thumb|Odcisk dłoni i podpis J. Frycza w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach Jan Andrzej Frycz (ur. 15 maja 1954 w Krakowie, zm. 15 sierpnia 2026 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny.
Uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich aktorów. Odtwórca ponad 150 ról teatralnych oraz ponad 100 kreacji filmowych i telewizyjnych. Laureat Orłów za role drugoplanowe w filmach: Pornografia (2003), Pręgi (2004) i 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy (2020).
Życiorys Kariera teatralna Absolwent V Liceum Ogólnokształcącego im. Augusta Witkowskiego w Krakowie. W 1978 ukończył Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Ludwika Solskiego w Krakowie.
W teatrze zadebiutował w tym samym roku rolą Edmunda w Damach i huzarach Aleksandra Fredry w reżyserii Mikołaja Grabowskiego na deskach krakowskiego Teatru im. Juliusza Słowackiego.
Po studiach należał do zespołu scen warszawskich: Teatru Narodowego (1982–1983) oraz Teatru Polskiego (1983–1984). Od 1984 do 1989 roku był aktorem Teatru im. Słowackiego w Krakowie, a w 1989 związał się z Teatrem Starym. W 2006 powrócił do Teatru Narodowego w Warszawie. W 2007 zagrał tragikomiczną postać Iwana Nikołajewicza Zachedryńskiego w Miłości na Krymie Sławomira Mrożka w reżyserii Jerzego Jarockiego. Reżyser, za zgodą autora sztuki, nieco zmodyfikował dramat konkretnie pod tę inscenizację. Od 2018 grał rolę Antonia w Burzy Williama Szekspira, w reżyserii Pawła Miśkiewicza.
W swoim bogatym dorobku miał wiele ról z rosyjskiej klasyki, m.in. Pieriedonowa w Małym biesie Sołoguba (1985), Astrowa w Wujaszce Wani (1993) i Wierszynina w Trzech siostrach (2001) Antona Czechowa, Pozdnyszewa w Sonacie kreutzerowskiej Lwa Tołstoja (1998). U Krystiana Lupy zagrał Iwana w Braciach Karamazow Fiodora Dostojewskiego (1990 i 1999), Poncjusza Piłata w Mistrzu i Małgorzacie Michaiła Bułhakowa (2002) oraz aktora Teatru Narodowego w Wycince Bernharda (2014).
Z Lupą współpracował wielokrotnie. Zagrał w jego Nadobnisiach i koczkodanach Witkacego (1977), Malte albo tryptyku marnotrawnego syna według prozy Rilkego (1991) i – przede wszystkim – w Lunatykach. Eschu, czyli Anarchii Brocha (1995), gdzie zdaniem wielu recenzentów stworzył jedną z najlepszych ról w całej swojej karierze.
Wystąpił również w klasyce literatury polskiej (m.in. Sawa w Śnie srebrnym Salomei Juliusza Słowackiego, 1992; ksiądz Piotr w Dziadach Adama Mickiewicza 1995) oraz światowej (m.in. Lear w Królu Learze Williama Szekspira 2000; Mozart w Amadeuszu Petera Shaffera; Adrian Leverkuhn w Doktorze Faustusie Thomasa Manna).
Aktor pojawiał się również w Teatrze Telewizji. Grał w przedstawieniach m.in. Kazimierza Kutza (Astrow w Wujaszku Wani, 1994), Andrzeja Domalika (Mikołaj w Płatonowie Czechowa, 1992), Laco Adamíka (Edyp w Królu Edypie Sofoklesa, 1992), Jana Englerta (Hamlet w „Hamlecie” 1985, Iwanow w Iwanowie, 1995; Marek Antoniusz w Juliuszu Cezarze, 2005) czy Krystyny Jandy (Gilles w Małych zbrodniach małżeńskich, 2005).
W 1984 wystąpił jako Zenon Ziembiewicz w trzyczęściowej adaptacji Granicy Zofii Nałkowskiej (reż. Jan Błeszyński).
Kariera filmowa Na ekranie zadebiutował w Dagny (1976) Haakona Sandøy. W drugiej połowie lat 70. i w latach 80. skupił się głównie na pracy w teatrze, w filmie grywał niewiele, najczęściej role epizodyczne. Pamiętne role z tego okresu to: infantylny, egoistyczny uwodziciel w Zielonej miłości (1978) Stanisława Jędryki, brutalny ubek w Wiernych bliznach (1981) i hazardzista w Wielkim Szu (1982) Sylwestra Chęcińskiego.
Był aktywny także w latach 90. i później. Grywał bohaterów bardzo różnego typu. Najbardziej wyraziste kreacje Frycza to postaci osób skupionych, tłumiących emocje. Uznanie przyniosła mu rola wypalonego homoseksualisty w Egoistach (2000) Mariusza Trelińskiego, a także zagubionego na granicy snu i rzeczywistości przedwojennego inteligenta w Pożegnaniu jesieni (1990) tego samego reżysera. Jako zdesperowany partyzant wystąpił w Tam i z powrotem (2001) Wojciecha Wójcika. W Pornografii (2003) Jana Jakuba Kolskiego zagrał pułkownika, który w czasie II wojny światowej przechodzi załamanie nerwowe i nie może dalej walczyć, a w Pręgach (2004) Magdaleny Piekorz stworzył kreację despotycznego ojca. Jako amant wystąpił w Damie kameliowej (1994) w reżyserii Jerzego Antczaka.
