Amos Oz, właśc. Amos Klausner, hebr. עמוס עוז (ur. 4 maja 1939 w Jerozolimie, zm. 28 grudnia 2018 w Tel Awiwie) – izraelski pisarz, eseista i publicysta tworzący w języku hebrajskim. Współzałożyciel organizacji Pokój Teraz (Szalom Achszaw). Wykładowca literatury na Uniwersytecie im. Ben Guriona w Beer Szewie.
Życiorys Urodził się 4 maja 1939 w Jerozolimie w ówczesnym Brytyjskim Mandacie Palestyny, dokąd jego rodzice, Arie Klausner i Fania Mussman, wyemigrowali z Wilna i Równego w latach 30.
Dorastał w kibucu Chulda, gdzie ukończył szkołę średnią. Odbył obowiązkową służbę wojskową, następnie studiował historię literatury i filozofię na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Po ukończeniu nauki wrócił do kibucu, gdzie mieszkał przez następne 20 lat, pracując jako rolnik oraz nauczyciel. Kibuc opuścił w 1986 i osiedlił się w mieście Arad.
Brał udział w arabsko-izraelskich wojnach: sześciodniowej (w walkach na półwyspie Synaj) i w wojnie Jom Kipur (w walkach na Wzgórzach Golan).
Debiutował tomem opowiadań Tam, gdzie wyją szakale w 1965, w następnym roku ukazała się jego pierwsza powieść. Jego kolejne utwory (powieści, zbiory opowiadań, ale także eseje literackie oraz polityczne, w których wzywa do kompromisu między Izraelem a Palestyńczykami) były publikowane regularnie, w dwu- i trzyletnich odstępach. Do najważniejszych jego książek, wydanych także w Polsce (często jednak tłumaczonych w oparciu o angielski przekład) należą (1968), (1987) i Fima (1991).
Uważany za najwybitniejszego pisarza izraelskiego. Przez kilka lat wymieniany był jako jeden z głównych faworytów do otrzymania literackiej Nagrody Nobla. W 1986 został nagrodzony prestiżową izraelską Nagrodą Bialika w dziedzinie literatury. W 2002 otrzymał Medal „Zasłużony dla Tolerancji”. 28 lutego 2012 Amos Oz otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Bukareszteńskiego, a 20 marca 2013 Uniwersytetu Łódzkiego. W tym samym roku otrzymał również Nagrodę Franza Kafki. Był także laureatem Nagrody Izraela.
Zmarł 28 grudnia 2018 z powodu choroby nowotworowej w Tel Awiwie.
W 2019 roku w Polsce ukazał się przekład zbioru rozmów Amosa Oza i Sziry Chadad, redaktorki hebrajskich wydań dwóch ostatnich książek pisarza, zatytułowany: Z czego powstaje jabłko?, tłum. Leszek Kwiatkowski, Wydawnictwo Rebis, .
Twórczość Tam, gdzie wyją szakale (Arcot ha-tan 1965) Prószyński i S-ka 1998, . Mój Michał (Michael szeli 1968) Czytelnik 1991, ; Mój Michael, Czytelnik 2012, . Aż do śmierci (Ad mawet 1970) Dom Wydawniczy Rebis 1996, . Dotknij wiatru, dotknij wody (La-ga’at ba-majim, la-ga’at ba-ruach 1973) Muza 1998, . Wzgórze Złej Rady (Har ha-ecá ha-raá 1976) Cyklady 2009, . Przygoda w Jerozolimie (Sumchi 1978) Jacek Santorski & Co. 2008, . Spokój doskonały (Menucha nechona 1982) Świat Książki 2010, . Na ziemi Izraela (Po we-szam be-Erec-Israel bi-staw 1982) Niezależna Oficyna Wydawnicza 1996, . Czarna skrzynka (Kufsa szechora 1987) Niezależna Oficyna Wydawnicza 1995, . Poznać kobietę (La-da’at isza 1989) Czytelnik 1995, . Fima (Ha-macaw ha-szliszi 1991) Muza 1996, . Nie mów noc (Al tagidi lajla 1994) Czytelnik 2000, . Pantera w piwnicy (Panter ba-martef 1995) Muza 1999, . Opowieść się rozpoczyna: Szkice o literaturze (Matchilim sipur 1996) Prószyński i S-ka 2003, . To samo morze (Oto ha-jam 1999) Muza 2002, . Opowieść o miłości i mroku (Sipur al ahawa we-choszech 2002) Muza 2005, . Nagle w głębi lasu (Pitom be-omek ha-ja’ar 2005) Dom Wydawniczy Rebis 2006, . Jak uleczyć fanatyka (How to cure a fanatic 2006) Prószyński Media 2010, . Rymy życia i śmierci (Charuzei ha-Chajim we-ha-Mawet 2007) Dom Wydawniczy Rebis 2008, . Sceny z życia wiejskiego (Tmunot Mi-Chaiei Ha-Kfar 2009) Dom Wydawniczy Rebis 2010, . Wśród swoich (Bejn chawerim 2012) Dom Wydawniczy Rebis 2013, . Do fanatyków: trzy refleksje (Shalom Lakanaim 2017) Dom Wydawniczy Rebis 2018, . Judasz (Judas) tłum. Leszek Kwiatkowski, Dom Wydawniczy Rebis 2021, .
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Eseiści XX wieku Kategoria:Eseiści XXI wieku Kategoria:Izraelscy działacze społeczni Kategoria:Izraelscy prozaicy Kategoria:Izraelscy publicyści Kategoria:Laureaci Nagrody Franza Kafki Kategoria:Laureaci Nagrody Goethego Kategoria:Laureaci Nagrody Izraela Kategoria:Ludzie urodzeni w Jerozolimie Kategoria:Ludzie związani z Aradem (Izrael) Kategoria:Pacyfiści Kategoria:Pisarze języka hebrajskiego Kategoria:Pisarze związani z Jerozolimą Kategoria:Pochówki w Izraelu Kategoria:Prozaicy XX wieku Kategoria:Prozaicy XXI wieku Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Hebrajskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Rumunii Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Ben Guriona Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Zmarli w 2018