Windows 98 – konsumencki system operacyjny opracowany przez firmę Microsoft jako drugie po Windows 95 wydanie systemu z rodziny Windows 9x. Do sprzedaży detalicznej trafił 25.06.1998 r. Podobnie jak jego poprzednik, Windows 98 to hybryda architektury 16-bitowej i 32-bitowej, z jądrem monolitycznym i opartą na MS-DOS.
Windows 98 jest zintegrowany z siecią (web-integrated), i ma wiele podobieństw do swojego poprzednika. Większość ulepszeń miała charakter kosmetyczny lub była zaprojektowana z myślą o poprawie komfortu użytkownika, ale wprowadzono też kilka funkcji zwiększających funkcjonalność i możliwości systemu – m.in. lepsze wsparcie dla USB, ulepszoną dostępność oraz obsługę nowych urządzeń sprzętowych, takich jak odtwarzacze DVD. Była to pierwsza wersja Windows, która zaimplementowała – ujednolicony model sterowników, później stosowany także w Windows 2000 i nowszych systemach NT. Windows 98 wprowadził także szereg funkcjonalności, które stały się standardem w późniejszych wersjach, np. Oczyszczanie dysku, Windows Update, oraz Udostępnianie połączenia internetowego.
Microsoft promował Windows 98 bardziej jako „dopieszczoną” wersję Windows 95 niż jako pełnoprawną nową generację systemu. Po premierze system został dobrze przyjęty za swoją integrację z Internetem i łatwość obsługi. Chwalono też naprawienie wielu bolączek Windows 95, choć niektórzy użytkownicy zauważali, że pod względem stabilności nie był znacząco lepszy. W 2003 roku Windows 98 wciąż miał ok. 58 milionów aktywnych użytkowników. System doczekał się jednej dużej aktualizacji – Windows 98 Wydanie Drugie (Second Edition), która ukazała się 10.06.1999 r. Po premierze jego następcy – Windows Me w 2000 roku – wsparcie główne dla Windows 98 i Windows 98 SE zakończyło się 30.06.2002, a rozszerzone wsparcie wygasło 11.07.2006 r., wraz z zakończeniem wsparcia dla Windows Me.
Rozwój Po sukcesie Windows 95 rozpoczęto prace nad jego następcą – Windows 98, początkowo rozwijanym pod nazwą kodową "Memphis". Pierwsza wersja testowa, oznaczona jako Windows Memphis Developer Release, została udostępniona w styczniu 1997 roku.
Windows Memphis przeszedł do fazy beta jako Windows Memphis Beta 1, wydany 30.06.1997 r. W wersji Windows 98 Beta 2, wydanej w lipcu 1997 r. porzucono nazwę "Memphis". Microsoft planował pełne wydanie Windows 98 na pierwszy kwartał 1998 r., wraz z pakietem aktualizacji dla Windows 95. Jednocześnie planowano też oddzielny pakiet aktualizacji dla systemów Windows 3.x, który miał ukazać się w drugim kwartale. Stacey Breyfogle, menedżer produktu w Microsoft, wyjaśniła, że późniejsze wydanie aktualizacji dla Windows 3.x było spowodowane większą liczbą problemów ze zgodnością, które wymagały dokładniejszego testowania. Ostatecznie, w związku z brakiem sprzeciwu ze strony użytkowników, Microsoft połączył oba pakiety aktualizacyjne w jeden i przesunął ich wspólną premierę na drugi kwartał 1998 r.
15.12.1997 r., Microsoft udostępnił Windows 98 Beta 3, która była pierwszą kompilacją umożliwiającą aktualizację z Windows 3.1x i wprowadzała nowe dźwięki uruchamiania i zamykania systemu. W miarę zbliżania się do zakończenia prac, Windows 98 Release Candidate wydano 3.04.1998 r., wersja ta wygasała 31.12.1998 r. W tym samym miesiącu doszło do pamiętnego wydarzenia na targach COMDEX (kwiecień 1998), podczas którego Bill Gates, CEO Microsoftu, demonstrował łatwość obsługi Windows 98 oraz jego ulepszoną obsługę funkcji Plug and Play (PnP). Kiedy asystent prezentacyjny podłączył skaner USB, system się zawiesił i wyświetlił niebieski ekran śmierci (BSOD - wyjątek krytyczny), powodujący natychmiastowe zaprzestanie pracy systemu Windows. Publiczność zareagowała śmiechem, szyderstwami i drwiącymi oklaskami, na co Gates ironicznie odpowiedział: „To pewnie dlatego jeszcze nie wypuściliśmy Windows 98 na rynek”, a do dalszej prezentacji użyto innego komputera. Nagranie z tego incydentu szybko stało się popularnym memem w Internecie. Wersja systemu używana w trakcie prezentacji to 4.10.1511.
