Wiedza ukryta, wiedza milcząca, wiedza cicha, wiedza niejawna – pojęcie, które do filozofii nauki wprowadził Michael Polanyi, pozostając pod wpływem metody przykładów paradygmatycznych Wittgensteina i kwestionując utożsamianie całości wiedzy z wiedzą zwerbalizowaną. Argumentował on, że możemy wiedzieć więcej, niż umiemy wypowiedzieć, czyli że istnieje wiedza personalna, którą trudno wyartykułować lub przekazać komuś innemu. Pojęcie to jest obecnie ważne w dziedzinie zarządzenia wiedzą.
Jest to rodzaj wiedzy wykorzystywanej w codziennych działaniach, której istoty nie do końca jednak można określić, przez co formalizacja i przekazywanie innym osobom wiedzy ukrytej jest bardzo utrudnione; zaliczane jest do niej tak zwane (czyli „wiedzieć jak”, w kontraście do (znajomość faktów), (wiedza naukowa), czy (powiązania społeczne)).
Przykład Przykładem wiedzy ukrytej może być wiedza, jak się jeździ na rowerze. Trudno tę wiedzę wyartykułować. Wiedza milcząca może być czasem wyrażona – ale wciąż niemożliwe jest nauczenie się jazdy na rowerze przez studiowanie zasady, że:Michael Polanyi,The Logic of Tacit Inference. Philosophy, 1966. 41(1): s. 1–18. Cytat oryginalny: „In order to compensate for a given angle of imbalance (α) we must take a curve on the side of the imbalance, of which the radius (r) should be proportionate to the square of the velocity (v) over the imbalance r~v2/α”.
Wiedzy ukrytej nie należy identyfikować z umiejętnościami manualnymi lub motorycznymi. Polanyi używa pojęcia wiedzy milczącej w celu zrozumienia paradoksu Menona (Szukać rozwiązania problemu to absurd; ponieważ albo wiesz, czego szukasz, i wtedy nie ma problemu; albo nie wiesz, czego szukasz, a wtedy nie możesz oczekiwać, że cokolwiek znajdzieszMichael Polanyi, "The Tacit Dimension", The University of Chicago Press, 1966, p.22. Cytat oryginalny: „...to search for the solution of a problem is an absurdity; for either you know what you are looking for, and then there is no problem; or you do not know what you are looking for, and then you cannot expect to find anything.”).
Zastosowanie Zdaniem Polanyi'ego wiedza ukryta tłumaczy: (1) prawdziwe rozpoznanie problemu; (2) zdolność do poszukiwań naukowych przez wyczucie kiedy rozwiązanie staje się bliższe; (3) przeczucie niemożliwych jeszcze do wypowiedzenia przyszłych implikacji końcowego odkryciaMichael Polanyi, ibid, strona 24..
Zobacz też intuicja wiedza formalna pamięć ciała
Przypisy
Bibliografia Michael Polanyi, Science and Man's Place in the Universe w: H. Wolf (ed.), Science as Cultural Force, The Johns Hopkins Press, Baltimore 1964, s. 54 i 55.
Kategoria:Filozofia nauki Kategoria:Zarządzanie wiedzą