Dame Gruew (ur. 19 stycznia 1871 w Smiłewie, zm. 10 grudnia 1906 w okolicy Małeszewa) – jeden z twórców Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej.
Życiorys W 1892 r., będąc studentem uniwersytetu w Sofii, założył tajne kółko studenckie, które zamierzał przekształcić w zbrojną organizację walczącą o niepodległość Macedonii. Jego działalność wyszła na jaw i stała się przyczyną usunięcia go z uczelni. W związku z tym Gruew udał się do Bitoli, gdzie pozyskiwał zwolenników dla swoich idei wśród nauczycieli. W 1893 r. brał udział w założeniu Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej. W ocenie Pawła Olszewskiego i Ireny Stawowy-Kawki była to macedońska organizacja niepodległościowa o jasnym programie politycznym, chociaż w literaturze spotyka się też twierdzenia, że celem WMRO była bułgaryzacja Macedonii. Diana Mishkova wskazuje, że sam Gruew opowiadał się za współpracą macedońsko-bułgarską w walce z Turkami. thumbnail|240px|Martwe ciało Dame Gruewa W 1894 r. Grujew wszedł w skład Centralnego Macedońskiego Komitetu Rewolucyjnego, głównego organu WMRO, jako jego sekretarz. Przyczynił się również do powstania terenowych struktur organizacji w zachodniej Macedonii. W 1900 r. udał się do Bitoli, gdzie miał stać na ich czele, został jednak szybko aresztowany i zesłany do Podrum Kale. Stale utrzymywał jednak kontakty z organizacją w Bitoli, zaś w 1903 wrócił do Salonik i tam spotkał się z Goce Dełczewem i innymi przywódcami WMRO, w celu ustalenia terminu powstania zbrojnego. Początkowo wyznaczono maj 1903 r. jako moment wystąpienia, jednak gorszy od przewidywanego stan przygotowań w terenie skłonił kierownictwo organizacji do jego odwołania. 17 kwietnia 1903 r. w Bitoli Dame Gruew, Borys Sarafow i Anastas Łozanczew ogłosili powstanie sztabu głównego powstania i opublikowali jego manifest, z żądaniem autonomii Macedonii w ramach państwa tureckiego.
Po klęsce powstania, nazwanego od daty wybuchu ilindeńskim, Gruew zaangażował się w przygotowania do nowej insurekcji. W maju 1904 r. zwołał kongres prilepski podległy bitolskiemu okręgowi WMRO, latem 1905 mianowano go dowódcą okręgu Skopje.
W 1905 r. Gruew przewodniczył kongresowi WMRO, który miał przezwyciężyć wewnętrzne różnice między konserwatywnym a lewicowym skrzydłem organizacji. Odbył się on w Monasterze Rylskim i chociaż większość uzyskała na nim frakcja lewicowaJ. Skowronek, M. Tanty, T Wasilewski, Historia Słowian południowych i zachodnich, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1977, ISBN 830107549X, s. 509-511., to kongres nie zakończył wewnętrznych sporów w organizacji. Jedną z podjętych decyzji był wybór Komitetu Centralnego, którego członkiem został m.in. Gruew.
W drodze powrotnej do Salonik Gruew ze swoim oddziałem został otoczony przez siły tureckie i zginął w walce.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1906 Kategoria:Północnomacedońscy politycy Kategoria:Bułgarscy politycy Kategoria:Działacze Wewnętrznej Macedońskiej Organizacji Rewolucyjnej