Bardzo często pojawiał się na drugim planie i w epizodach, w produkcjach zarówno ambitnych (Jerzy w Spisie cudzołożnic Jerzego Stuhra, Jefimow w Łagodnej Trelińskiego, malarz Jeremi w Dwu księżycach Andrzeja Barańskiego, komendant w Czarnych słońcach Zalewskiego), jak i tych przeznaczonych dla masowego widza (mąż Judyty w Nigdy w życiu!, Bobicki w Zakochanych, bandyta w To ja, złodziej, producent disco polo w Kochaj i rób co chcesz). Nie unikał seriali, chociaż konsekwentnie rezygnował z gry w długich telenowelach i operach mydlanych. Jego rola w serialu HBO Ślepnąc od świateł, gdzie wcielił się w Daria – gangstera starej daty, spotkała się z bardzo dobrym odbiorem widzów.
Do ostatnich dni pozostał aktywny zawodowo. Jeszcze kilka dni przed śmiercią uczestniczył w próbach do spektaklu Oresteja w reżyserii Luka Percevala.
Życie prywatne Syn Witolda i Zofii.
Był trzykrotnie żonaty, miał córkę z pierwszego i pięcioro dzieci z drugiego małżeństwa. Jego córki Gabriela i Olga są aktorkami. Miał też trzech synów, Antoniego, Michała i Wojciecha oraz córkę Marię. Przebył chorobę alkoholową. W 2015 przeżył poważny wypadek samochodowy. W ostatnich latach życia zmagał się z chorobą nowotworową.
Zmarł 15 sierpnia 2026 roku w Warszawie i został pochowany w alei zasłużonych na tamtejszym Cmentarzu Powązkowskim. Uroczystości miały charakter państwowy.
Filmografia 1976: Na srebrnym globie jako Tomasz II 1976: Zielone – minione... jako Ludwik Konarzewski 1976: Dagny jako drukarz „Życia” 1978: Zielona miłość jako Paweł Budny 1980: Rycerz jako panicz 1981: Wierne blizny jako porucznik Stefan Madejski 1982–1986: Blisko, coraz bliżej jako Henryk Pasternik, syn Róży i Stanika 1982: Wielki Szu jako Jarek 1983: Nadzór jako więzień 1983: Mgła jako Alek 1986: Nieproszony gość jako bandyta Jarema 1987: Trzy kroki od miłości jako Andrzej Głowacki 1988: Crimen jako Stanisław Rosiński 1989: Dzień dobry i do widzenia jako on 1990: Pożegnanie jesieni jako Atanazy Bazakbal 1991: Obywatel świata jako Janek Borowski 1992: Czy ktoś mnie kocha w tym domu? jako dziennikarz Jan Burski 1992: Zwolnieni z życia jako Marek Wysocki 1992: Kawalerskie życie na obczyźnie jako Herman 1992: Czarne Słońca jako komendant 1993: Pożegnanie z Marią jako kierownik 1993: Dwa księżyce jako malarz Jeremi 1994: Spis cudzołożnic jako doktor Jerzy Zgółka, mąż Marii Magdaleny 1994: Dama kameliowa jako Armand Duval, kochanek Małgorzaty 1995: Pestka jako Józef, mąż Sabiny 1995: Łagodna jako porucznik Jefimow 1995: Horror w Wesołych Bagniskach jako Jerzy Wawicki 1996: Nocne graffiti jako Alex, przyjaciel Kossota 1996: Dzieci i ryby jako Piotr, partner Anny 1996: Dzień wielkiej ryby jako prezes 1997: Sława i chwała jako Janusz Myszyński (odc. 5, 6 i 7) 1997: Kochaj i rób co chcesz jako Werczek, producent disco polo 1999: Egzekutor jako Wiktor, brat Aleksa 2000: Zakochani jako Alfred Bobicki 2000: To ja, złodziej jako Cygan, członek bandy Maksa 2000: Egoiści jako Filip 2001: Tam i z powrotem jako Piotr Klimek 2001: Marszałek Piłsudski jako Stanisław Wojciechowski 2003: Zerwany jako Krótki, wychowawca w zakładzie poprawczym 2003: Powiedz to, Gabi jako biznesmen 2003: Zaginiona jako Marek Tokarski, ojciec zaginionej Uli 2003: Defekt jako prezes Obrysiak 2003: Pornografia jako pułkownik Siemian 2004: Niepochowany jako śledczy 2004: Pręgi jako Andrzej Winkler, ojciec Wojtka 2004: Oficer jako wicepremier Marek Ratyński 2004: Nigdy w życiu! jako Tomasz Kozłowski, były mąż Judyty 2004: Piekło niebo jako Ryszard Marchwiński 2005–2007: Magda M. jako Czerski (odc. 5, 6, 17 i 20) 2005–2007: Egzamin z życia jako Piotr Rudnicki 2005: Komornik jako prezes Chudy 2006: Nadzieja jako paser Gustaw 2006: Bezmiar sprawiedliwości jako mecenas Michał Wilczek 2006: Bezmiar sprawiedliwości (serial) jako mecenas Michał Wilczek 