2002), O Szwejku i o nas (wyd. II 2002), Łemkowszczyzna, The Lemko Land (z Piotrem Droździkiem) (2006), Praga. Przewodnik (2007), Starorzecza (2010), Sklep potrzeb kulturalnych po remoncie (2013), Wesołego Alleluja Polsko Ludowa czyli o pogmatwanych dziejach chłopskiej kultury plastycznej na ziemiach polskich (2014), Za tamtą górą. Wspomnienia łemkowskie (2016), Sklep potrzeb kulturalnych po remoncie (2017), Fenomen paszyński (z Piotrem Droździkiem) (2018), Z polskiego na nasze, czyli prywatny leksykon współczesnej polszczyzny (z Barbarą Magierową) (2019), Powrót na Sądecczyznę (2019), To jest zjawisko i na to nie ma rady. Narysowała Barbara Magierowa (2022), Anioł śmierci z kilku stron (2023),
Tłumaczenia
Vladimír Neff, Królowe nie mają nóg (1976) – z j. czeskiego Ján Lenčo, Egipcjanka Nitokris (1978) – z j. słowackiego Jan Ryska, Dziennik pokładowy czyli O przygodach Buddy, Fai i Szeryfa (1978) – z j. czeskiego Josef Toman, Miroslava Tomanova, Sokrates (1980) – z j. czeskiego Stanislav Rudolf, Grubaska czyli Kości zostały rzucone (1982), – z j. czeskiego Jozef Cíger-Hronský, Magdalena (1983), – z j. słowackiego Štefan Žáry, Uśmiechnięta dolina (1983), – z j. słowackiego Radko Pytlík, Nasz przyjaciel Haszek, (1984), – z j. czeskiego Ladislav Paule, Pejzaż fotograficzny (1984), – z j. słowackiego Karel Poláček, Zaczarowana szynka. Humoreski i felietony (1984), – z j. czeskiego Karel Konrád, Nauki dla nieśmiałych kochanków (1985), – z j. czeskiego Zdeněk Váňa, Świat dawnych Słowian (1985), – z j. czeskiego Jaroslav Hašek, Myśli. Wstęp, wybór (1985) – z jęz. czeskiego Euglen Ketterl, Cesarska rodzina (1987) – z jęz. czeskiego Eugen Ketterl, Wspomnienia kamerdynera cesarza Franciszka Józefa I (1990) – z j. czeskiego Lubomír Tomek, Mary Peson w szponach gangsterów (1990), – z j. czeskiego Jaroslav Hašek, Losy dobrego żołnierza Szwejka czasu wojny światowej (2009) – z j. czeskiego; wydanie pt. Przygody dobrego wojaka Szwejka czasu wojny światowej, wstęp i opracowanie Jacek Baluch, „Biblioteka Narodowa”, nr 261, seria II (2017), – z j. czeskiego Jiří Žáček, Adolf Born, Bajki Ezopa (2015), – z j. słowackiego
Opracowania, wydania z rękopisu, redakcje, przygotowania do druku
Lucjan Lipiński, Wycieczka w Tatry 1860 r., redakcja (1985) Andrzej Skupień Florek, Biały Dunajec moja wieś rodzinna, redakcja (1985) Ryszard Aleksander, Dzieje kultury fizycznej i turystyki w Nowym Sączu, redakcja (1994), Dobiesław Dudek, Działalność wojskowa Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” przed I wojną światową, redakcja (1994), Ziemia Biecka. Lud polski w powiatach gorlickim i grybowskim. Praca zbiorowa pod redakcją Seweryna Udzieli napisana w latach 1889-1895, wydana z rękopisu, redakcja (1994), Roman Chomiak, Nasz łemkowski los – przekład fragmentów łemkowskich, redakcja (1995), Mamko, kup mi knyżku. Antologia łemkowskiej poezji dla dzieci, książka w jęz. łemkowskim, redakcja (1995), Wiktor Bazielich, Starosądeckie domy rynkowe i ich dawniejsi właściciele, redakcja (1996), Krystyna Kwaśniewicz, Zwyczaje doroczne górali podhalańskich wczoraj i dziś, redakcja (1966), Kazimierz Golachowski, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Nowym Sączu 1887-1937, wydanie II poprawione, z posłowiem Józefa Bieńka, redakcja (1997), Tadeusz Łopatkiewicz, Z Lendaku i Maniów. Chłopskie listy z końca XIX wieku (1997), Andrzej Piecuch, Nad Sękówką, redakcja (1998), Spisz – wielokulturowe dziedzictwo, redakcja (2000), Konstanty Słotwiński – Katechizm poddanych galicyjskich o prawach i powinnościach ich względem Rządu, Dworu i samych siebie. Przez Konstantego Leliwa Słotwińskiego, Przełożonego Zakładu nar. im. Ossolińskich, Pana w Głobikowy, Komisarza niegdyś cyrkułowego, Członka Towarzystwa naukowego w Krakowie, przygotowanie do druku tekstu z 1832 roku, redakcja (2004), Marcin Andrzejewski – Deluks, redakcja dialogów góralskich w kryminale (2024) ISBN 978-83-970231-1-6
