Johann Christoph Knöffel (ur. 1686 w Oelsa (Rabenau), zm. 10 marca 1752 w Dreźnie) – niemiecki architekt, przedstawiciel drugiej fazy saskiego rokoka, aktywny głównie w Saksonii, na Łużycach i Dolnym Śląsku.

Życiorys Knöffel był synem mistrza murarskiego Johanna Benedikta Knöffela, który brał udział w budowie drezdeńskiego kościoła Trzech Króli i innych projektów, oraz jego żony Anny Marii. Po krótkim okresie nauki Knöffel został oddany na naukę do kolegi swojego ojca, Johanna Christiana Fehre. W wieku 20 lat Knöffel uzyskał certyfikat czeladnika w cechu murarzy w 1706 roku.

Około 1708 roku Knöffel został zatrudniony bez wynagrodzenia jako asystent w Drezdeńskim Urzędzie Budowlanym. Dopiero w 1710 roku przyznano mu wynagrodzenie na podstawie kwalifikacji. Uzupełniał swoją praktyczną wiedzę budowlaną poprzez samokształcenie w zakresie architektury.

Pierwszą samodzielną pracę jako architekt Knöffel wykonał w latach 1719/20, projektując cały kompleks pałacu Großsedlitz (Heidenau) i jego ogrodów dla hrabiego Augusta Christopha von Wackerbartha, generalnego dyrektora budowlanego króla Augusta II Mocnego i przełożonego Drezdeńskiego Urzędu Budowlanego. W 1722 r. Knöffel awansował na Landbaumeistera (mistrza budowlanego), a sześć lat później został trzecim Oberlandbaumeisterem (mistrzem budowlanym), obok Zachariasa Longuelune i Matthäusa Daniela Pöppelmanna. Ta trójka jest uważana za głównych twórców drezdeńskiego stylu barokowego.

Knöffel kontynuował styl opracowany przez Pöppelmanna, ale połączył go z francuskimi elementami neoklasycystycznego baroku, który Zaharias Longuelune wprowadzał w Dreźnie od 1713 roku. Powściągliwa elegancja i estetyczne wyrafinowanie architektury listew pilastrowych Knöffela korespondują zarówno z racjonalizmem oświecenia, jak i ze współczesną architekturą francuskiego rokoka, podobnie jak wyróżniający się, wyraźnie uporządkowany projekt przestrzeni wewnętrznych. Jego głównym dziełem, a zarazem pierwszym budynkiem rokokowym w Dreźnie, jest Pałac Kurlandzki zbudowany dla hrabiego Wackerbartha w latach 1728–29.

Z biegiem lat Knöffel stawał się coraz bardziej asystentem słynnego Matthäusa Daniela Pöppelmanna, a następnie został jego następcą w 1734 roku, gdy Pöppelmann zrezygnował ze stanowiska szefa urzędu budowlanego z powodu wieku. W tym czasie pracował głównie dla saksońskiego premiera, hrabiego Heinricha von Brühla. W imieniu Brühla zbudował Brühlsche Herrlichkeiten na Tarasach Brühla w Dreźnie.

W 1738 roku Knöffel poślubił w Dreźnie Christine Eleonore Stenger, wnuczkę swojego poprzednika Pöppelmanna, z którą miał córkę i syna.

Kiedy w 1745 roku zmarł Jean de Bodt, następca hrabiego Wackerbartha na stanowisku Generalnego Inspektora Budownictwa Cywilnego i Wojskowego, cały urząd został zreformowany. W związku z tym Knöffelowi powierzono zarządzanie nowo utworzonym Sądem i Urzędem Budownictwa Cywilnego, które to stanowisko piastował do śmierci. W 1750 roku Knöffel został mianowany Dyrektorem Budownictwa Akcyzowego i piastował to stanowisko już od 1745 roku jako przedstawiciel Carla Friedricha Pöppelmanna. Poprzez swoje projekty Knöffel ukształtował tak zwaną Epokę Augustów. Saulsches Haus na ulicy Seegasse jest uważany za jego ostatnie dzieło w Dreźnie.

Knöffel zmarł w Dreźnie w 1752 roku i został pochowany w Johanniskirchhof. Jego grób nie zachował się.

Następcą Knöffela w 1752 roku był jego uczeń Julius Heinrich Schwarze, który ukończył budowę katolickiego kościoła dworskiego w Dreźnie i jest uważany za mistrza saskiego rokoka. W 1762 roku Schwarze przekształcił dawny budynek czynszowy Knöffela w Pałac Cosel. Następcą Schwarzego w 1776 roku został Friedrich August Krubsacius, inny uczeń Knöffela, jako główny architekt państwowy. Był profesorem architektury w Akademii Sztuk Pięknych w Dreźnie od 1764 roku, a zatem architektoniczne dziedzictwo Knöffela nadal wpływało na licznych uczniów Krubsaciusa. Knöffel był architektem definiującym drugą fazę drezdeńskiego baroku, która trwała do ostatnich dekad XVIII wieku.

Realizacje

1720-1721: zaprojektował rezydencję Großsedlitz (Górna Oranżeria i ogród francuski) dla hrabiego Wackerbartha 1721–1731: Pałac Rammenau w pobliżu Bischofswerdy (przypisywany Knöffelowi) 1723–1728: Pałac Wackerbartha w dzielnicy Neustadt w Dreźnie 1727–1730: Pałac Wackerbartha w Lößnitz od 1728: Pałac Barokowy Zabeltitz i ogród dla hrabiego Wackerbartha 1728/29: Gouvernementshaus (Dom Rządowy) w Dreźnie, później Pałac Kurlandzki, dla hrabiego Wackerbartha 1731: pałac w Kargowej (dziś powiat zielonogórski) 1733-1752: Pałac Hubertusburg (przebudowa zamku) 1736: Villa Cara, Drezno 1738/39 Dom Erdmannsdorfa, Drezno 1739: Pawilon Ogrodowy na Tarasach Bruhla dla Heinricha von Brühla 1739–1742: Pałac Hoyma, później nazwany na cześć Johanna Adolpha von Brühla 1740: Projekt Starego Ratusza w Dreźnie, zbudowany przez Johanna Gottfrieda Fehre 1741–1749: założenie pałacowo-miejskie w Brodach koło Żar 1743: Budynek Galerii na Tarasie Brühla, Drezno 1744–1746: Przebudowa Johanneum (Drezno) 1746–1747: Przebudowa Pałacu Flemminga-Sułkowskiego, Drezno 1746: Cäsar- und Knöffelsches Haus, Drezno 1748: rozbudowa miasta Forst (Łużyce) po wielkim pożarze (na zlecenie hrabiego Brühla) 1748: Projekt nowej kopuły na Wieży Hausmanna lub Królewskiej w Merseburgu 1750: Układ ogrodu Pałacu Gaußig 1750: Przebudowa i rozbudowa Pałacu Nischwitz autorstwa Pöppelmanna 1751: (prawdopodobnie) Neusorge Pałac w Mittweida-Zschöppichen (przypisywany Knöffelowi) 1752–1753: Saulsches Haus, Drezno Dwór Grochwitz w pobliżu Herzbergu (prawdopodobnie) Dom Soli-Deo-Gloria (przypisywany Knöffelowi) (prawdopodobnie) Zamek Wachau (przypisywany Knöffelowi)

Przypisy

Bibliografia

encyclopedia.com

Kategoria:Sascy architekci Kategoria:Urodzeni w 1686 Kategoria:Zmarli w 1752