2006: Wszyscy jesteśmy Chrystusami jako kolega Adasia 2006: Francuski numer jako Stefan Kowalczyk 2006: Tylko mnie kochaj jako prezes 2007: Korowód jako Zdzisław Dąbrowski 2007: Tajemnica twierdzy szyfrów jako Hans Jacob Globcke 2007: Odwróceni jako generał Adam Potocki 2008: To nie tak, jak myślisz, kotku jako doktor Filip Hoffman 2008: Nieruchomy poruszyciel jako „Generał” Andrzej Gordon 2008: Izolator jako Ernest 2008: Jeszcze raz jako Michał Woroczyński 2010: Hotel 52 jako profesor Dębski (odc. 10, 18 i 20) 2010: Weekend jako komisarz 2010: Nie ten człowiek jako starszy aspirant 2010: Panoptikon 2010: Milczenie jest złotem jako Ben 2010: Różyczka jako pułkownik Wasiak 2011: 80 milionów jako major Bagiński 2011: Pokaż, kotku, co masz w środku jako doktor Filip Hoffman 2011: Wyjazd integracyjny jako prezes Gwidon Nochalski 2011: Och, Karol 2 jako psychoanalityk 2012: Bejbi blues jako ojciec Kuby 2012: Ixjana jako Heller 2012: Sanctuary jako Jan Kuczyński 2012: Czas honoru jako Kazimierz Korytowski „Zawisza”, komunista 2013: Prawo Agaty jako Feliks Bitner 2014: Służby specjalne jako dyrektor stacji telewizyjnej 2014: Wilcze słońce jako pułkownik Franciszek Sigunda, oficer polskiego kontrwywiadu 2015: Hiszpanka jako Ignacy Jan Paderewski 2018: Ślepnąc od świateł jako gangster Dario 2018: Pech to nie grzech jako prezes 2019: Kurier jako generał Kazimierz Sosnkowski 2019: Odwróceni. Ojcowie i córki jako generał w stanie spoczynku Adam Potocki (odc. 2) 2019: Legiony jako Józef Piłsudski 2020: Jak zostałem gangsterem. Historia prawdziwa jako Daniel 2020: Psy 3. W imię zasad jako Panicz 2020: Zenek jako teść Zenka 2020: 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy jako więzień „Stary” 2020: Banksterzy jako Jan 2020: Asymetria jako nadkomisarz Strzelczyk 2020: Alicja i żabka jako lekarz 2020: Osiecka jako Wiktor Osiecki, ojciec Agnieszki 2021: Dom pod dwoma orłami jako ojciec Zosi 2021: Prawdziwe życie aniołów 2021: Gierek jako prymas Stefan Wyszyński 2021: Krime Story. Love Story jako ojciec Kamili 2021: Bartkowiak jako polityk 2021: Lokatorka jako pułkownik Jan 2023–2025: Bracia jako Jerzy Dobrowolski 2023: Na twoim miejscu jako prokurator Zbigniew Ciecioń 2024: Wrooklyn Zoo jako Stanisław, dziadek Adama 2025: Edukacja XD jako prezes Kobielak 2025: Chcę więcej jako Bogdan 2026: Król dopalaczy jako Gewer 2027: Wanda
Dubbing 2003: Gdzie jest Nemo? jako Żarło 2006: Karol. Papież, który pozostał człowiekiem jako Renato Buzzonetti, papieski lekarz 2016: Wiedźmin 3: Krew i wino jako Regis 2016: Księga dżungli jako Shere Khan 2017: Piraci z Karaibów: Zemsta Salazara jako kapitan Salazar 2018: Avengers: Wojna bez granic jako Thanos 2019: Avengers: Koniec gry jako Thanos 2021: A gdyby…? jako Thanos
Odznaczenia i nagrody 2005 – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w pracy artystycznej. 2015 – Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” 2005 – Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” 1990 – Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza – przyznawana przez redakcję „miesięcznika „Teatr” – za sezon 1989/1990, za rolę w przedstawieniu „Opis obyczajów...” ks. Jędrzeja Kitowicza w Teatrze STU i rolę Iwana w „Braciach Karamazow” Fiodora Dostojewskiego w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. 2003 – 28. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni: Nagroda za drugoplanową rolę męską za Pornografię Polskie Nagrody Filmowe – Orły: 2007 – nominacja Najlepszy aktor drugoplanowy za Korowód 2004 – Najlepszy aktor drugoplanowy za Pręgi 2003 – Najlepszy aktor drugoplanowy za Pornografię 2002 – nominacja Najlepszy aktor drugoplanowy za Tam i z powrotem 2001 – nominacja Najlepszy aktor drugoplanowy za Egoistów 2000 – nominacja Najlepszy aktor drugoplanowy za Zakochanych Feliks Warszawski: