Czerwone Gitary

Czerwone Gitary – polski zespół instrumentalno-wokalny grający muzykę bigbitową, założony w 1965 w Gdańsku Wrzeszczu.

Swoje największe sukcesy osiągnęli w pierwszych pięciu latach istnienia, a prasa czasem określała ich mianem „polskich Beatlesów” (bądź „Beatlesami Europy Wschodniej”) z uwagi na podobieństwa – m.in. w oryginalnym stylu gry i ekspresji scenicznej – z brytyjską grupą.

Historia Zespół został założony 3 stycznia 1965 w kawiarni „Cristal” w Gdańsku Wrzeszczu przez byłych członków gdańskiego zespołu „Grupa X”, który działał tajnie w innej grupie – Pięciolinie: Bernarda Dornowskiego, Jerzego Kosselę, Krzysztofa Klenczona i Henryka Zomerskiego, a także Jerzego Skrzypczyka, również z Pięciolinii. Nazwę grupy zaproponował Franciszek Walicki (wybrany na kierownika programowo-artystycznego grupy), a drugą propozycję – Maskotki – wymyślił Jerzy Kossela (kierownik muzyczny formacji).

Zespół od początku istnienia pracował nad własnym stylem kompozycji, aranżacji i wykonania, co miało wyróżnić go spośród innych wykonawców, z tego powodu odrzucał próby imitowania zagranicznych grup. Ich twórczość skierowana była głównie do nastoletniego odbiorcy, jednak Krajewski i Klenczon – wraz z rozwojem zespołu wybrani na głównych kompozytorów piosenek grupy – tworzyli utwory również dla starszego pokolenia.

Lata 60. Zespół zagrał pierwszy koncert 15 stycznia 1965 w Klubie Stoczniowców w Elblągu. Za promocję grupy odpowiadał Adam Dudziński (kierownik administracyjny grupy), który objął Czerwone Gitary opieką Klubu „Ster”, zapewniając im sprzyjające warunki materialne i rozwojowe. W grudniu 1965 z zespołu odszedł Henryk Zomerski, a jego miejsce zajął Seweryn Krajewski, który już wcześniej występował gościnnie w zespole. Na pierwszych plakatach i zdjęciach grupie nie ma sylwetek i nazwisk Seweryna Krajewskiego i Jerzego Skrzypczyka, ponieważ ujawnienie faktu występowania w tzw. zespole big-bitowym było w owym czasie równoznaczne ze skreśleniem obu z listy uczniów szkoły muzycznej. Dla bezpieczeństwa obaj muzycy występowali pod pseudonimami: Krajewski jako Robert Marczak, a Skrzypczyk jako Jerzy Geret.

W latach 1965–1966 występowali sezonowo m.in. w klubie „Non-Stop” w Sopocie, poza tym grali podczas bali karnawałowych. Po kilkunastu tygodniach pracy otrzymali propozycję nagrań dla redakcji muzycznej Polskiego Radia, które zrealizowali w lutym i czerwcu 1965; zarejestrowali wówczas piosenki: „Taka jak ty”, „No bo ty się boisz myszy” i „Licz do stu”. Odbyli także pierwszą trasę koncertową po Polsce; przez trzy miesiące często dawali po dwa koncerty dziennie, zazwyczaj w prymitywnych salach o fatalnym nagłośnieniu, mimo to zgromadzili wokół siebie grono wielbicieli. Również w 1965 otrzymali zaproszenie na przesłuchania do 3. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, jednak nie wzięli w nich udziału z uwagi na brak odpowiednich środków finansowych. W następnym roku wystąpili poza konkursem w koncercie „Popołudnie z młodością” podczas 4. KFPP w Opolu. Również w 1966 wydali swój debiutancki album pt. To właśnie my, za którego sprzedaż w liczbie 160 tys. egzemplarzy odebrali certyfikat srebrnej płyty w Polsce. Na płycie umieścili m.in. piosenki „Historia jednej znajomości”, „Matura” i „Mówisz, że kochasz mnie jak nikt”. W grudniu tego samego roku uczestniczyli w pierwszej edycji konkursu „Gitariada” w Warszawie, a za swój występ zebrali pozytywne recenzje w prasie, radiu i telewizji.

