Michał Marian Mandziara ps. „Siwy” (ur. 10 września 1911 w Ernsdorf, w gminie Bóbrka, zm. 13 stycznia 1997 w Londynie) – oficer piechoty Wojska Polskiego II RP, Armii Krajowej i Polskich Sił Zbrojnych, mianowany podpułkownikiem przez władze II RP na uchodźstwie, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Po ukończeniu Szkoły Podchorążych Piechoty służył w 54 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Tarnopolu. Wraz z pułkiem przeszedł całą kampanię wrześniową, unikając niewoli.
W czasie okupacji pełnił służbę w Okręgu Radom Kielce Armii Krajowej, w którym zajmował stanowiska: szefa referatu III operacyjno-wyszkoleniowego Obwodu Sandomierz AK (styczeń 1941 – lipiec 1943); zastępcy komendanta Obwodu Sandomierz (lipiec 1943 – lipiec 1944); szefa sztabu 2 Dywizji Piechoty Legionów AK „Pogoń” (lipiec 1944 – 8 października 1944); dowódcy II batalionu 2 pułku piechoty Legionów AK (do końca października 1944).
W trakcie akcji „Burza” uczestniczył w starciach: w dniach 31 lipca – 2 sierpnia dowodził zgrupowaniem ok. 600 żołnierzy z AK (2 pp Leg. AK) i BCH, broniącym linii Koprzywianki, osłaniając przeprawiające się pod Baranowem Sandomierskim oddziały radzieckie na przyczółek sandomierski; w nocy z 4/5 sierpnia dowodził oddziałem ochotników z II batalionu 2 pułku Legionów AK w ataku na oddział niemiecki we wsi Ceber;
3 września 1944 dowodził w zastępstwie dowódcy 2 Dywizja Piechoty Legionów AK w walkach pod Radoszycami.
Od stycznia 1945 w organizacji „NIE”. Aresztowany w Częstochowie wiosną 1945 przez NKWD. Osadzony w więzieniu WUBP w Kielcach. Został skazany na karę śmierci za „dążenie do obalenia demokratycznego ustroju państwa polskiego”. W wyniku złożenia prośby o ułaskawienie, prezydent Bolesław Bierut zmniejszył mu karę do 10 lat więzienia. Po ogłoszeniu amnestii karę zmniejszono do 3 lat więzienia. Kary jednak nie odbył, bowiem z więzienia w Kielcach został uwolniony 5 sierpnia 1945 po rozbiciu więzienia przez oddział partyzancki Antoniego Hedy ps. „Szary”. Przez Czechosłowację przedostał się do brytyjskiej strefy okupacyjnej w Niemczech, gdzie do 1946 roku był komendantem obozu dla żołnierzy AK. W 1946 roku wyjechał do Londynu, gdzie prowadził zakład introligatorski. Zajmował się również działalnością wojskową i polityczną. Był szefem sztabu organizacji paramilitarnej „Pogoń”. W latach siedemdziesiątych jako ostatni dowódca rozwiązał ją. Był Prezydentem Kapituły Krzyża Armii Krajowej oraz prezesem Zarządu Głównego Koła byłych żołnierzy AK w Londynie.
Awanse 35px podporucznik – 4 sierpnia 1934 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1934 i 250. lokatą w korpusie oficerów piechoty 35px porucznik – 19 marca 1938 35px kapitan – 11 listopada 1943 35px major – 20 stycznia 1945 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1945 35px podpułkownik – ?
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 12335 (za Akcję „Burza”) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1989)
Przypisy
Bibliografia Bogusław Szwedo, Kawalerowie Orderu Virtuti Militari Ziemi Sandomierskiej, Tom 1, Sandomierz 2001.
Linki zewnętrzne biogram i fotografia na stronie Ośrodka Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej
Kategoria:Członkowie Komend Obwodów AK Kategoria:Członkowie NIE Kategoria:Londyńska Polonia Kategoria:Majorowie piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Oficerowie 2. Dywizji Piechoty Legionów Armii Krajowej Kategoria:Podpułkownicy mianowani przez władze RP na uchodźstwie po 1947 Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Polsce w ramach represji stalinowskich Kategoria:Uczestnicy akcji „Burza” Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Więźniowie więzienia przy ul. Zamkowej w Kielcach (Polska Ludowa) Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1997 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej