Tadeusz Maria Zipser (ur. 5 września 1930 we Lwowie) – polski architekt i urbanista współczesny, laureat Honorowej Nagrody SARP w 1986, profesor Politechniki Wrocławskiej, publicysta.
Życiorys Syn Kazimierza, profesora i rektora Politechniki Lwowskiej, i Heleny Zipser. Po wysiedleniu ze Lwowa zamieszkał we Wrocławiu. Ukończył w 1952 studia na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej. Po ukończeniu studiów pozostał na uczelni, gdzie został zatrudniony w Katedrze Urbanistyki. Pracując na uczelni, zajmował się m.in. problemami planowania urbanistycznego i prognozowania ruchu ulicznego, zapoczątkowując w 1962 użycie komputera (maszyna Elliott 803) w prognozowaniu obciążenia ulic. W 1960 otrzymał stopień naukowy doktora (praca Zasady ekspozycji w nowoczesnym ogrodzie zoologicznymJanusz Korzeń, Rozmowa z prof. Tadeuszem Zipserem, w: Przegląd Urbanistyczny, nr I/2009, s. 9, ISSN 2080-9336). W 1963, jako laureat stypendium Królowej Holandii, pracował w Biurze Rozwoju Amsterdamu. W latach 1964–1966 kierował wydziałowym Podyplomowym Studium Urbanistyki. W 1968 uzyskał stopień doktora habilitowanego (praca Badanie struktury trójkątowo-łańcuchowej obszarów zurbanizowanych) i otrzymał stanowisko docenta w Instytucie Architektury i Urbanistyki. W 1976 uzyskał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, a w 1991 mianowany na stanowisko profesora zwyczajnego.
W II połowie lat 70. zaangażowany w działalność opozycji demokratycznej, m.in. współpracował ze Studenckim Komitetem Solidarności, w styczniu 1978 podpisał deklarację założycielską Towarzystwa Kursów Naukowych. W 1979 wykładał i prowadził seminaria z zakresu planowania miast na Southern Illinois University. W PRL informacje na temat Tadeusza Zipsera podlegały cenzurze. W 1977 jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób pod szczególną kontrolą cenzury. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną z 7 stycznia 1977 Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów wymieniały jego nazwisko z adnotacją: „Wszelkie próby popularyzowania w środkach masowego przekazu (prasa codzienna, radio, TV, tygodniki społeczno-polityczne) niżej wymienionych osób należy sygnalizować kierownictwu GUKPPiW”. Zalecenia cenzorskie zezwalały jedynie na publikacje w prasie specjalistycznej, naukowej oraz skryptach itp.
17 czerwca 1981 został wybrany na rektora Politechniki Wrocławskiej. Kadencję rozpoczął we wrześniu tegoż roku, lecz ze względu na aktywną działalność w „Solidarności” został po ogłoszeniu stanu wojennego 24 grudnia usunięty ze stanowiskaDecyzję ministerialną w tej sprawie, datowaną na 29 grudnia 1981, doręczono profesorowi 31 grudnia., a w styczniu 1982 internowany (decyzja Komendy Wojewódzkiej MO we Wrocławiu nr 304 z dnia 6 stycznia 1982) i osadzony we wrocławskim Zakładzie Karnym przy ul. KleczkowskiejZipser Tadeusz Maria Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2026-03-23]..
W latach 90. współinicjator powstania kierunku studiów gospodarka przestrzenna na Politechnice Wrocławskiej i kierownik Katedry Planowania Przestrzennego. W tym okresie należał też do Rady dla Spraw Nauki przy prezydencie RP Lechu Wałęsie i kierował zespołem projektującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Wrocławia, przyjęte w 1997Później znowelizowane studium zawiera nadal (2008) zasadnicze idee zespołu Zipsera..
Pod jego kierunkiem w 2000 stopień naukowy doktora uzyskała Izabela Mironowicz.
Jest członkiem zwyczajnym Klubu Wysokogórskiego Koło Wrocławskie.
Dzieła kościół św. Ducha we Wrocławiu (z Waldemarem Wawrzyniakiem i Jerzym Wojnarowiczem), 1972–1983 kościół św. Józefa w Świeradowie-Zdroju (z Waldemarem Wawrzyniakiem), 1974–1979 rekonstrukcja wieży kościoła św. Elżbiety Węgierskiej we Wrocławiu (z Maciejem Dobrowolskim), 1978–1980 – współczesny hełm o ażurowych formach kościół pw. Opatrzności Bożej we Wrocławiu na os. Nowy Dwór (1978–?) kaplica cmentarza pod wezwaniem św. Ducha we Wrocławiu kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Grajewie, 2000
W 1967 zaprojektował dla wrocławskiego Ogrodu Botanicznego specjalny niewielki zbiornik wodny do ekspozycji roślin wodnych. Ponadto zajmował się projektowaniem ogrodów zoologicznych.
Jest autorem poematu Respicjum: Symetryczna Komedia Symetryczna.
W 2014 Muzeum Architektury we Wrocławiu zorganizowało wystawę indywidualną „Tadeusz M. Zipser. Zygzakiem przez symbole” i wydało jego książkę autorską.
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2005). Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej (1983) Medal 100-lecia Uczelni Technicznych we Wrocławiu (2010) Medal Politechniki Wrocławskiej (2002) Pro Ecclesia et Pontifice (Stolica Apostolska, 2001) Źródło:.
Nagrody i wyróżnienia Honorowa Nagroda SARP (1986) Nagroda Miasta Wrocławia (1998)Nagrody Wrocławia [dostęp 2026-03-23]. Nagroda Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Wrocławia Nagroda Sekretarza Naukowego PAN Dyplom „Solidarności” (2005) Źródło:.
Galeria Kościół św. Ducha we Wrocławiu
Ogród zoologiczny we Wrocławiu Inne
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Forum Akademickie, Rody uczone – Zipserowie Sztuka Architektury, Tadeusz Maria Zipser
Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Architekci związani z Wrocławiem Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Laureaci Honorowej Nagrody SARP Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice Kategoria:Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Kategoria:Rektorzy Politechniki Wrocławskiej Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Więźniowie więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu (Polska Ludowa)