Syberia – komputerowa gra przygodowa z interfejsem „wskaż i kliknij”, wyprodukowana i wydana przez francuskie studio Microïds, stworzona pod kierunkiem belgijskiego rysownika komiksowego Benoîta Sokala. Premiera gry na komputery osobiste odbyła się 30 maja 2002 roku we Francji, a w Polsce grę wydano 26 listopada 2002 roku nakładem dystrybutora Cenega Poland. Gra zapoczątkowała serię Syberia, na którą składają się ponadto Syberia II (2004), Syberia 3 (2017) oraz Syberia: The World Before (2022).
Fabuła thumb|left|150px|Kate Walker, protagonistka gry Akcja gry rozgrywa się we współczesnej Europie. Główną bohaterką jest amerykańska prawniczka Kate Walker, wysłana przez nowojorską kancelarię do fikcyjnej francuskiej wioski Valadilène, aby sfinalizować przejęcie miejscowej fabryki mechanicznych zabawek i automatów należącej do rodziny Voralbergów. Na miejscu Kate dowiaduje się, że właścicielka fabryki, Anna Voralberg, właśnie zmarła, a prawowitym spadkobiercą – wbrew powszechnemu przekonaniu o jego śmierci sprzed kilkudziesięciu lat – jest jej brat Hans, którego Kate musi odnaleźć, by uzyskać jego podpis pod umową sprzedaży.
W toku śledztwa okazuje się, że w młodości Hans uległ wypadkowi w jaskini pod wioską podczas próby wydobycia prehistorycznej figurki przedstawiającej człowieka jadącego na mamucie. Wypadek zahamował jego rozwój umysłowy i wywołał u niego obsesję na punkcie mamutów, choć jednocześnie ujawnił jego geniusz w konstruowaniu automatów, za co – ku rozgoryczeniu ojca – został wydziedziczony.
Kate wyrusza w podróż specjalnie skonstruowanym, nakręcanym pociągiem, zbudowanym przez Annę na prośbę brata i prowadzonym przez mechanicznego automatona imieniem Oscar. Trasa wiedzie kolejno przez podupadające miasteczko uniwersyteckie Barrockstadt, postkomunistyczny kompleks przemysłowo-górniczy Komkolzgrad oraz nadmorskie uzdrowisko Aralbad. Po drodze bohaterka poznaje legendę ludu Jukolów, oswajających niegdyś mamuty żyjące na mitycznej wyspie Syberia, inspirowanej rzeczywistą Wyspą Wrangla – ostatnim miejscem na Ziemi, w którym przetrwały mamuty.
Równolegle do głównego wątku toczy się poboczny wątek prowadzony za pomocą rozmów telefonicznych Kate z narzeczonym Danem, przyjaciółką Olivią, matką i szefem, ukazujący stopniową przemianę wewnętrzną bohaterki i rozpad jej dotychczasowego życia w Nowym Jorku.
W finale gry Kate odnajduje Hansa w Aralbadzie. Mężczyzna, niewzruszony wiadomością o śmierci siostry, bez wahania podpisuje przygotowane dokumenty. Tuż przed odlotem do Stanów Zjednoczonych Kate zmienia jednak decyzję, porzuca pracę i niewiernego narzeczonego, po czym dołącza do Hansa w podróży pociągiem, by pomóc mu spełnić marzenie o dotarciu na Syberię.
Rozgrywka Syberia jest komputerową grą przygodową typu „wskaż i kliknij”, prowadzoną z perspektywy trzeciej osoby. Sterowanie odbywa się wyłącznie za pomocą myszy – pojedyncze kliknięcie każe bohaterce iść w danym kierunku, podwójne wywołuje bieg, a kursor zmienia kształt w zależności od kontekstu, sygnalizując możliwość obejrzenia przedmiotu, jego użycia, podniesienia lub nawiązania rozmowy z postacią niezależną. Rdzeń rozgrywki stanowi rozwiązywanie zagadek logicznych, opartych głównie na przedmiotach zbieranych do ekwipunku oraz na obsłudze mechanizmów i automatów, a także prowadzenie dialogów, w których gracz wybiera tematy rozmów z notatnika bohaterki.
Grę cechuje całkowity brak elementów zręcznościowych – nie występują w niej pościgi na czas, walka ani ryzyko śmierci lub przegranej postaci, a stan rozgrywki można zapisać w dowolnym momencie. Oprawę graficzną tworzą przedrenderowane, statyczne dwuwymiarowe tła połączone z trójwymiarowymi modelami postaci, a stylistyka gry łączy elementy secesji (art nouveau) z estetyką steampunku.
Produkcja mały|Benoît Sokal, reżyser gry (2010) Twórcą koncepcji, reżyserem i głównym projektantem gry był belgijski rysownik komiksowy Benoît Sokal, znany wcześniej jako autor serii komiksowej Inspektor Canardo. Do tworzenia gier komputerowych Sokal przeszedł wraz z rozpowszechnieniem się nośników CD-ROM; jego debiutem w tej dziedzinie była gra Amerzone (1999), osadzona w tym samym uniwersum co późniejsza Syberia. Jak wspominał sam Sokal, pomysł na postać Kate Walker narodził się ponad dwadzieścia lat po stworzeniu Inspektora Canardo, gdy – jak twierdził – zmienił swoje spojrzenie na życie.
Proces produkcyjny odbył się w kanadyjskim Montrealu. Pierwotnie zespół rozważał ograniczenie się do jednej gry, jednak ze względu na rozmach fabuły projekt podzielono na dwie części, co zaowocowało w 2004 roku premierą kontynuacji, Syberii II.
Za oprawę muzyczną oryginału odpowiadali kompozytorzy Nicholas Varley i Dimitri Bodiansky. Inspiracją stylistyczną dla twórców były secesja (art nouveau) oraz fascynacja Europą Wschodnią i Rosją, przez długi czas odizolowanymi od Zachodu – jak mówił Sokal, to właśnie ta fascynacja skłoniła go do stworzenia tytułowej podróży bohaterki na wschód.
Odbiór
Syberia spotkała się z bardzo dobrym odbiorem krytyków. Agregator Metacritic przyznał wersji na PC notę 82/100 na podstawie 26 recenzji, kwalifikując grę jako „ogólnie przychylnie ocenianą”. Recenzent serwisu GameSpot, Scott Osborne, pisał, że tytuł ten dowodzi, iż gatunek przygodówek wciąż ma wiele do zaoferowania, chwaląc wciągającą fabułę, oryginalny świat gry i oszałamiającą oprawę wizualną. W Polsce grę recenzował Bolesław Wójtowicz z serwisu Gry-Online. Recenzent chwalił fabułę jako najmocniejszą stronę produkcji, oprawę graficzną oraz jakość polskiej lokalizacji, którą określił jako w niektórych aspektach przewyższającą wersję angielską, krytykując jednocześnie mało czytelne ikony akcji i sztywny system prowadzenia dialogów.
Nie zabrakło jednak głosów krytycznych – dziennikarz „The New York Times”, Charles Herold, w swojej recenzji wyraził rozczarowanie grą, krytykując pozbawione emocji dialogi, „irytujące” zagadki logiczne oraz nużącą akcję. Staci Krause z serwisu IGN krytykowała zakończenie, które uznawała za słabe i wprost przygotowujące gracza do konieczności zakupu sequela.
Gra sprzedała się w liczbie ponad 500 tysięcy egzemplarzy do końca 2005 roku.
Kontynuacje Sukces komercyjny i krytyczny Syberii zapoczątkował całą serię gier, a także adaptacje komiksowe. Syberia II – bezpośredni sequel, kontynuujący podróż Kate Walker od miejsca, w którym zakończyła się pierwsza część – miała premierę w 2004 roku. Scenariusz i reżyserię ponownie powierzono Benoît Sokalowi. W przeciwieństwie do oryginału, oprawę muzyczną skomponował Inon Zur. Gra spotkała się z przychylnym odbiorem krytyków i osiągnęła sprzedaż ponad 600 tysięcy egzemplarzy na świecie do 2006 roku.
Po kilkunastoletniej przerwie w 2012 roku Microïds ogłosiło rozpoczęcie prac nad Syberia 3, do której scenariusz ponownie napisał Sokal. Gra, wyprodukowana we współpracy z Anuman Interactive przy użyciu silnika Unity, miała premierę w kwietniu 2017 roku i – w odróżnieniu od poprzedniczek – spotkała się z chłodnym odbiorem krytyków. Ostatnią jak dotąd częścią serii jest Syberia: The World Before, wydana w 2022 roku. Grę zadedykowano pamięci Benoît Sokala, który zmarł w trakcie jej produkcji w 2021 roku. Produkcja spotkała się ponownie z przychylnym odbiorem krytyków.
Uniwersum Syberii zostało również rozwinięte poza medium gier wideo. W 2017 roku nakładem wydawnictwa Le Lombard ukazała się dwutomowa powieść graficzna, będąca prequelem do Syberii 3, przedstawiającym dzieciństwo Hansa Voralberga; scenariusz napisał Sokal, a za rysunki odpowiadał Johann Blais. W 2023 roku Microïds ogłosiło ponadto powstanie serialu animowanego osadzonego w uniwersum Syberii.
Odnowiona wersja W 2025 roku Microïds opublikowało zremasterowaną wersję Syberii, zatytułowaną Syberia Remastered, która zawierała odświeżoną oprawę audiowizualną oraz zmiany w strukturze łamigłówek. Syberia Remastered spotkała się z chłodnym odbiorem krytyków.
Przypisy
Kategoria:Gry typu wskaż i kliknij Kategoria:Gry komputerowe z 2002 roku Kategoria:Gry na platformę Windows Kategoria:Gry na platformę Xbox Kategoria:Gry na platformę Xbox 360 Kategoria:Gry na platformę PlayStation 2 Kategoria:Gry na platformę PlayStation 3 Kategoria:Gry komputerowe w konwencji steampunku Kategoria:Gry z serii Syberia Kategoria:Gry komputerowe wyprodukowane we Francji Kategoria:Gry komputerowe, których akcja toczy się we Francji Kategoria:Gry komputerowe, których akcja toczy się w Niemczech Kategoria:Gry komputerowe, których akcja toczy się w Rosji Kategoria:Gry komputerowe wyprodukowane w Kanadzie