Inżynieria chemiczna i procesowa – dyscyplina naukowa, należąca do dziedziny nauk technicznych, która zajmuje się – wraz z technologią chemiczną – projektowaniem i prowadzeniem operacji i procesów jednostkowych, będących elementami procesów produkcyjnych w przemyśle chemicznymTechnologia chemiczna i inżynieria chemiczna bywają uznawane za jedną naukę, określaną np. jako Chemical engineering , Génie chimique ,Ingegneria chimica albo Ķīmijas tehnoloģija , Chemische technologie , Химическая технология ; zobacz Technologia chemiczna i inżynieria procesowa.. Formułuje ilościowe opisy takich procesów, jak przepływ płynów, przenoszenie masy przez granice faz, przenoszenie energii (np. działanie wymienników ciepła). O inżynierii chemicznej mówi się wówczas, gdy istotnymi elementami procesu produkcyjnego są reakcje chemiczne.
W zakres inżynierii chemicznej wchodzi m.in. projektowanie aparatów, urządzeń (np. reaktorów chemicznych, mieszalników lub urządzeń służących do rozdzielania mieszanin związków chemicznych) oraz całych złożonych systemów produkcyjnych (instalacji). Projekty są opracowywane w oparciu o wiedzę z zakresu chemii, fizyki, technologii chemicznej, materiałoznawstwa oraz innych nauk podstawowych i stosowanych.
Miejsce inżynierii chemicznej i procesowej w systemie nauki w Polsce thumb|150px|Laminarny i burzliwy przepływ płynów thumb|150px|Przykład modelowania dyfuzji ciepła – zimny pręt (granatowy) w cieplejszym otoczeniu thumb|150px|Schemat instalacji do ciągłej destylacji frakcyjnej thumb|150px|Fragment instalacji do oczyszczania ścieków z zakładu chemicznego thumb|150px|Zakład chemiczny w Walii (obecnie nieistniejący) W Polsce dyscyplina „inżynieria chemiczna” jest zamieszczona na liście dyscyplin nauk technicznych, sporządzonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów i zamieszczonej w rozporządzeniu ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSzW). Na liście wymieniono kilkanaście dyscyplin – poza inżynierią chemiczną m.in. biotechnologię, technologię chemiczną, inżynierię materiałową, inżynierię produkcji.
W wykazie kierunków kształcenia na wyższych uczelniach w Polsce, dla których MNiSzW określa standardy kształcenia, znajduje się kierunek „Inżynieria chemiczna i procesowa”, obok takich pokrewnych kierunków, jak technologia chemiczna, inżynieria materiałowa, inżynieria biomedyczna, inżynieria środowiska, ochrona środowiska, towaroznawstwo, kosmetologia, technologia drewna, papiernictwo i poligrafia.
Kierunek kształcenia „Inżynieria chemiczna i procesowa” jest prowadzony na Wydziałach: Inżynierii Chemicznej i Procesowej Politechniki Warszawskiej, Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej, Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej, Technologii i Inżynierii Chemicznej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Chemicznych Politechniki Śląskiej, Wrocławskiej i Rzeszowskiej, Nauki o Żywności Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Technologii Chemicznej Politechniki Poznańskiej Inżynierii Produkcji Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie
Specjalności inżynierii chemicznej i procesowej Kształcenie na uczelniach wyższych jest prowadzone w zakresie specjalności, związanych z kompetencjami i naukowymi zainteresowaniami pracowników poszczególnych instytutów, np.: inżynieria procesów membranowych, inżynieria naftowa i gazownicza, inżynieria bioprocesowa, inżynieria procesów biotechnologicznych, inżynieria odnawialnych źródeł energii, inżynieria procesów ekoenergetyki, inżynieria procesów w technologiach przetwórczych, inżynieria przetwórstwa żywności, Informatyka procesowa, procesy i urządzenia w ochronie środowiska, zarządzanie i eksploatacja w systemach produkcyjnych.
Prace naukowe i badawczo-rozwojowe Prace badawcze są prowadzone w instytutach inżynierii chemicznej, działających na wyższych uczelniach technicznych oraz w specjalistycznych instytutach, np. w Instytucie Inżynierii Chemicznej PAN, utworzonym w 1958 roku przez Tadeusza Hoblera (początkowo jako Zakład Inżynierii Chemicznej i Konstrukcji Aparatury) . Wymienione poniżej tytuły artykułów naukowych, które ukazały się w latach 2010–2011 na łamach miesięcznika Chemical and Process Engineering (Inżynieria Chemiczna i Procesowa) orientacyjnie ilustrują zakres i charakter badań, prowadzonych w różnych obszarach dyscypliny "inżynieria chemiczna": A comparative study of thermodynamic electrolyte models applied to the Solvay soda system Techniki pomiarowe rozkładu wielkości kropel w mieszanej cieczy Wpływ granulacji biopreparatów na kinetykę suszenia fluidyzacyjnego bakterii fermentacji mlekowej, Biosorpcja barwników kationowych na trocinach bukowych. II. Wpływ parametrów procesowych na wydajność procesu Analiza prędkości przepływu wtórnego formującego stożek osadu w kadzi wirowej Rozkład wartości objętościowego współczynnika wnikania masy podczas napowietrzania cieczy z użyciem samozasysającego mieszadła tarczowego Modelowanie matematyczne zintegrowanego procesu niskotemperaturowej kondensacji z adsorpcją
Zagadnień inżynierii chemicznej i procesowej dotyczą również publikacje w wielu innych specjalistycznych czasopismach np. Chemical and Process Engineering, Chemical Engineering Research and Design, Inżynieria i aparatura chemiczna, Process Safety and Environmental Protection, Food and Bioproducts Processing, Education for Chemical Engineers, Loss Prevention Bulletin, Przemysł chemiczny, Ochrona przed korozją, Chemik.
Uwagi
Przypisy ; wydane na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm. 2)
Linki zewnętrzne
Managing an Engineering Design Project- part I Managing an Engineering Design Project- part II How to draw a process flow diagram Konya Wastewater Treatment Plant Flow Diagram 1/3 Konya Wastewater Treatment Plant Flow Diagram 2/3 Konya Wastewater Treatment Plant Flow Diagram 2/3 High rate recovery of biowaste to biogas and biofertilizer CSB Safety Video: Explosion at BP Refinery ; This 6 minute video shows the devasting explosion at BP's Texas City Refinery in March, 2005 Crude Oil Distillation Process Part 1 Crude Oil Distillation Process Part 2