Tłuchowo

Tłuchowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, w gminie Tłuchowo.

lewo|mały|Tłuchowo nocą, czerwiec 2026r. lewo|mały|Centrum Tłuchowa, sierpień 2026r. Historia i podział administracyjny wsi mały|278x278px|Obszar Tłuchowa na tle gminy Tłuchowo|lewo

Położenie Tłuchowa

Wczesne czasy Tłuchowo zawsze przynależało do kręgu Ziemii Dobrzyńskiej, oraz Kujaw. Nazwa wsi pojawia się w dokumencie już w 1252 roku.https://tluchowo.com.pl/z-kart-historii.html W latach 1329 - 1343 należało do państwa Zakonu Krzyżackiego, po zajęciu Ziemi Dobrzyńskiej przez Krzyżaków. Na mocy pokoju w Kaliszu wróciło do Królestwa Polskiego. Władysław Opolczyk zastawił Ziemię Dobrzyńską, Krzyżakom w 1392 roku (część transakcji i sporów zaczęła się już w 1391 roku) za 50 tysięcy florenów węgierskich.

Rzeczpospolita Obojga Narodów i czasy zaborów W drugim rozbiorze Polski, w 1793 wieś znalazła się w zaborze pruskim. Od 1807 do 1815 znalazło się w Księstwie Warszawskim - państwie zależnym od Cesarstwa Francuskiego pod wodzą Napoleona. Po kongresie wiedeńskim, Tłuchowo znalazło się na ziemiach Imperium Rosyjskiego i autonomicznego Królestwa Polskiego (tzw. Kongresówki). Podczas okupacji wojskowej, w trakcie I wojny światowej chwilo było częścią Cesarstwa Niemieckiego.

Współczesność W wolnej II RP, po odzyskaniu niepodległości weszło w skład województwa warszawskiego, powiatu lipnowskiego. Podczas hitlerowskiej okupacji, była wcielona, bezpośrednio do Rzeszy jako tzw. Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Po wojnie Tłuchowo ponownie znalazło się w Polsce. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego. Współcześnie - jest siedzibą gminy Tłuchowo.

Historyczni właściciele Tłuchowa +Historyczni właściciele Tłuchowahttps://tluchowo.com.pl/herb-gminy-tluchowo.htmlhttps://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1366/Tluchowo/CzasOpis1252 rokPiotr, syn Świętosława - książę Kazimierz (książę kujawski, dobrzyński) nadał mu Tłuchowo w 1252 r. Był więc pierwszym znanym z imienia właścicielem Tłuchowa.XV i XVI wiekTłuchowo należało do rodu Tłuchowskich herbu Cholewa. Była to rodzina szlachecka związana z Ziemią Dobrzyńską.

Piotr Tłuchowski w 1434 r. uczestniczył w elekcji Władysława, syna Władysława Jagiełły. Grzegorz Tłuchowski - w 1515 r. pełnił urząd podstolego dobrzyńskiego, czyli należał do miejscowej elity urzędniczej. Z czasem Tłuchowscy zubożeli, a ich majątek zaczął się rozpadać na mniejsze części. Co ciekawe, pojawiały się również inne rodziny noszące nazwisko Tłuchowski, więc nie każdy późniejszy Tłuchowski musiał należeć do tego samego rodu. XVIII wiekW drugiej połowie XVIII wieku większa część miejscowości należała do Tłuchowskich i Wolskich. Następnie w 1789 r. właścicielem Tłuchowa był Michał Czarnomski, który w 1800 r. przekazał majątek swojemu synowi Tomaszowi Czarnomskiemu. XIX wiekTomasz Czarnomski był właścicielem Tłuchowa na początku XIX wieku. Zmarł około 1833 r., a majątek został podzielony pomiędzy jego dzieci. Jedną z części otrzymała jego córka Marianna Czarnomska. Hipolit Dunin-Wąsowicz (1806–1876) był więc jednym z najważniejszych właścicieli Tłuchowa w XIX wieku. W 1837 r. Marianna Czarnomska wyszła za Hipolita Dunin-Wąsowicza. Hipolit stopniowo wykupił od rodziny żony pozostałe części Tłuchowa i w ten sposób stał się właścicielem całego majątku. To bardzo dobry punkt do zaznaczenia na osi czasu. Po śmierci Hipolita, w 1876 r. majątek odziedziczył syn: Marian Dunin-Wąsowicz, który był wójtem gminy Tłuchowo, oraz był właścicielem Tłuchowa, Jeżewa i Tłuchówka.XX wiekMarian zmarł w 1903 r., a Tłuchowo odziedziczył jego syn Stanisław Dunin-Wąsowicz. Ten jednak już w 1906 r. sprzedał majątek. Przed II wojną światową największe majątki w Tłuchowie należały m.in. do:

Jana Brudnickiego Walentego Sztymy Wilhelma Sztymy. Po 1945 r. sytuacja całkowicie się zmieniła. W wyniku reformy rolnej majątki ziemskie zostały rozparcelowane. W samej gminie Tłuchowo rozparcelowano 10 majątków ziemskich, w tym majątek w Tłuchowie. Ziemię otrzymywali przede wszystkim bezrolni i małorolni chłopi.

