Węgliki – nieorganiczne związki chemiczne złożone z atomów węgla i atomów metalu albo półmetalu (krzemu czy boru), mającymi mniejszą od węgla elektroujemność. Wyróżnia się węgliki jonowe, węgliki kowalencyjne, węgliki międzywęzłowe (metaliczne) i węgliki pośrednie.
Węgliki jonowe thumb|Techniczny acetylenek wapnia (karbid), barwa jest wynikiem obecności zanieczyszczeń Złożone są przeważnie z kationów litowca, berylowca albo borowca oraz anionu węglowego, w zależności od którego dzieli się je na: metanki – zawierające anion , np. węglik glinu () acetylenki – złożone z anionu (inaczej ), np. acetylenek wapnia (, karbid) allilki – które zawierają anion (), np. allilek magnezu () W kontakcie z wodą węgliki te rozkładają się z wydzieleniem głownie – odpowiednio – metanu, acetylenu i propynu ( allilen). Mają charakter zbliżony do soli, jednak w przeciwieństwie do nich nie przewodzą prądu elektrycznego. Otrzymywane są w wyniku ogrzewania metalu lub tlenku tego metalu z węglem albo węglowodorami.
Węgliki kowalencyjne W węglikach kowalencyjnych tworzące je metale są zbliżone pod względem elektroujemności do węgla. Są to przede wszystkim węglik krzemu (SiC) i węglik boru (). Odznaczają się niereaktywnością, wysoką temperaturą topnienia i twardością.
Węgliki międzywęzłowe (metaliczne) thumb|Płytki do ostrzałki wykonane z węgliku wolframu Węgliki te zbudowane są z sieci atomów metalu (o promieniu atomowym większym niż 130 pm, a więc niemal dwukrotnie wyższym niż węgla) oraz atomów węgla, które umiejscowione są w pozycjach międzywęzłowych tej sieci. Mają metaliczny połysk, są nieprzezroczyste. Charakteryzują się trudnotopliwością, dużą twardością i dobrą przewodnością elektryczną. Są niereaktywne i topią się w wysokich temperaturach. Znajdują zastosowanie w postaci węglików spiekanych do wytwarzania narzędzi do szybkiego skrawania metali.
Wyróżnia się dwa typy węglików metalicznych: o budowie MC, np. węglik tytanu (TiC), węglik wolframu (WC) o budowie , np. (), ().
Węgliki pośrednie Węglikami pośrednimi określa się węgliki międzywęzłowe, które wykazują niektóre cechy węglików jonowych. Są mniej odporne chemiczne, przez co reagują z wodą i rozcieńczonymi kwasami. Przykładem jest węglik żelaza () stanowiący jedną z faz (cementyt) w stopach żelaza z węglem.
Przypisy