Build 1998 został skompilowany jako finalna wersja Windows 98, 11 maja 1998 r., a do produkcji trafił 15 maja. W tym czasie Microsoft mierzył się z , związanym z darmową dystrybucją oraz dołączaniem przeglądarki Internet Explorer 4.0 do systemu operacyjnego. Krytycy twierdzili, że może to opóźnić premierę systemu, jednak tak się nie stało i Windows 98 został oficjalnie wydany 25.06.1998 r.
Druga główna wersja systemu – Windows 98 Wydanie Drugie (Second Edition) – została zapowiedziana w marcu 1999 r. Microsoft skompilował ostateczną wersję 23.04.1999 r., trafiła do produkcji 5 maja, a do sprzedaży publicznej 10 czerwca. Windows 98 miał być ostatnim systemem z linii Windows 9x, jednak Microsoft tymczasowo wznowił linię, wydając Windows Me w 2000 roku – ostatni produkt 9x przed wprowadzeniem Windows XP w 2001, który był oparty na architekturze i jądrze Windows NT, używanym w Windows 2000.
Nowe i zaktualizowane funkcje Integracja z Internetem i ulepszenia powłoki systemowej Pierwsze wydanie Windows 98 zawierało przeglądarkę Internet Explorer 4.01 SP1. Zaktualizowana do wersji 5.0 w Windows 98 (SE). Oprócz niej do systemu dołączono wiele innych aplikacji internetowych, takich jak: Outlook Express, , FrontPage Express, Microsoft Chat, i kreator publikacji sieciowych i . NetMeeting – umożliwiał prowadzenie wideokonferencji i współpracę nad dokumentami w czasie rzeczywistym.
Powłoka systemu Windows 98 jest zintegrowana z siecią (web-integrated); zawiera deskbandy, Active Desktop, , Minimalizacja aktywnych okien poprzez kliknięcie ich ikony na pasku zadań, Obsługa pojedynczego-kliknięcia, Przyciski "Wstecz" i "Dalej", Ulubione, pasek adresu w Eksploratorze Windows, Miniatury obrazów, Infopodpowiedzi dla folderów (infotips), Widok sieci Web (WWW), w folderach i dostosowywanie folderów za pomocą szablonów opartych na HTML. Pasek zadań obsługuje konfigurowalne paski narzędzi, zaprojektowane w celu przyspieszenia dostępu do Internetu lub pulpitu użytkownika; te paski obejmują: pasek adresu i szybkie uruchomienie. Za pomocą paska adresu użytkownik uzyskuje dostęp do internetu, wpisując adres URL, a szybkie uruchamianie zawiera skróty lub przyciski, które wykonują funkcje systemowe, takie jak przełączanie oknami a pulpitem za pomocą przycisku Pokaż Pulpit. Kolejną nowością było wprowadzenie okna dialogowego z miniaturkami aktywnych okien pojawiającego się w sekwencji alt-tab i zmianę aktywnego okna.
Windows 98 zintegrował również ulepszenia powłoki, kompozycje i inne funkcje z Microsoft Plus! for Windows 95, takie jak DriveSpace 3, Agent kompresji, serwer sieci telefonicznej (Dial-Up), narzędzie skryptowe połączeń telefonicznych i . Windows 98 miał również własny płatny pakiet Plus!, o nazwie Plus! 98.
Paski tytułowe okien obsługują gradient dwukolorowy, funkcja przeniesiona i udoskonalona z Microsoft Office 95. Menu systemowe i dymki podpowiedzi (tooltip), obsługują animacje przesuwania (ang. slide animation). Eksplorator Windows w Windows 98, podobnie jak w Windows 95, w celu poprawy czytelności konwertuje nazwy plików pisane wielkimi literami na format zdaniowy („PLIK.TXT” -> „Plik.txt”). Eksplorator Windows obsługuje skompresowane pliki CAB. Quick Res (szybka zmiana rozdzielczości) i Telephony Location Manager (zarządzanie lokalizacjami telefonicznymi w połączeniach dial-up) z PowerToys dla Windows 95 są zintegrowane bezpośrednio w systemie.