Sołtysi Tłuchowa +Sołtysi Tłuchowahttps://lipno-cli.pl/static/files/newspapers_pdfs/1ec07-114.pdf, czasopismo CLI, 28 kwietnia 2011r. strona nr. 4 ISSN: 1689-8664LataImię i nazwiskoNotatkaok. 1988-2019Józef Stasiakbył sołtysem 31 lat2019-2024Władysław Labiszewskizostał wybrany po rezygnacji Józefa Stasiaka2024-obecniedokumenty gminne z 2021 r. potwierdzają go jako sołtysa, a późniejsze źródła wskazują na jego wybór po Stasiakuhttps://tluchowo.nowoczesnagmina.pl/?action=save&bar_id=3401&id=6373&p=document

Demografia W 2021r. na wsi mieszkało 1197 mieszkańców. Jest największą miejscowością gminy Tłuchowo.https://www.polskawliczbach.pl/wies_Tluchowo +RokLudnośćNotatka1998około 963na podstawie archiwalnych Banku Danych Lokalnychhttps://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/teryt/miejscowosci/814?isStat=true20021 095III 2011 r.1179według Narodowego Spisu Powszechnego 20211 197Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 roku W latach 1998–2021 liczba mieszkańców Tłuchowa zwiększyła się o 24,3%.

Struktura płci W 2021 r. Tłuchowo liczyło 1 197 osób:

619 kobiet: 51,7% 578 mężczyzn: 48,3% na 100 mężczyzn przypadało około 107 kobiet.

Struktura wieku Mniej więcej co piąty mieszkaniec był dzieckiem, a co piąty seniorem.

19,5%: osoby w wieku przedprodukcyjnym (poniżej 18 lat) 61,0%: osoby w wieku produkcyjnym

19,5%: osoby w wieku poprodukcyjnym (powyżej wieku emerytalnego)

Gospodarstwa domowe W 2002 r. we wsi było 368 gospodarstw domowych.

Najwięcej było gospodarstw:

1-osobowych – 63 2-osobowych – 89 3-osobowych – 81 4-osobowych – 93 5-osobowych i większych – 42.

Grupy wyznaniowe i narodowościowe

Katolicy Parafia w Tłuchowie została założona w drugiej połowie XIII wieku. Jej powstanie wiąże się z Piotrem, synem Świętosława, któremu książę Kazimierz nadał Tłuchowo w 1252 r.https://www.diecezjaplocka.pl/kontakt/parafie/tluchowo-wniebowziecia-najswietszej-marii-panny Pierwszy znany proboszcz, Maciej z Tłuchowa, pojawia się w dokumentach w 1401 r. We wsi znajduje się parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W 1826 r. parafia liczyła około 3700 osób.https://www.gminatluchowo.pl/pliki/parafia.html

Ewangelicy Ewangelicy byli obecni na obszarze związanym z Tłuchowem już w pierwszej połowie XIX wieku.https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/de/zespol?_Zespol_cur=1&_Zespol_id_zespolu=90005437&_Zespol_javax.portlet.action=zmienWidok&_Zespol_nameofjsp=pradziad&_Zespol_rowId=9000021949&p_p_id=Zespol Byli oni związani z parafią ewangelicko-augsburską w Lipnie. Na terenie gminy funkcjonowały także ewangelickie kantory, m.in. w Mariankach i Jasinie. Dokumenty parafii rzymskokatolickiej w Tłuchowie z lat 1826–1840 odnotowują również ludność wyznania ewangelickiego.https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/Content/103726/00112576_Klodawski-Krzysztof_Ewangelicy-na-terenie-woj-ockiej-w-latach-1815-1914_-.pdf

Żydzi Z oficjalnych danych Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 30 września 1921 roku, opublikowanych w Skorowidzu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, wynika, że w Tłuchowie mieszkała niewielka społeczność żydowska.

Tłuchowo (wieś) Według danych spisowych wieś Tłuchowo liczyła 390 mieszkańców.

Wyznanie religijne:

rzymskokatolickie: 313 osób, mojżeszowe: 77 osób, ewangelickie: 0 osób.

Narodowość:

polska: 313 osób, żydowska: 77 osób, niemiecka: 0 osób.

Oznacza to, że ludność wyznania mojżeszowego stanowiła około 19,7% mieszkańców wsi, a ludność żydowska - również około 19,7%.

Tłuchowo (folwark) Folwark Tłuchowo liczył 134 mieszkańców.

Wyznanie religijne:

rzymskokatolickie: 134 osoby (100%), inne wyznania: 0 osób.

Narodowość:

polska: 134 osoby (100%), inne narodowości: 0 osób.

Łącznie w części określonej jako Tłuchowo wieś oraz w Tłuchowie folwarku mieszkało 524 mieszkańców (390 + 134).

Polacy: 447 osób (85,3%), Żydzi: 77 osób (14,7%).

Pod względem wyznaniowym:

rzymskokatolicy – 447 osób (85,3%), wyznawcy religii mojżeszowej – 77 osób (14,7%).

Niemcy i Rosjanie Na początku XXw. odnotowano ich obecność na wsi, lecz nie odnotowano pełnych danych dla niej.https://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/8440/PDF/bw08_T4nr8_dodatek.pdf Treść: Niemcy ewangelicy w ziemi Dobrzyńskiej, przez S. W. Tylickiego. — Od redakcyi „Pracy." 1908, październik NarodowośćLiczba w gminie TłuchowoUdziałPolacy243879,1%Niemcy55417,9%Rosjanie30,1%Żydzi862,9%Razem3081100%

Sport We wsi znajduje się klub piłkarski Tłuchowia Tłuchowo, którym najwyższym osiągnięciem była gra w III lidze. W sezonie 2026/2027 bierze udział w IV lidze kujawsko-pomorskiej.

Zabytki Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisana jest drewniana stodoła z XVIII/XIX w. przy ul. 1 Maja 19, nr rej.: 212/A z 21.10.1986.

Przypisy

Kategoria:Tłuchowo