Wystawy thumb|Antoni Kroh „Anioł śmierci z kilku stron” 2023 1972 – Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich (po I konkursie), Nowy Sącz 1973 – Współczesna sztuka ludowa Podhala, Spisza, Orawy i Pienin (pokonkursowa), Nowy Targ 1975 – Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich (po II konkursie), Nowy Sącz 1978 – Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich (po III konkursie), Nowy Sącz 1979 – Współczesne ludowe kowalstwo Karpat Polskich (pokonkursowa), Nowy Sącz 1984 – Łemkowie, w Muzeum Okręgowym w Nowym SączuKatalog wystawy Łemkowie Лемкы, Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu Galeria Dawna Synagoga. Luty-czerwiec 1984. Sądecka Oficyna Wydawnicza 1984. (pierwsza prezentacja problematyki łemkowskiej od czasu drugiej wojny światowej, znaczny odzew społeczny), wraz z Barbarą Magierową 1992 – Duchy epoki czyli pierwsza wojna światowa trwa do dziś, w Muzeum Okręgowym w Nowym SączuDuchy epoki czyli pierwsza wojna światowa trwa do dziś, Nowy Sącz 1992., wraz z Barbarą Magierową 1993 – Duchy epoki czyli pierwsza wojna światowa trwa do dziś, w Muzeum Niepodległości w Warszawie, wraz z Barbarą Magierową 1994 – Tradycje sokolstwa polskiego, Nowy Sącz, wraz z Barbarą Magierową 1995 – Stała ekspozycja Muzeum Regionalnego PTTK w Gorlicach, wraz z Barbarą Magierową i Leszkiem Brzozowskim 1998-2000 – Spisz, Ośrodek „Pogranicze” w Sejnach, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie, muzea w Lewoczy, Kieżmarku, Starej Lubowli i Bochni, Polski Ośrodek Kulturalnym w BratysławieSpisz, Spiš, Zips, Szepes – wystawa, výstava, Ausstellung, kiálítás. Biała Synagoga w Sejnach V-VIII 1998, Galeria Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie I-II 1999. Ośrodek „Pogranicze Sztuk, Kultur, Narodów”, Fundacja Pogranicze w Sejnach., wraz z Barbarą Magierową.
Nagrody 1980 – Nagroda Twórców i Działaczy Kultury „Sądecka Kuźnica” oraz Nowosądeckiego Magazynu Ilustrowanego „Dunajec” za Współczesną rzeźbę ludową Karpat Polskich 1983 – Honorowe członkostwo Zespołu Pieśni i Tańca „Łemkowyna” oraz dyplom honorowy z okazji 15-lecia ZespołuA. Kroh, Za tamtą górą. Wspomnienia łemkowskie, Warszawa 2016, s. 199. 1984 – Nagroda Ministerstwa Kultury za wystawę Łemkowie 2002 – Nagroda Wydawców „Złote Pióro Fredry” Wrocław za książkę O Szwejku i o nas, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa 2002 2003 – Nagroda Poznańskiego Przeglądu Nowości Wydawniczych „Książka Zimy 2002/2003 dla autora książki O Szwejku i o nas, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa 2002 za wytrwałe budowanie Rzeczypospolitej polsko-czeskiej ze stolicą w Budziejowicach 2010 – Dyplom Warszawskiej Premiery Literackiej za książkę Starorzecza. Książka Września 2010 2011 – Honorowy Członek Przemyskiego Stowarzyszenia Przyjaciół Dobrego Wojaka Szwejka, Przemyśl 2011 2014 - Nagroda im. ks. Prof. Bolesława Kumora w kategorii „Sądecki autor” 2014 - Nagroda im. Romana Reinfussa za „szczególne osiągnięcia w dziedzinie zachowania lokalnej tożsamości kulturowej w Małopolsce” 2015 – Medal Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego za pomoc i współpracę 2015 – Nagroda miesięcznika „Znak” i „Hestii” im. ks. Józefa Tischnera 2015 – Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” w dziedzinie twórczości ludowej 2015 – Złota Odznaka Honorowa Województwa Małopolskiego – Krzyż Małopolski 2020 – Nagroda im. ks. Prof. Bolesława Kumora w kategorii „Książka o Sądecczyźnie” 2020 – Jednota tlumočníků a překladatelů Praha, Čestné uznání poroty, Barbara Magierowa, Antoni Kroh Z polštiny do lidštiny aneb soukromý lexikon současné polštiny (Z polskiego na nasze czyli Prywatny leksykon współczesnej polszczyzny), Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2019 2024 – Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie kultury ludowej 2025 – Wyróżnienie statuetką i tytułem Honorowego Ambasadora Sądeckiego Sztetlu
Przypisy
Bibliografia Antoni Kroh na stronie Wydawnictwa Iskry Jerzy Leśniak, Nowa encyklopedia sądecka, Nowy Sącz 2017, s. 360.
Kategoria:Laureaci Nagrody im. księdza Józefa Tischnera Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pisarze związani z Nowym Sączem Kategoria:Polscy etnografowie Kategoria:Polscy muzealnicy Kategoria:Polscy pisarze Kategoria:Polscy tłumacze literatury czeskiej Kategoria:Urodzeni w 1942