Fosforki są związkami chemicznymi fosforu z mniej elektroujemnym pierwiastkiem lub pierwiastkami. Związki dwuskładnikowe są tworzone z większością pierwiastków o niższej elektroujemności, z wyjątkiem Hg, Pb, Sb, Bi, Te i Po. Zazwyczaj istnieje pewien zakres stechiometrii dla połączeń z danym pierwiastkiem; na przykład, potas posiada 9 fosforków: (), a nikiel ma ich osiem ().
Ze względu strukturę i reaktywność można je podzielić na: głównie jonowe z jonami . Do tej grupy można zaliczyć fosforki metali grupy I i II układu okresowego, np. i , polifosforki z jonami , klastrowymi jonami , polimeryczne aniony łańcuchowe (jak np. spiralne jony (P−)n), w postaci złożonych arkuszy czy anionów o strukturze 3D, związki z pojedynczymi atomami fosforu w sieci krystalicznej metalu, które mogą posiadać właściwości półprzewodnikowe (GaP) do właściwości metali pod względem przewodzenia prądu elektrycznego (np. TeP).
Dwa jony polifosforkowe; , w K4P3 i jon w , są anionorodnikami z nieparzystą liczbą elektronów walencyjnych sprawiając, że oba związki są paramagnetykami.
Reakcje Fosforki mogą powstawać w bezpośrednich reakcjach między pierwiastkami, np: BCl3 + AlP → BP + AlCl3 (950 °C) Na + P → Na3P + Na2P5 (200 °C) W zależności od związku, mniej stabilne fosforki mogą rozkładać się w wodzie lub rozcieńczonych kwasach: Ca3P2 + 6H2O → 3Ca(OH)2 + 2PH3 Ca3P2 + 6HCl → 3CaCl2 + 2PH3
Przykłady Fosforek glinu (AlP) Fosforek indu (InP) Fosforek wapnia (Ca3P2) Fosforek miedzi(I) (Cu3P) Schreibersyt
Przypisy