Ulepszenia w obsłudze sprzętu Windows Driver Model (WDM) Windows 98 jako pierwszy system operacyjny wprowadził obsługę (WDM). Fakt ten nie był szeroko rozgłaszany w momencie premiery Windows 98, a większość producentów sprzętu nadal tworzyła sterowniki w starszym standardzie VxD, który Windows 98 obsługiwał w celach kompatybilności. Standard WDM zyskał szerokie zastosowanie dopiero kilka lat później, głównie wraz z systemami Windows 2000 i Windows XP, ponieważ nie były one zgodne ze starszym standardem VxD. Dzięki Windows Driver Model programiści mogli pisać sterowniki kompatybilne z różnymi wersjami systemu Windows. Dostęp do sterowników urządzeń w modelu WDM był realizowany za pomocą sterownika VxD o nazwie NTKERN.VXD, który implementował kilka funkcji jądra specyficznych dla systemów z rodziny Windows NT.
Obsługa dźwięku WDM (Windows Driver Model) umożliwia cyfrowe miksowanie, trasowanie i przetwarzanie jednoczesnych strumieni audio oraz strumieniowanie jądra z wysokiej jakości konwersją częstotliwości próbkowania w Windows 98. WDM Audio pozwala na programową emulację starszego sprzętu w celu zapewnienia kompatybilności z grami MS-DOS, obsługę DirectSound oraz syntezę MIDI przy użyciu . Zlikwidowano ograniczenie do 11 urządzeń MIDI, które występowało w Windows 95. W systemie Windows 98 wraz ze sterownikami WDM dostarczany jest syntezator Microsoft Wavetable Synthesizer na licencji od firmy Roland. System obsługuje cyfrowe odtwarzanie płyt CD-AUDIO, a Wydanie Drugi (Win98SE), rozszerza wsparcie dla dźwięku WDM o DirectSound, warstwę abstrakcji sprzętowej dla DirectSound 3D, wsparcie jądra dla DirectMusic, konwersję częstotliwości próbkowania w strumieniach wejściowych oraz obsługę dźwięku wielokanałowego. Cały dźwięk jest próbkowany przez Kernel Mixer do jednej, ustalonej częstotliwości próbkowania, co może prowadzić do nadpróbkowania lub niedopasowania próbkowania (upsampling/downsampling) oraz wysokich opóźnień — chyba że używany jest Kernel Streaming lub alternatywne ścieżki audio innych firm (np. ASIO), które umożliwiają przesyłanie niesumowanych strumieni audio i mniejsze opóźnienia. Windows 98 zawiera również strumieniowania WDM (Stream.sys) do obsługi przetwarzania strumieni multimedialnych w czasie rzeczywistym oraz trybu jądra WDM do przesyłu wideo, zapewniając ulepszone odtwarzanie i przechwytywanie obrazu.
Model sterowników Windows (WDM) zawiera również Architekturę Sterowników Transmisyjnych (Broadcast Driver Architecture, BDA), która stanowi podstawę obsługi technologii telewizyjnych w systemie Windows. WebTV dla Windows wykorzystywało BDA, aby umożliwić oglądanie telewizji na komputerze, jeśli zainstalowano kompatybilną kartę tunera TV. Program telewizyjny mógł być aktualizowany z Internetu, a technologia WaveTop Data Broadcasting pozwalała na odbieranie dodatkowych danych o nadawanych programach za pośrednictwem zwykłego sygnału telewizyjnego – z anteny lub kabla – poprzez osadzanie strumieni danych w przerwie pionowej () sygnału telewizyjnego.
Inne ulepszenia obsługi urządzeń Windows 98 oferował znacznie bardziej zaawansowaną obsługę USB niż Windows 95, który wspierał USB tylko w wersjach OEM OSR2.1 i nowszych. System Windows 98 obsługiwał koncentratory USB, skanery USB i urządzenia z klasy obrazowania. Wprowadzono także wbudowaną obsługę niektórych urządzeń klasy USB HID (Human Interface Device) i PID, takich jak myszy USB, klawiatury, joysticki z funkcją force feedback itp., w tym dodatkowe funkcje klawiatury poprzez wybrane kontrolki z grupy Consumer Page HID. Windows 98 wspierał również technologie UDMA, 3DNow! i SSE.
W Windows 98 po raz pierwszy zaimplementowano obsługę ACPI 1.0, co umożliwiło korzystanie z trybów czuwania (Standby) i hibernacji (Hibernate). Jednak obsługa hibernacji była bardzo ograniczona i zależna od konkretnego producenta sprzętu. Funkcja hibernacji działała wyłącznie wtedy, gdy obecny był kompatybilny sprzęt typu Plug and Play oraz BIOS, a producent sprzętu lub OEM dostarczył odpowiednie sterowniki zgodne z ACPI. Występowały problemy z hibernacją przy użyciu systemu plików FAT32, co czyniło tę funkcję zawodną i niestabilną.