thumb|200px|Trzy gibbony łapiące czaplę, obraz autorstwa Yi Yuanji, północna dynastia Song, XI w. Dynastia Song (960–1279) była okresem niebywałego rozkwitu życia społecznego i kulturalnego w Chinach, sztuk wizualnych, muzyki, literatury i filozofii. Urzędnicy tworzący rządzącą imperium biurokrację, rekrutowani byli drogą surowych i długotrwałych egzaminów, których efektem było stworzenie szerokiej i dobrze wykształconej elity. Sztuka była wysoko ceniona w społeczeństwie, na co wpływ też miało upowszechnienie druku i zwiększenie liczby osób umiejących czytać i pisać.

Rządząca krajem konfucjańska gentry uznawała uprawiane przez siebie gatunki sztuki za bardziej wyrafinowane niż te, które tworzyli zawodowi artyści, zatrudniani i opłacani przez dwór. Zwłaszcza w malarstwie widać poważną zmianę stylistyczną między okresami Północnej (960–1127) i Południowej (1127–1279) dynastii Song, na co częściowy przynajmniej wpływ miało upowszechnienie się politycznych ideałów neokonfucjańskich na dworze.

Miejska populacja korzystała z szerokiej gamy rozrywek, od przedstawień scenicznych po urozmaicone posiłki w licznych restauracjach serwujących regionalne kuchnie wszystkich zakątków cesarstwa. Obchody tradycyjnych chińskich świąt w miastach i na wsiach były okazją do festiwali i jarmarków, a bogato zaopatrzone targi i place dostarczały wykwintnych ubrań i ozdób.

Sztuki wizualne

thumb|Wazon z dzióbkiem w kształcie głowy chińskiego feniksa, szara kamionka z polewą z celadonu, X w. Malarstwo chińskie w okresie dynastii Song osiągnęło wyżyny wraz z wielkim rozwojem malarstwa krajobrazowego. Najważniejsza forma tego malarstwa – monochromatyczne, czarnotuszowe krajobrazy shan shui („shan” – góra, „shui” – woda; shanshui po chińsku to tyle co „krajobraz”) stała się jednym z wyróżników malarstwa chińskiego i sztuki chińskiej jako całości. Skupienie na malarstwie krajobrazowym w tym okresie miało silne związki z filozofia chińską: z taoizmem, który podkreślał małość i nieistotność człowieka w wielkim kosmosie i neokonfucjanizmem, który kładł nacisk na odkrywanie wzorów i zasad we wszechświecie, które według wyznawców tej doktryny były przyczyną wszystkich zjawisk, naturalnych i społecznych.

Nastąpił dalszy postęp w produkcji porcelany, zarówno cienkiej, przeźroczystej, jak i cięższej, typu celadon, z wykorzystaniem skomplikowanych technologicznie emalii. Szczególnie popularne były celadony produkowane w Longquan. Songowskie wytwory z czarnej i czerwonej laki reprezentowały niezwykle wysoki poziom rzemiosła, a zdobienia przedstawiały miniaturowe krajobrazy, obrazy natury, lub proste motywy dekoracyjne. Ale choć wyrafinowane odlewnictwo w brązie, ceramika, rzeźbiarstwo pełnofigurowe i w jadeicie, tworzenie wyszukanych ozdób z laki, architektura i malarstwo portretowe i studiów natury, były wysoko cenione za czasów songowskich – to malarstwo krajobrazowe miało rangę najwyższą. Na początku okresu Song pojawił się charakterystyczny styl północny. Artyści nauczyli się tworzyć szczegółowe i realistyczne sceny na pierwszym planie, podczas gdy tło wciąż robiło wrażenie nieogarniętej i nieograniczonej przestrzeni. Odległe szczyty górskie wyłaniają się z chmur i mgieł, a bystre potoki spływają z daleka na sam przód obrazu. thumb|left|170px|Songowska butelka z porcelany typu ding, XI w. Między malarstwem Północnej (960–1127) i Południowej dynastii Song (1127–1279) były znaczące różnice. Malarstwo urzędników Północnej dynastii pozostawało pod wpływem ich politycznych ideałów porządkowania świata i zmagania się z szerokimi problemami dotyczącymi całego społeczeństwa. Ich obrazy często przedstawiały ogromne, rozległe sceny krajobrazowe. Urzędnicy dynastii Południowej wierzyli zaś w reformy społeczne podejmowane na podstawowym poziomie, w obrębie grupy lokalnej, co jak sądzili ma większe szanse powodzenia. Ich więc obrazy skupiają się na scenach mniejszych, widzianych z bliższa i bliższych widzowi, podczas gdy tło jest często pozbawione detalu, jako przestrzeń niebędąca w centrum zainteresowania widza lub artysty. Za tę zmianę między erami odpowiada w głównej mierze wzrastający wpływ filozofii neokonfucjańskiej. Zwolennicy neokonfucjanizm koncentrowali się na reformowaniu społeczeństwa „od dołu do góry”, a nie „od góry” (elit władzy) „do dołu” (zwykłych ludzi); widoczne jest to na przykład w zakładaniu przez nich małych, prywatnych akademii w miejsce wielkich, kontrolowanych przez państwo instytucji okresu dynastii Północnej.

