Edward Ignacy Łańcucki (ur. 11 września 1924 w Skałacie, zm. 29 września 2020 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, doktor nauk wojskowych.
Życiorys Był synem Augustyna i Katarzyny ze Świdzińskich. Ojciec, podczas I wojny światowej żołnierz Legionów Polskich, został w październiku 1940 aresztowany i wywieziony na Syberię. W 1942 uciekł z zesłania i dotarł do organizującej się Armii Polskiej w ZSRR pod dowództwem gen. Władysława Andersa i potem w składzie II Korpusu Polskiego, w stopniu plutonowego, pełnił służbę aż do rozwiązania korpusu. Po wojnie nie wrócił do Polski i zmarł w 1956 pod Londynem.
Do 1940 Edward Łańcucki ukończył osiem klas radzieckiej szkoły 10-letniej. W 1940 jego rodzina nie została wywieziona na Syberię i ukrywała się. W czasie okupacji niemieckiej wraz z bratem Janem pracował na kolei, należąc do lokalnej komórki Armii Krajowej i biorąc potem udział w Akcji „Burza”. 3 marca 1944 ochotniczo wstąpił w Skałacie do służby w ludowym Wojsku Polskim, ukończył szkołę podoficerską wojsk pancernych w Ulianowsku nad Wołgą i w stopniu sierżanta jako dowódca czołgu przeszedł szlak bojowy 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego. Brał udział w operacji budziszyńsko-praskiej w składzie 2 Brygady Pancernej na stanowisku dowódcy czołgu T-34.
Po wojnie został skierowany do Oficerskiej Szkoły Wojsk Pancernych w Modlinie, którą ukończył w 1945 i został promowany na stopień podporucznika w korpusie oficerów wojsk pancernych. W latach 1946–1948 dowodził plutonem i kompanią czołgów w Żarach i w Żaganiu. W tym czasie ukończył wieczorowo liceum ogólnokształcące. W 1949 na własną prośbę został przeniesiony do Gdańska na stanowisko pomocnika szefa wydziału operacyjnego w sztabie 1 Korpusu Pancernego. Podjął również studia wieczorowe na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej, których jednak nie ukończył ze względu na pobyt ojca za granicą. Przez wiele lat (1953–1965) służył w Akademii Sztabu Generalnego WP na stanowisku wykładowcy. Równocześnie ukończył Akademię w trybie zaocznym w 1957 roku. W 1965 uzyskał stopień doktora nauk wojskowych, awansując w międzyczasie do stopnia podpułkownika. Następnie był szefem sztabu 16 Dywizji Pancernej (1965–1969). Awans na stopień generała brygady otrzymał w październiku 1970 już jako dowódca 16 Dywizji Pancernej w Elblągu (dywizją dowodził w latach 1969–1971). Akt nominacyjny otrzymał 10 października 1970 w Belwederze z rąk przewodniczącego Rady Państwa PRL marszałka Polski Mariana Spychalskiego. Dwa miesiące później, dowodząc 16 Kaszubską Dywizją Pancerną brał udział w pacyfikacji rewolty robotniczej na Wybrzeżu w grudniu 1970.
W następnych latach był szefem Zarządu Szkolenia Bojowego – zastępcą Szefa Inspektoratu Szkolenia MON (1971–1980) oraz przedstawicielem PRL w Międzynarodowej Komisji Kontroli i Nadzoru w Korei w randze ministra pełnomocnego (1980–1981).
W pierwszych dniach stanu wojennego w Polsce został pełnomocnikiem Komitetu Obrony Kraju – komisarzem wojskowym w Ministerstwie Handlu Zagranicznego, jednak już po tygodniu został odwołany z tej funkcjiJanusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990 t. II: I-M, Toruń 2010, s. 395. Przez kolejne 4 lata służby pozostawał w dyspozycji MON.
10 września 1985 został przeniesiony w stan spoczynku, pożegnany przez ministra obrony narodowej gen. armii Floriana Siwickiego.
W 1983 był założycielem, a następnie prezesem Ogólnopolskiego Klubu Kombatantów 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego.
Od 1995 zasiadał na ławie oskarżonych w procesie o sprawstwo masakry robotniczej na Wybrzeżu w grudniu 1970. Z powodu złego stanu zdrowia został wyłączony z postępowania sądowego.
Odznaczony był m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1973), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski tego Orderu (1965), Krzyżem Armii Krajowej (1983), Złotymi Medalami: „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1968) i „Za zasługi dla obronności kraju”u (1976), Złotą odznaką „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej” (1974)Wysokie noty dla nowej instrukcji WF, „Żołnierz Wolności”, nr 153, 29 czerwca 1974, s. 8., Orderem Czerwonego Sztandaru (Czechosłowacja, 1970)Wysokie odznaczenia czechosłowackie dla generałów i oficerów polskich /w/ „Żołnierz Wolności”, nr 235, 6 października 1970, s. 1-2., Orderem Wojny Ojczyźnianej I stopnia (ZSRR, 1968)Wysokie odznaczenia radzieckie dla jednostek i oficerów Pomorskiego OW /w/ „Trybuna Ludu”, nr 293, 24 października 1968, s. 5. oraz wieloma innymi odznaczeniami.
Zmarł 29 września 2020. Został pochowany na cmentarzu w Rembertowie.
Działalność agenturalna Według materiałów zgromadzonych w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej był w latach 1952–1974 tajnym współpracownikiem (informatorem) Informacji Wojskowej oraz Wojskowej Służby Wewnętrznej o pseudonimie „August”|Informacje w inwentarzu IPN.
Życie prywatne Jego zainteresowaniem była praca publicystyczna i społeczna. Mieszkał w Warszawie. Był żonaty, miał dwie córkiJanusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom II: I–M, Toruń 2010, s. 394–396.
Przypisy
Bibliografia T. Bochwic, III Rzeczpospolita w odcinkach: kalendarium wydarzeń styczeń 1989 - maj 2004, Wydawnictwo Arcana, 2005; H. P. Kosk, Generalicja Polska, tom I, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 1999; Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, tom II: I–M, Toruń 2010, s. 394–396 (z fotografią) P. Martell, G. P. Hayes, World military leaders, Bowker, New York 1974; M. Sokołowska, I. Greczanik-Filipp, W. Kwiatkowska, Encyklopedia Gdyni, Wydawnictwo Verbi Causa, 2006.
Kategoria:Generałowie brygady ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Komisarze wojskowi w stanie wojennym w Polsce 1981–1983 Kategoria:Ludzie urodzeni w Skałacie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Tajni współpracownicy organów bezpieczeństwa Polski Ludowej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztabu Generalnego Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego – uczestnicy walk na froncie wschodnim Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego – uczestnicy wydarzeń Grudnia 1970 Kategoria:Dowódcy 16 Kaszubskiej Dywizji Pancernej Kategoria:Pochowani na cmentarzu w Rembertowie Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 2020