Wraz ze wzrostem popularności Czerwonych Gitar między członkami zespołu zaczęło dochodzić do pierwszych konfliktów, które doprowadziły do rezygnacji Jerzego Kosseli z dalszej współpracy w grudniu 1966, a w kwietniu 1967 formalnie odszedł z formacji. Pozostali muzycy w maju 1967 nagrali album pt. Czerwone Gitary 2, który rozszedł się w nakładzie 250 tys. sztuk. W następnym miesiącu wystąpili na 5. KFPP w Opolu z utworami „Co za dziewczyna” i „Stracić kogoś”, za które Krajewski otrzymał Nagrodę Polskiej Federacji Jazzowej za debiut kompozytorski. W 1968 wydali album pt. Czerwone Gitary 3, za którego sprzedaż w ponad 300 tys. egzemplarzy otrzymali certyfikat złotej płyty w Polsce. Na longplayu, pierwszym w Polsce wydanym w formie albumu, umieścili m.in. piosenki „Takie ładne oczy”, „W myślach moich Consuelo”, „Jedno jest życie” „Kwiaty we włosach” i „My z XX wieku”. W tym samym roku za „Takie ładne oczy” otrzymali pierwszą nagrodę Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji na 6. KFPP w Opolu, a Krajewski otrzymał też wyróżnienie za piosenkę „Gondolierzy znad Wisły”. Wystąpili także z utworami „Anna Maria” i „Biały krzyż” na 8. Międzynarodowym Festiwalu Piosenki w Sopocie. Zimą 1968 odbyli trzymiesięczną trasę koncertową po ZSRR, w tym samym roku po raz pierwszy wystąpili w NRD, gdzie stali się sensacją.

W styczniu 1969 otrzymali trofeum na Międzynarodowych Targach Płytowych (MIDEM) w Cannes, przyznawane za największą liczbę sprzedanych płyt w kraju, z którego pochodzi wykonawca; na targach wystąpili z piosenkami: „Anna Maria” w wersji anglojęzycznej i „Jak mi się podobasz”. Otrzymali nagrodę dla najpopularniejszego zespołu młodzieżowego w Polsce od redakcji tygodnika muzycznego „Billboard”. W czerwcu za utwór „Biały krzyż” dostali Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki na 7. KFPP w Opolu, na którym wystąpili również w konkursie „Premier” z piosenką „Trzymając się za ręce”. Piosenkę tę wykonali później także na 3. Festiwalu Piosenki Żołnierskiej. Również w 1969 otrzymali Złoty Mikrofon od Polsko-Amerykańskiej Agencji Artystycznej za „wybitne osiągnięcia muzyczne” i Złotą Kotwicę Sopockiego Lata ’69, czyli pierwszą nagrodę na Festiwalu Zespołów Młodzieżowych w Sopocie. W tym samym roku wylansowali jeszcze kilka przebojów: „Tak bardzo się starałem”, „Czekam na twój przyjazd” i „Jesień idzie przez park” oraz zostali okrzyknięci najpopularniejszym młodzieżowym zespołem roku. W okresie od września 1968 do maja 1970 piosenki Czerwonych Gitar zostały wyemitowane 1,1 tys. razy na antenie Polskiego Radia, przy czym największą popularnością cieszyły się utwory: „Tak bardzo się starałem”, „Jesień idzie przez park” i „Powiedz, stary, gdzieś ty był”.

Lata 70. W styczniu 1970 wystąpili w widowisku rewiowym Nasze szaleństwo w Teatrze „Syrena” w Warszawie, w którym wykonali utwory: „Słońce za uśmiech”, „Najpiękniejsze polskie dziewczyny”, „Piosenka warszawskiej ulicy” i „Dwie na jednego”. W tym samym roku z Czerwonych Gitar odszedł Krzysztof Klenczon, któremu nie podobał się pomysł na zmianę brzmienia zespołu – Seweryn Krajewski chciał, by grupa zaczęła grać muzykę z pogranicza jazzu, soulu i muzyki poważnej. Pozostali muzycy, już bez dotychczasowego lidera i kierownika muzycznego, nagrali i wydali longplay pt. Na fujarce (1970), który jest uznawany przez niektórych krytyków muzycznych za najlepszy w historii zespołu, jednocześnie był dość chłodno przyjęty przez fanów. Kontynuowali też karierę w NRD, wydając tam (jako „Rotte Gitarren”) w 1970 singiel z piosenkami „Anna Maria” i „Wenn du Das so willst” („Jeśli tylko chcesz”), a w 1971 – longplay pt. Warszawa stanowiący rozszerzoną wersję albumu Czerwone Gitary 3.

Po odejściu Dominika Konrada ze składu w 1971 pozostali muzycy zaczęli występować jako trio. Wydali album pt. Spokój serca, który zebrał chłodne recenzje m.in. za wtórność materiału, ale który przyniósł grupie certyfikat złotej płyty za wysoką sprzedaż w Polsce. Z pochodzącym z albumu utworem „Płoną góry, płoną lasy” muzycy wystąpili na 9. KFPP w Opolu, na którym zostali ciepło odebrani przez publiczność. W tym okresie odnotowali spadek popularności spowodowany zbliżającym się końcem epoki bigbitu. W 1975 wydali longplay pt. Rytm Ziemi z przebojami „Mam dobry dzień” i „Ciągle pada”.

W kwietniu 1976 nagrali album pt. Dzień jeden w roku zawierający 11 świeckich kolęd (z tekstami częściowo autorstwa Agnieszki Osieckiej), w tym tytułowy singiel z płyty, który stał się przebojem. W tym samym roku wystąpili na 12. Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze. W 1977 wydali singiel „Nie spoczniemy”, który stał się przebojem, i longplay pt. Port piratów z przebojami: „Niebo z moich stron” i „Trzecia miłość – żagle”. W 1979 zagrali serię koncertów w Chicago, a w trakcie pobytu spotkali się z Krzysztofem Klenczonem, który miał zapewnić ich o chęci powrotu do zespołu.