thumb|205px|Fan Kuan, Podróż wśród gór i strumieni (detal), północna dynastia Song Od czasów Dynastii Południowych i Północnych (420–589) malarstwo pozostawało wysoce wyrafinowaną sztuką, związaną z klasą gentry, jako jedna z jej głównych „hobby”: dwie pozostałe to poezja i kaligrafia. Zapaleni kolekcjonerzy sztuki okresu songowskiego często spotykali się w grupach, by omawiać własne obrazy, lub oceniać te należące do ich przyjaciół i znajomych. Bywalcami takich spotkań byli poeta i mąż stanu Su Shi i jego przyjaciel Mi Fei (1051–1107), którzy często pożyczali dzieła sztuki, by je studiować i kopiować, nierzadko proponując wymianę na inne dzieło, jeśli coś im szczególnie przypadło do gustu. Popularne za czasów Południowej dynastii Song małe, okrągłe obrazy często łączono w albumy, a poeci zapisywali na kartach obok wiersze, łączące się z obrazami tematami i nastrojem.

Choć byli tak zapalonymi kolekcjonerami sztuki, songowscy uczeni rzadko doceniali dzieła sztuki zamówione przez osoby, które jak uważali, nie należały do ich klasy społecznej. Anthony J. Barbieri-Low, profesor historii Chin z University of California, zauważył, że podziwu jaki songowscy uczeni żywili dla sztuki tworzonej przez swoich kolegów, nie mieli już dla dzieł autorstwa zawodowych malarzy, żyjących ze sztuki swego pędzla.

Za czasów Północnej dynastii Song (960–1126 CE), pojawiła się nowa klasa uczonych-artystów, którzy nie posiadali kunsztu tromp l’oeil malarzy akademickich, a nawet umiejętności zwykłych artystów malarzy. Malarstwo tych uczonych było proste, a czasami nawet nieporadne, lecz mimo to krytykowali oni pozostałe dwie grupy jako zwykłych rzemieślników, ponieważ byli oni zależni od zamówień, a nie tworzyli wyłącznie dla rozrywki lub auto-ekspresji. Uczeni-artyści uważali, że malarze, którzy koncentrują się na realistycznych odwzorowaniach, którzy używali wielu kolorów, lub – co najgorsze ze wszystkiego – którzy przyjmowali za swą sztukę pieniądze, są nie lepsi niż jarmarczni rzeźnicy i druciarze. Nie można ich było uważać za prawdziwych artystów.

W odróżnieniu od uczonych-urzędników, cesarz i rodzina królewska wysoko ceniła utalentowanych malarzy dworskich. Jednym z największych zawodowych malarzy pejzażystów, otoczonych opieką przez dwór songowski był Zhang Zeduan (1085–1145), autor pierwotnej wersji zwoju Widok wzdłuż rzeki podczas święta Qingming, jednego z najlepiej znanych arcydzieł chińskiego malarstwa. Innym dziełem powstałym w kręgu dworskim był cykl obrazów do zbioru wierszy poetki Cai Wenji (177–250, zachodnia dyn. Han) pt. 18 pieśni fletu nomady, zamówiony przez cesarza Gaozonga (1127–1162).

W epoce Song niewielki renesans, po prześladowaniach pod koniec dynastii Tang, przeżył buddyzm. Widoczne to jest m.in. w kontynuacji prac nad rzeźbami w Dazu w Syczuanie. Songowska świątynia Mingshan w Anyue, podobna w zamyśle do zespołu w Dazu, także zawiera bogaty zestaw rzeźb z tego okresu, w tym postaci buddów i bóstw odzianych w bogate szaty mnisie i cesarskie.

