Achaja – rzymska prowincja obejmująca swoim zasięgiem Peloponez, Attykę, Beocję i Cyklady. Założona przez cesarza Oktawiana Augusta w 27 p.n.e. ze stolicą w Koryncie.
Historia W latach 149–146 p.n.e. Republika rzymska prowadziła zwycięską wojnę ze Związkiem Achajskim. Po niej cała Grecja kontynentalna została zaanektowana i przyłączona do prowincji Macedonii. Korynt, jako jeden z głównych ośrodków związku został zniszczony przez Rzymian w 146 p.n.e., a następnie odbudowany przez Juliusza Cezara w 44 p.n.e. jako kolonia rzymska.
W 46 p.n.e. Cezar utworzył z Achai odrębną prowincję, jednak organizacja ta miała początkowo charakter przejściowy.
Okres cesarstwa rzymskiego Po przekształceniu się republiki w cesarstwo, pierwszy cesarz Oktawian August przeprowadził reformę administracyjną i utworzył w 27 p.n.e. nową prowincję senacką Achai. Zarządzana była przez prokonsula mającego swoją siedzibę w Koryncie.
W 15 cesarz Trajan włączył obszar prowincji do Mezji, jednak już w 44 cesarz Klaudiusz przywrócił Achai status prowincji. Kolejne zmiany wprowadził Neron. W 67, podczas igrzysk w Koryncie, cesarz ogłosił Greków wolnymi. Oznaczało to zwolnienie greckich wspólnot z części obowiązków związanych z bezpośrednią administracją rzymską. Wolność ta nie trwała jednak długo. Po wojnie domowej 68–69 i objęciu władzy przez Wespazjana prowincjonalna administracja została przywrócona. Według Swetoniusza Wespazjan odebrał Achai i kilku innym wspólnotom wcześniejszy status wolnych państw i ponownie przekształcił je w prowincje.
W 267 Ateny zostały zaatakowane i zdobyte przez Herulów. Najazd dotknął również inne części prowincji, a część miast rozpoczęła budowę lub modernizację fortyfikacji.
Okres cesarstwa wschodniorzymskiego Reformy administracyjne przeprowadzone przez Dioklecjana na przełomie III i IV wieku zmieniły strukturę administracyjną cesarstwa. Achaja zachowała status prowincji, lecz została włączona do diecezji Macedonii w ramach prefektury Ilirii.
Pod koniec IV wieku region został dotknięty najazdami ludów germańskich. W 396 wojska Alaryka wkroczyły do Grecji. Ateny zostały oblężone, a inne miasta Grecji ucierpiały w wyniku najazdu. W V wieku Achaja znajdowała się w obrębie wschodniej części cesarstwa rzymskiego, które później określane jest jako Cesarstwo Bizantyńskie. Grecja pozostawała regionem silnie zurbanizowanym, choć wiele mniejszych ośrodków stopniowo traciło znaczenie.
Za panowania cesarza Justyniana I państwo podejmowało działania mające na celu utrzymanie kontroli nad Grecją i odbudowę infrastruktury. W tym okresie wzrastało znaczenie fortyfikacji i organizacji obronnej, zwłaszcza wobec narastających zagrożeń na Bałkanach. mały|Grecja po likwidacji prowincji w VII wieku W VI wieku sytuacja Grecji zaczęła się gwałtownie zmieniać. Najazdy Słowian i innych ludów bałkańskich stopniowo osłabiały rzymską kontrolę nad obszarami wiejskimi i siecią komunikacyjną. Jednocześnie część dawnych miast nadal pozostawała pod kontrolą cesarską. W latach 687–695, za panowania cesarza Justyniana II prowincja została zastąpiona nową cywilno-wojskową jednostką administracyjną określaną jako Tem Hellady ze stolicą w Tebach, z którego w VIII wieku wydzielono Tem Peloponezu ze stolicą w Koryncie.
Przypisy
Bibliografia Mała Encyklopedia Kultury Antycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1968
Kategoria:Geografia historyczna starożytnej Grecji Kategoria:Prowincje rzymskie