Błędy logiczno-językowe – inaczej błędy w słownym wypowiadaniu myśli. Dadzą się podzielić na trzy grupy: błędy znaczeniowe, błędy w argumentacji i błędy polegające na naruszeniu reguły ekonomii wypowiadania się.

Błędy znaczeniowe Błędy znaczeniowe przejawiają się głównie pod postaciami wypowiedzi: nieinformujących, wieloznacznych, mylących znaczenia, o chwiejnym znaczeniu.

Istnieją dwie podstawowe przyczyny błędów znaczeniowych: wadliwie określone na gruncie danego języka funkcje znakowe wyrażeń; użycie wyrażeń niezgodne z ustalonymi dla nich funkcjami znakowymi (przypisanie im znaczeń innych niż powszechnie przyjęte). Podstawowe odmiany błędów znaczeniowych to: wypowiedzi nieinformujące, wypowiedzi wieloznaczne, wypowiedzi mylące znaczenia, wypowiedzi o chwiejnym znaczeniu.

Błędy w argumentacji Klasę błędów popełnianych (świadomie lub nie) w trakcie procesu dyskusji, mając na celu przekonanie do swej racji, nazywa się błędami w argumentacji. Podzielić je można następująco: na popełniane świadomie, czyli na sofizmaty i na popełniane nieświadomie, będące wynikiem niestaranności w formułowaniu myśli lub niewiedzy.

Przykłady argumentacji nierzeczowych: argumentum ad auditorem (argument odwołujący się do audytorium) argumentum ad baculum (argument odwołujący się do kija) argumentum ad consequentiam (argument odwołujący się do następstw) argumentum ad dictionarium (argument odwołujący się do słownika) argumentum ad hominem (argument odwołujący się do człowieka) argumentum ad ignorantiam (argument odwołujący się do niewiedzy) argumentum ad feminam (argument odwołujący się do tego, iż dyskutant jest kobietą) argumentum ad legem (argument odwołujący się do prawa) argumentum ad misericordiam (argument odwołujący się do litości) argumentum ad naturam (argument odwołujący się do natury) argumentum ad numerum (argument liczby) argumentum ad personam (argument wymierzony w osobę) argumentum ad populum (argument odwołujący się do upodobań ludu) argumentum ad temperantiam (argument do umiaru) argumentum ad traditionem (argument odwołujący się do tradycji) argumentum ad vanitatem (argument odwołujący się do próżności) argumentum ad verecundiam (argument odwołujący się do autorytetu) argumentum ad clamamus

Błędy popełniane nieświadomie w procesie argumentacji: ignoratio elenchi (niezrozumienie przeciwnika) petitio principii (błąd niedostatecznego uzasadnienia) circulus vitiosus (błędne koło) fallacia accidentis (błąd uwydatniania przypadkowego szczegółu) błąd fałszywego założenia

Błędy polegające na pogwałceniu reguły ekonomii wypowiadania się Błędy tego rodzaju poważnie utrudniają przekazywanie informacji i obniżają estetykę wypowiedzi.

Za pomocą następujących trzech punktów sformułować można regułę ekonomii wypowiadania myśli: należy wypowiadać się tylko w tym przypadku, kiedy się ma do przekazania wartościowe informacje należy podawać w zasadzie tylko takie informacje, których znajomości u odbiorcy nie ma się prawa zakładać należy używać tyle i tylko tyle słów, ile potrzeba dla jednoznacznego i jasnego przekazu informacji.

Przykłady: werbalizm (pustosłowie) pleonazm (masło maślane) dydaktyzm (puste znaczeniowo pouczanie).

Zobacz też błąd logiczny błąd językowy lista błędów poznawczych

Bibliografia Tadeusz Kwiatkowski: Logika ogólna. Wydawnictwo UMCS, Lublin 1998. Narcyz Łubnicki: Nauka poprawnego myślenia. „Biblioteka Problemów”, PWN, Warszawa 1963. Witold Marciszewski (red.): Mała encyklopedia logiki. Ossolineum, 1988.

Linki zewnętrzne