Franciszek Ksawery Pawłowski (ur. 3 grudnia 1807 w Leżajsku, zm. 26 lipca 1876 w Przemyślu) – polski historyk Kościoła katolickiego, profesor i rektor Instytutu Teologicznego w Przemyślu.
thumb|240px|Nagrobek ks. Franciszka Pawłowskiego Życiorys Był synem Jana (asesora i burmistrza) i Magdaleny z Łęckich. Uczęszczał do gimnazjów w Rzeszowie (do 1825) i Przemyślu (1825–1827), następnie studiował w Seminarium Duchownym w Przemyślu (1827) i na uniwersytecie w Wiedniu (1827–1831). W 1831 w Przemyślu przyjął święcenia kapłańskie; podjął pracę w przemyskiej kurii biskupiej, początkowo jako sekretarz (1831–1832). Od maja do grudnia 1832 był proboszczem parafii Wysoka Łańcucka. Od 1833 ponownie w kurii przemyskiej, gdzie pełnił funkcje referenta, asesora, egzaminatora prosynodalnego, wreszcie prezesa sądu biskupiego ds. małżeńskich. W 1845 został kanonikiem honorowym, w 1851 kanonikiem gremialnym kapituły przemyskiej; w 1872]otrzymał tytuł prałata domowego papieża Piusa IX. Od 1833 był równocześnie profesorem zwyczajnym Instytutu Teologicznego w Przemyślu; kierował Zakładem Biblistyki Nowego Testamentu, w latach 1842-1851 był wicerektorem, 1851–1859 rektorem. Od 1850 był wizytatorem gimnazjum w Przemyślu.
Jako scholastyk kapituły przemyskiej (od 1854) zajmował się organizacją i nadzorowaniem diecezjalnych szkół ludowych; ufundował stypendium na studia średnie i wyższe dla ubogiej młodzieży z Leżajska i Przemyśla. Od 1872 był członkiem Rady Szkolnej Okręgu Przemyskiego. W 1873 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka Józefa. W 1872 został powołany w poczet członków Akademii Umiejętności w Krakowie (późniejszej PAU).
W pracy naukowej ks. Pawłowski zajmował się biblistyką, historią nowożytną Kościoła w Polsce oraz historią wczesnego chrześcijaństwa. Badał historię kapituły przemyskiej, m.in. jej skład osobowy od początku istnienia. Opracował szkice historyczne ponad 260 parafii i ponad 20 klasztorów w diecezji przemyskiej. Analizował życie i działalność wybitnych przedstawicieli wczesnego chrześcijaństwa. Był autorem komentarzy ksiąg Pisma Świętego, wydał z obszernym komentarzem Psałterz, czyli księgę Psalmów, z przydatkiem pieśni biblijnych (1872, 4 tomy). Ogłosił m.in.: Wiadomość o życiu i o pismach św. Grzegorza Wielkiego papieża (1837) Żywot św. Cypriana męczennika, biskupa Kartaginy (1840) Premislia sacra, sive series et gesta episcoporum r. 1. Premisliensum (1869) Rzymskokatolicka katedra przemyska (1879)
Został pochowany na cmentarzu Głównym w Przemyślu.
Przypisy
Bibliografia Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 3: P-Z, Wrocław 1985
Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Galicyjscy duchowni rzymskokatoliccy Kategoria:Ludzie urodzeni w Leżajsku Kategoria:Pochowani na cmentarzu Głównym w Przemyślu Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Polscy historycy Kościoła katolickiego Kategoria:Scholastycy przemyskiej kapituły katedralnej Kategoria:Urodzeni w 1807 Kategoria:Zmarli w 1876