Chrostkowo – gmina wiejska w Polsce w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Siedziba gminy to Chrostkowo.

Według danych z 31 grudnia 2013 gminę zamieszkiwało 2990 osób.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Chrostkowo ma obszar 74,08 km², w tym: użytki rolne: 81% użytki leśne: 9%

Gmina stanowi 7,29% powierzchni powiatu.

Demografia Dane z 31 grudnia 2013: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 2990 100 1462 48,9 1528 51,1gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 40,3 19,7 20,6

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Chrostkowo w 2014 roku

Historia Przez teren gminy przechodzi tak zwany „Trakt Napoleoński” łączący Chrostkowo z ziemią płocką. W roku 1865 na terenie gminy toczyły się liczne walki powstańcze z zaborcą carskim. Największa z nich odbyła się w miejscowości Nietrzeba, gdzie obecnie znajduje się pomnik upamiętniający to wydarzenie i czczący pamięć 12 poległych młodych powstańcówMirosław Krajewski, Organizatorzy i uczestnicy powstania styczniowego na Ziemi Dobrzyńskiej, http://www.krajewskimiroslaw.pl/_media/style/verbum/images/Uczestnicy%20walk%201861-1864.pdf[dostęp:2019-05-13]. Lata okupacji hitlerowskiej i martyrologii upamiętniają zbiorcze mogiły na cmentarzu parafialnym.

W herbie Chrostkowa znajduje się brzoza – symbol obfitej zieleni, która od wieków porasta okolicę i dała nazwę miejscowości. Chrustowo i Chrustków to nazwy wymieniane w zapisach historycznych. Snop zboża nawiązuje do typowo rolniczego charakteru gminy.

Historia administracyjna Gmina Chrostkowo powstała w 1867 roku w powiecie rypińskim w guberni płockiej. W okresie międzywojennym gmina Chrostkowo należała do powiatu rypińskiego w woj. warszawskim. 1 kwietnia 1938 roku gminę wraz z całym powiatem rypińskim przeniesiono do woj. pomorskiego. Siedzibą gminy Sokołowo było ZbójnoGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

Podczas II wojny światowej gminę włączono do nowej Rzeszy, nazwano Horstfeld i zmieniono jej granice, włączając do niej gromady Głęboczek, Kawno, Obory, Podolina, Sikorek, Sikórz i Stalmierz ze zniesionej gminy SokołowoAmtsbezirk Horstfeld.

Po wojnie, dekretem PKWN z 21 sierpnia 1944 o trybie powołania władz administracji ogólnej I i II instancji, uchylono wszelki zmiany w podziale administracyjnym państwa wprowadzone przez okupanta (art. 11). Jednak zmiany w podziale administracyjnym powiatu rypińskiego wprowadzone podczas wojny utrzymywały się w praktyce także po wojnie. Było to praktykowane do tego stopnia, że Wojewoda Pomorski wydał 22 kwietnia 1950 specjalne ogłoszenie informujące o powróceniu do stanu administracyjnego z 1 września 1939, m.in. podkreślając szczególnie, że „gromady Obory, Podolina i Kawno należą do gminy wiejskiej Sokołowo a nie do gminy wiejskiej Chrostkowo"Pomorski Dziennik Wojewódzki. 1950, nr 10, poz. 208. Tak więc przedwojenna gmina Sokołowo funkcjonowała de iure także po wojnie, choć w praktyce nadal stosowano zarówno nazewnictwo jak i skład gmin wprowadzony przez okupanta. Na przykład, GUS-owski oficjalny Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r. dalej zalicza gromady Kawno, Obory, Podolina, Sikórz i Stalmierz do gminy Chrostkowo (a nie do gminu Sokołowo)Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, WarszawaGromadę Sikorek zniesiono formalnie 1 lipca 1952 (Pomorski Dziennik Wojewódzki. 1950, nr 9, poz. 194). Podobnie było nawet w wydawnictwach wojewódzkich, np. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 1954 w opisie gmin i gromad podlegających transformacji w związku z reformą administracyjną państwaUchwała Nr 24/10 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu rypińskiego; w ramach Zarządzenia Nr 9 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 18 listopada 1954 w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 5 października 1954 dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 12, Poz. 63). Brak konsensusu trwał do jesieni 1954, kiedy to formalnie zniesiono gminy wiejskie w miejsce gromad.

Gminę Chrostkowo reaktywowano ponownie 1 stycznia 1973 (w powiecie rypińskim), w związku z kolejną reformą administracyjnąUchwała Nr XVIII/88/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1972, Nr. 17, Poz. 200).. Do powiatu lipnowskiego gmina należy dopiero od 1999 roku.

Zabytki i atrakcje turystyczne thumb|Kościół św. Barbary w Chrostkowie thumb|Młyn w Nietrzebie Na terenie gminy znaleźć można kilka zabytków: zespoły parkowo – dworskie, drewniane budownictwo ludowe przełomu XIX i XX wieku oraz obiekty inżynierii wodnej wybudowane dla potrzeb okolicznej ludności – drewniany młyn wodny w osadzie Nietrzeba z 1850 roku, a także: w Nowej Wsi – spichlerz podworski, murowany z II połowy XIX wieku, w Głęboczku – spichlerz murowany z 1900 roku, w Janiszewie – kaplica murowana z I połowy XIX wieku, wiatrak paltrak drewniany z 1885 roku. Niewątpliwą atrakcją dla przejezdnych i najważniejszym dla mieszkańców jest najstarszy obiekt gminy – kościół drewniany pod wezwaniem świętej Barbary z ok. 1694 roku wraz z dzwonnicą i kostnicą parafialną, murowaną plebanią z lat 1920–1925 oraz cmentarzem rzymskokatolickim z I połowy XIX wieku.

Tereny gminy stanowią największe zgrupowanie unikatowych form polodowcowych zwanych drumlinami. Cechą charakterystyczną gminy jest kompleks zwany strefą „pagórków chrostkowskich”, których wzniesienia sięgają 50 metrów, a nawet wartość tę przekraczają. Ten atrakcyjny krajobrazowo obszar objęty jest ochroną jako zespół przyrodniczo-krajobrazowy Morena chrostowska.

Sołectwa Adamowo, Chojno, Chrostkowo, Chrostkowo Nowe, Głęboczek, Gołuchowo, Janiszewo, Kawno, Ksawery, Lubianki, Majdany, Makówiec, Nowa Wieś, Sikórz, Stalmierz, Wildno.

Sąsiednie gminy Brzuze, Kikół, Lipno, Rogowo, Skępe, Zbójno

Przypisy

Bibliografia Krajewski M., Dobrzyński słownik biograficzny, Włocławek 2002. Krajewski M., Nowy słownik biograficzny Ziemi Dobrzyńskiej, t. 1-2, Dobrzyńskie Towarzystwo Naukowe, Rypin 2014. Krajewski M., Mietz M., Zabytki Ziemi Dobrzyńskiej. Przewodnik biograficzny, Włocławek 1996. Rudziński R., Sikorowski A., Ziemia Chrostkowska. Materiały do monografii, Chrostkowo 2006. Sikorowski A., Gmina Chrostkowo w latach 1948-2003. Materiały do dziejów Ziemi Chrostkowskiej, Chrostkowo 2004. Sikorowski A., Chrostkowo i okolice, Chrostkowo 2003. Wożniak B., Chrostkowo i okolice, Rypin 1998.