Obrazy

Ceramika

Poezja i literatura thumb|left|Kaligrafia chińska w różnych stylach autorstwa songowskiego poety Mi Feia (1051–1107)

Literatura chińska epoki Song obejmowała bardzo wiele różnorodnych gatunków, a na jej bogactwo pozytywnie wpływała różnorodność społeczna i złożone procesy zachodzące w społeczeństwie tego okresu. Choć za zenit chińskiej poezji uważa się poprzednią dynastię Tang, gdy tworzyli tacy poeci jak Du Fu, Li Bai, Bai Juyi, Wang Wei i inni, za Songów także nie brakuje wybitnych twórców. Wśród nich należy wymienić pioniera nowego stylu subiektywnego Mei Yaochena (1002–1060), którego utwory zawierają też ostrą krytykę społeczną; kontrowersyjnego polityka, ale bezdyskusyjnie wielkiego artystę Su Shi (1037–1101); błyskotliwego ekscentryka Mi Feia (1051–1107); najsławniejszą chińską poetkę Li Qingzhao (1084–1151) i wielu innych. Był to też okres największej popularności gatunku ci, który choć wywodził się z czasów dynastii Liang (502–557), za Songów był wysoko ceniony, pozostając w repertuarze większości poetów okresu. Wśród wielu wybitnych poetów ci na szczególną uwagę zasługują kanclerz dworu cesarskiego Fan Zhongyan (989–1052), gorący zwolennik neokonfucjanizmu Ouyang Xiu (1007–1072), wielki kaligraf Huang Tingjian (1045–1105) i generał Xin Qiji (1140–1207).

Drugi cesarz z dynastii Song, Taizong, utworzył Chongwenyuan – Akademię Czci Literatury, powołaną dekretem z marca 978 r. Składała się z trzech instytutów, Sanguan: z Instytutu Gloryfikacji Literatury – Zhaowenguan; Instytutu Historiografi – shiguan; oraze Akademii dla Szlachetnych Wykształconych – Jixianyuan. Akademia zgromadziła zbiór książek po cesarzu Mo (913-923) z późniejszej dynastii Liang. W 978 r., po dołączeniu zbiorów ze zjednoczonego cesarstwa, łączna liczba zwojów wynosiła 80 000. Zwoje te były dzielone przez Instytut Historiografii na cztery rodzaje: święte kanoniczne księgi, kroniki historyczne, pisma techniczne i literackie. Na terenie Sanguan oraz Cesarskiej Biblioteki – Bige – przechowywano książki, obrazy i kaligrafię, a zadaniem urzędników było tworzenie katalogów, takich jak Zhongwen zhongmu z 1041 r. W Instytucie Historiograficznym znajdowała się komisja odpowiedzialna za edytorską kontrolę encyklopedii Taiping yulan, którą z przedmową datowaną na 983 r. przedłożono cesarzowi Taizongowi. W 987 zaś Taizong założył Shiyuan – Dwór (na rzecz Kompilacji) Historii. Literaci do niego należący pisali dzieje panującej dynastii (guoshi).

Historiografia utrzymała swoją ważną pozycję w literaturze, podobnie jak to było w wiekach poprzednich i jak pozostanie w wiekach późniejszych. Eseista i historyk Ouyang Xiu, we współpracy z Song Qi, opracował w 1060 Xin Tang Shu, kronikę dynastii Tang. Kanclerz Sima Guang (1019–1086), polityczny oponent Wanga Anshi (1021–1086), przewodniczył zespołowi historyków, których wspólnym dziełem było stworzenie gigantycznego dzieła historycznego Zizhi Tongjian, powszechnej historii świata (tj. Chin i krajów sąsiadujących). Prace nad 294 tomami zawierającymi ponad 3 miliony znaków pisma chińskiego, zakończyły się w 1084. Zakres dzieła obejmował zarówno główne tematy przewodnie, jak i drobne niuanse historii Chin od roku 425 p.n.e. w okresie Królestw Walczących aż do X w. i upadku dynastii Tang. W 1189 Zhu Xi (1130–1200) dokonał dalszej redakcji i skumulował treść w 59 księgach, ale ostatecznie prace dokończyli jego uczniowie pod sam koniec jego życia, około 1200 roku

thumb|Motyl na kwiatach wisterii, Xu Xi (ok. 886 – ok. 975), namalowane ok. 970 thumb|Urna pogrzebowa z przykrywką, kamionka w stylu celadonu z Longquan; ze Zhejiang, Płn. dyn. Song era, X lub XI w.