Jan Hołod pseud. Kirpiczny (ur. 21 lipca 1909 w Rusiłach w powiecie włodawskim, zm. 6 stycznia 1944 pod Ostrowem Lubelskim) – rolnik, działacz KPP, PPR, oficer Gwardii Ludowej (GL) i Armii Ludowej (AL).
Życiorys W 1915 ewakuowany wraz z rodziną w głąb Rosji, w listopadzie 1921 powrócił do Polski i zamieszkał w Mostach w pow. włodawskim. Po ukończeniu 5 klas szkoły powszechnej podjął pracę zarobkową w folwarku. W 1925 wstąpił do Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK, później przemianowanego na KZMP), a w 1927 do KPP, działał też w miejscowej organizacji kulturalno-oświatowej „Ridna Chata”, a po wystąpieniu z niej jesienią 1928 organizował w pow. włodawskim koła młodzieży przy Zjednoczeniu Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” i kierował nimi, m.in. był skarbnikiem koła w Mostach. W wyborach do sejmu w kwietniu 1928 prowadził wśród chłopów agitację na rzecz listy Jedności Robotniczo-Chłopskiej; wchodził w skład Gminnego Komitetu Wyborczego w Opolu Lubelskim. Po osiedleniu się 1929 w odbudowanym gospodarstwie rodzinnym w Rusiłach założył tam komórkę KPP i został prezesem Koła ZLCh „Samopomoc”. Od 1931 odbywał służbę wojskową w 9 pułku artylerii lekkiej w Białej Podlaskiej. Założył w pułku komórkę KPP i kolportował druki komunistyczne w koszarach. W sierpniu 1932 komórka ta została zlikwidowana, a Hołod aresztowany. Wyrokiem WSO w Brześciu z 30 listopada 1932 skazany na 8 lat więzienia, wydalenie z wojska i pozbawienie praw publicznych. 21 kwietnia 1933 Najwyższy Sąd Wojskowy zmniejszył mu karę do 6 lat. Hołod odbywał wyrok, skrócony na mocy amnestii o 6 miesięcy, w Drohobyczu i Rawiczu. Wypuszczony na wolność 18 sierpnia 1938, powrócił do gospodarstwa w Rusiłach.
Po wkroczeniu Armii Czerwonej we wrześniu 1939 uczestniczył w powołaniu „czerwonej milicji” w Wisznicach pod Włodawą. W październiku wyjechał do Równego (wówczas pod władzą ZSRR), gdzie działał w związkach zawodowych (pracował w Okręgowym Komitecie Związków Zawodowych). W 1940 został dyrektorem cegielni. Po agresji III Rzeszy na ZSRR w 1941 i zajęciu Równego przez Niemców udał się do Kijowa. Wkrótce powrócił do Rusił i jesienią 1941 przystąpił do organizowania ruchu oporu. Po powstaniu PPR wstąpił w jej szeregi. Wiosną 1942 wraz ze zbiegłym z niemieckiej niewoli sowieckim lejtnantem Fiodorem Kowalowem „Albrechtem” utworzył jeden z pierwszych oddziałów partyzanckich, który działał w Lasach Parczewskich. Od połowy 1942 był to , w którym Hołod został zastępcą dowódcy do spraw politycznych. Wraz z oddziałem uczestniczył m.in. w bitwie w Lasach Parczewskich (6-8 grudnia 1942) oraz w zdobyciu Ostrowa Lubelskiego (17 grudnia 1942). W marcu 1943 założył kilka komórek PPR w gminach Opole, Krzywowierzba i Wołoskowola. Brał udział w akcjach przeciwko żandarmerii niemieckiej. Organizował pomoc dla prześladowanej ludności żydowskiej. 10 czerwca 1943 dowodził atakiem na posterunek policyjny i urząd gminny w Ludwinie w pow. lubartowskim. Na początku września 1943 został dowódcą 1 batalionu GL, utworzonego w oparciu o oddział im. A. Mickiewicza. Na czele grupy partyzanckiej udał się za Bug, gdzie nawiązał kontakt z partyzantką sowiecką. Przeprowadził szereg akcji bojowych (m.in. zlikwidował posterunek kolejowy pod Włodawą), 15 września 1943 stoczono walkę z żandarmerią niemiecką pod Zahajkami oraz w Kaplonosach. Pod jego dowództwem oddział zniszczył szereg transportów kolejowych, m.in. na linii Chełm–Włodawa wysadził most kolejowy z przejeżdżającym pociągiem pełnym niemieckich żołnierzy. W październiku 1943, zaskoczony przez Niemców w domu we wsi Kodeniec, przebił się wraz z grupą partyzantów z okrążenia. W walkach był kilkakrotnie ranny. Jesienią 1943 wszedł w skład Komitetu Obwodu II PPR i Sztabu Obwodu Lubelskiego GL. 20 listopada 1943 mianowano go kapitanem i członkiem Sztabu Obwodu Lubelskiego GL. Zginął w walce z żandarmerią niemiecką. Jego imieniem nazwano batalion GL–AL przez niego dowodzony. Pośmiertnie awansowany do stopnia majora (wg Edwarda Gronczewskiego Hołoda awansowano na podpułkownikaE. Gronczewski, Wspomnienia "Przepiórki")
Odznaczenia Order Krzyża Grunwaldu III klasy – pośmiertnie 12 czerwca 1946A. Mazur, "Order Krzyża Grunwaldu", Aneks biograficzny.
Awanse porucznik – zweryfikowany (wcześniej oficer GL) po wprowadzeniu stopni wojskowych w połowie 1943L. Siemion, W. Tuszyński, W Lasach Parczewskich i pod Rąblowem, str. 93 kapitan – 20 listopada 1943Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową major lub podpułkownik – pośmiertnie
Przypisy
Bibliografia Polski Słownik Biograficzny t. IX, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961. Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, Warszawa 1982. Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 2, Warszawa 1987.
Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Polscy współpracownicy radzieckich władz okupacyjnych 1939–1941 Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Polscy bieżeńcy Kategoria:Oficerowie Gwardii Ludowej Kategoria:Oficerowie Armii Ludowej Kategoria:Politycy PPR