Nauki stosowane – część zgromadzonej wiedzy, która umożliwia rozwiązywanie określonych rzeczywistych problemów albo część działalności naukowej, która jest podejmowana w celu rozwiązania tych problemów. Tak zdefiniowana „nauka stosowana” spełnia treściowe i metodologiczne wymagania stawiane „nauce”. Podział wszystkich nauk na podstawowe i stosowane jest dyskusyjny, ponieważ wszystkie badania naukowe zwykle przynoszą korzyści, a badania podejmowane w celu rozwiązania istniejących problemów często wymagają wzbogacenia wiedzy podstawowej.
Wątpliwości dotyczące podziału nauk na podstawowe i stosowane C.H. Llewellyn Smith, Dyrektor Generalny CERN w latach 1994–1998 i rektor University College London w latach 1999–2002, pisał:
Praktyczne efekty badań podejmowanych z ciekawości („czysta nauka”) bywają nieoczekiwane, ale nie mniej użyteczne od podejmowanych np. w celu zaspokojenia określonych potrzeb społecznych. Joseph John Thomson, odkrywca elektronu i laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (1906), tak mówił o tym w roku 1916:
Podobne problemy były też tematem dyskusji starożytnych filozofów. Ilustruje to dialog z „Rzeczypospolitej” Platona (cytowany przez Smitha):
Przykłady badań stosowanych Badania naukowe, określane jako stosowane, są prowadzone w różnych dziedzinach nauki, zarówno w naukach technicznych, jak i humanistycznych. Jednym z przykładów technicznych badań stosowanych jest projektowanie instalacji przemysłowych, np. w przemyśle chemicznym. Różnorodność humanistycznych badań stosowanych ilustruje przykład nauk społecznych – tytuły kilku publikacji pracowników Katedry Stosowanych Nauk Społecznych Politechniki Śląskiej: Aleksandra Kuzior i wsp.: Globalne konteksty poszanowania praw i wolności człowieka Jarosław A. Mikołajec i wsp.: Fenomenologia autostrady. Aspekt socjologiczny Jan Róg: Kultura organizacji na podstawie badań w wybranych zakładach pracy województwa śląskiego Wyższe uczelnie przygotowują do prowadzenia badań stosowanych w wielu innych obszarach nauki.
Opinie dotyczące finansowania badań stosowanych i podstawowych Brak jednoznacznej definicji pojęć „nauki stosowane” i „nauki podstawowe” utrudnia podejmowanie decyzji w sprawach źródeł finansowania obu rodzajów działalności naukowej, co ilustrują wyniki sondażu, opublikowanego w Biuletynie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego: Prof. Mieczysław Mąkosza, dyrektor Instytutu Chemii Organicznej PAN (fragment wypowiedzi):
Dr inż. Józef Gromek, dyrektor Instytutu Tele- i Radiotechnicznego (fragment wypowiedzi):
Prof. Włodzimierz Zagórski-Ostoja, dyrektor Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN (fragment wypowiedzi):
Zobacz też Nauki podstawowe
Przypisy Podstawy technologii chemicznej, wykład 1. Technologia chemiczna jako nauka stosowana. Geneza nowego procesu technologicznego, Katedra Technologii Chemicznej Politechniki Gdańskiej, www.technologia.gda, data dostępu: 2011-09-05.