Drukarnia Elsevierów – rodzinna firma Elzewirów, założona przez Lodewijka Elseviera w 1583 roku na którą składały się drukarnie i księgarnie w Lejdzie.
Historia firmy W 1580 roku do Lejdy przybył introligator z zawodu Lodewijk Elzevier. Początkowo pracował jako pedel na uniwersytecie, a dzięki pozwoleniu władzy uczelni sprzedawał książki studentom. 1583 roku założył księgarnię nakładową działającą głównie dla potrzeb uniwersytetu. W 1604 roku zorganizował pierwszą sprzedaż aukcyjną w Holandii. Z biegiem czasu jego działalność rozszerzyła się na inne kraje Europy, brał udział w targach książki we Frankfurcie nad Menem oraz w Lipsku, nawiązywał kontakty w Paryżu, Londynie i Wenecji, dla swoich księgarni skupował całe biblioteki. Po jego śmierci firmę prowadzili jego synowie Mathias, Bonaventura Jost i Ludwik. Dwaj ostatni swoje księgarnie prowadzili w Hadze i Utrechcie.
Rozwój i sławę drukarni przyniósł Abraham Elsevier (1592–1652) oraz Isaak (1596–1651) syn Mathiasa. Ten ostatni w 1617 roku jako pierwszy z rodziny założył w Lejdzie drukarnię posiadającą czcionki języków wschodnich odziedziczone od orientalisty uniwersyteckiego Thomasa Erpeniusa (Van Erpe). Drukarnia wydawała wówczas dzieła naukowe. W 1625 roku firma została sprzedana Lodevijkowi Bonaventurze i jego bratu Abrahamowi. Pierwszy prowadził działalność księgarsko-wydawniczą, a drugi drukarnię. Obie firmy działały pod jednym szyldem. Po ich śmierci rodzinny interes przejęli synowie: od strony Bonaventury – Daniel (1626-1680), a od strony Abrahama – Johannes (1622–1661). W 1712 roku, po dwudziestu latach od śmierci ich obu, firma – prowadzona jeszcze przez wdowę Johannesa, a następnie syna Abrahama – została zlicytowana.
Firma Elsevirów miała swoje filie w innych miastach, głównie w Amsterdamie, gdzie istniała księgarnia nakładowa prowadzona przez wnuka Ledevijka I, Lodevijka III (1604–1670). Firma istniała od 1638 roku. Sam Lodevijk III był osobą wykształconą i posiadał duże umiejętności handlowca. Firma, pomimo wysokiego poziomu swoich druków, została po śmierci w 1680 roku Daniela (brata stryjecznego Ludwika) i jego żony w roku 1681, zlicytowana. Firma księgarsko-wydawnicza Elzevirów należała do najważniejszych i najbardziej popularnych wydawnictw XVII i XVIII wieku.
Druki Druki z oficyny Elsevirów były wydawane za pomocą czcionki zaprojektowanej przez holenderskiego projektanta i typografa Christophera van Dycka. Ich druki charakteryzowały się najwyższym poziomem typograficznym. Większość druków miała format 12°, zwany później elzewiramiElzewirami obecnie nazywa się druki kojarzone z małymi, wąskimi tomikami, zapełnionymi drobnym, czystym drukiem, najczęściej pozbawione ozdobników i grafik., odznaczającymi się lekkimi oprawami ze stronami tytułowymi odbijanymi techniką miedziorytniczą i niską ceną. Pierwszą książką pod szyldem Elsevira była wydana w 1583 roku Ebraicarum questionum libri duo nakładem Drusiusa. Na karcie tytułowej widniał napis: „Lugduni Batavorum apud Ludovicum Elzevirium”.
Do najbardziej znanych pozycji należy seria 35 „małych republik” wydawana w latach 1625–1627 w formie encyklopedycznej dotycząca zagadnień geograficznych, historycznych, prawodawstwa i demografii różnych państw świata. Strony tytułowe przedstawiały emblematy opisywanych krajów symbolizujących poszczególne regiony, np. Rzym symbolizowała wilczyca, a państwa monarchiczne – portrety władców. W cyklu wydany został w 1627 roku tom dotyczący ziem polskich pt. Republica, sive Status Regni Poloniae, ituaniae, Prussiae, Livoniae, Lugduni Batavorum ex Officina Elzeviriana, która doczekała się przedruku w 1642 roku. W cyklach przez 40 lat wydawana była Respublica Bohemiae wydawnictwem nie tylko Elsevirów. W sumie wyszło 59 dzieł w 63 woluminach.
Z Elsevirami współpracowali Descartes, Bacon, Milton, Molière Corneille i Jan Kalwin.
Uwagi
Bibliografia
Helena Szwejkowska, Książka drukowana XV–XVIII wieku, wyd, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Wrocław 1975
Linki zewnętrzne Druki z oficyny Elsevirów dostępne w bibliotece Polona
Kategoria:Drukarnie