Lata 80. i 90. Muzycy w latach 80. porzucili polską estradę na rzecz zagranicznych występów – odbyli trasy koncertowe po ZSRR i NRD oraz grali dla amerykańskiej Polonii. W 1991 w związku z 25-leciem działalności powrócili z koncertami w Polsce: zagrali m.in. w hali „Spodek” w Katowicach, Operze Leśnej w Sopocie i Sali Kongresowej w Warszawie oraz w Poznaniu, Wrocławiu, Łodzi i Zielonej Górze. Seweryn Krajewski w 1995 wydał solowy album Koniec, który sygnował nazwą Czerwonych Gitar, a dwa lata później opuścił skład zespołu. Pozostali muzycy z nowym wokalistą i gitarzystą, Mieczysławem Wądołowskim, w 1999 wydali album pt. ...jeszcze gra muzyka, na którym gościnnie pojawili się Jerzy Kossela i Henryk Zomerski, a wśród piosenek znalazły się m.in. dwa utwory autorstwa Krzysztofa Klenczona.

Lata 2000. mały|Czerwone Gitary (2007) Zespół w 2005 z okazji jubileuszu 40-lecia wydał album pt. O.K., a z pochodzącym z płyty singlem „Senny szept” zajęli czwarte miejsce na Festiwalu Jedynki w Sopocie. Popularnością cieszył się za to inny utwór z albumu – „Kradniesz mi moje sny”.

Muzycy w 2006 otrzymali Marmurowy Krążek – nagrodę za największą liczbę sprzedanych płyt w historii polskiej fonografii. Rok później wydali singiel „Wezmę cię ze sobą”. W 2008 nagrali album pt. Herz verschenkt, który ukazał się w następnym roku nakładem niemieckiej wytwórni Sony BMG Deutschland. W 2010 wydali singiel „Lecz tylko na chwilę” i odebrali złotą płytę za sprzedaż albumu O.K.

Od 2010 W 2013 w Warszawie i w 2014 w Zabrzu odbyły się pierwsze w historii koncerty Czerwone Gitary Symfonicznie. W grudniu 2014 w Polskim Radiu Rzeszów zespół zagrał koncert Czerwone Gitary Akustycznie – Elektrycznie „Śpiewaj razem z nami”.

Obchody 50-lecia istnienia zespołu przypadające na rok 2015 muzycy zainaugurowali kilkutygodniową trasą po Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. 14 marca w Filharmonii Bałtyckiej w Gdańsku zagrali tzw. Złoty Koncert Jubileuszowy. Tego samego dnia wydali album pt. Jeszcze raz, na której znalazło się 15 premierowych piosenek, w tym jeden archiwalny utwór Krzysztofa Klenczona. Album promowali singlami: „Trochę przed wieczorem”, „Coś przepadło”, „Czerwona gitara”, „Jeszcze raz, pierwszy raz”. 12 czerwca 2015 podczas pierwszego dnia 52. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu Czerwone Gitary odsłoniły swoją gwiazdę w Alei Gwiazd Polskiej Piosenki. Tego samego dnia zespół wystąpił na Festiwalu „Dozwolone od lat 18" na Stadionie Miejskim we Wrocławiu. 31 lipca w Operze Leśnej w Sopocie odbyła się jubileuszowa odsłona koncertu Czerwone Gitary Symfonicznie z towarzyszeniem Orkiestry Symfoników Gdańskich. Utwory zespołu wykonali także zaproszeni artyści m.in. Sarsa Markiewicz, Jacek Stachursky i Marcin Kindla. Tydzień później – 7 sierpnia 2015 – zespół wystąpił podczas 1. Rockblu Przywidz Festiwalu, a wcześniej wziął udział w ceremonii otwarcia Bulwaru Zespołu Czerwone Gitar oraz odsłonięcia Korzeni Rocka – pomnika upamiętniającego gwiazdy polskiego rocka. 14 sierpnia podczas festiwalu Disco pod Gwiazdami w amfiteatrze w Zielonej Górze, odbył się jubileuszowy występ Czerwonych Gitar z okazji 50-lecia działalności scenicznej. Impreza była transmitowana na antenie Telewizji Polsat:

Muzycy zespołu Obecny skład Jerzy Skrzypczyk (na początku jako Jerzy Geret) – perkusja, instrumenty klawiszowe, śpiew (od 1965) Mieczysław Wądołowski – gitara akustyczna, śpiew (od 1997) Arkadiusz Wiśniewski – gitara basowa, śpiew (od 2003) Marcin Niewęgłowski – gitara, śpiew (2014–2016, od 2022)

Byli członkowie Jerzy Kossela – gitara, śpiew (1965–1967, 1991–1993, 1999–2015, 2016) Bernard Dornowski – śpiew, gitara, gitara basowa (1965–1999)