mały|Wołodymyr Wjatrowycz podczas wykładu Wołodymyr Mychajłowycz Wjatrowycz (ukr. Володимир Михайлович В'ятрович; ur. 7 czerwca 1977 we Lwowie) – ukraiński historyk i polityk. Kandydat nauk, specjalizujący się w badaniach ukraińskiego ruchu niepodległościowego. W latach 2014–2019 prezes Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej. Deputowany do Rady Najwyższej Ukrainy IX kadencji.

Wołodymyr Wjatrowycz jest postrzegany jako postać kontrowersyjna zarówno na Ukrainie, jak i za granicą. Oskarżano go o wybielanie historii Ukrainy, marginalizowanie lub ignorowanie faktów świadczących o zaangażowaniu ukraińskich nacjonalistów w ludobójstwo na ludności polskiej i żydowskiej, a także współpracę z niemieckimi okupantami w czasie II wojny światowej oraz promowanie praw ograniczających wolność słowa i swobodę badań naukowych.

Życiorys W latach 1994–1999 studiował na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Od listopada 2002 do marca 2008 był dyrektorem Centrum Badań Ruchu Wyzwoleńczego we Lwowie, następnie został szefem rady naukowej tej instytucji. W latach 2008–2010 dyrektor Archiwum Służby Bezpieczeństwa UkrainyNotka biograficzna Wołodymyra Wjatrowycza wśród autorów książki Українська Повстанська Армія: історія нескорених.. Od października 2009 członek rady nadzorczej Muzeum Pamięci Narodowej „Więzienie przy Łąckiego” we Lwowie. W latach 2010–2011 pracował w Ukraińskim Instytucie Naukowym Uniwersytetu HarvardaPer Anders Rudling, The OUN, the UPA and the Holocaust..., s. 37.Wołodymyr Wjatrowycz, Друга польсько-українська війна. 1942–1947, Kijów 2011, biogram na okładce.Zdaniem Andreasa Umlanda zaproszenie Wjatrowycza na Uniwersytet Harvarda było motywowane względami pozanaukowymi: He was apparently invited on Harvard’s “celebrities track” rather than within a traditional scholarly funding scheme. . W latach 2014–2019 prezes Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej.

W wyborach parlamentarnych w 2019 z ramienia Europejskiej Solidarności bez powodzenia ubiegał się o mandat deputowanego do Rady Najwyższej Ukrainy. Kilka miesięcy później zastąpił w Radzie Najwyższej Irynę Łucenko, która zrzekła się mandatu (Wjatrowycz został zaprzysiężony 3 grudnia 2019).

Publikacje Monografie Сотенний „Бурлака” (2000) Рейди УПА теренами Чехословаччини (Lwów, 2001) Армія безсмертних. Повстанські світлини (Lwów, 2002) Ставлення ОУН до євреїв: формування позиції на тлі катастрофи (Lwów, 2006) Польсько-українські стосунки в 1942–1947 роках у документах ОУН та УПА (redakcja) (Lwów, 2011) Друга польсько-українська війна. 1942–1947 (Kijów, 2011; оновлене видання: 2012) Історія з грифом „Секретно” (Kijów, 2011) Історія з грифом „Секретно”: Нові сюжети (Kijów, 2012)

Prace zbiorowe В. В’ятрович, Р. Грицьків, І. Дерев’яний, Р. Забілий, А. Сова, П. Содоль. Українська Повстанська Армія: історія нескорених (Lwów 2008) (wersja elektroniczna)

Publikacje w języku polskim Druga wojna polsko-ukraińska 1942–1947, z ukr. przeł. Mirosław Iwanek, Warszawa: Archiwum Ukraińskie & MAG 2013.

Odznaczenia i nagrody Krzyż Iwana Mazepy (2009)Dekret Prezydenta Ukrainy Nr 1100/2009 «Про відзначення державними нагородами України». Nagroda im. Wasyla Stusa (2012)

Krytyka Wołodymyr Wjatrowycz został uznany przez Pera Andersa Rudlinga i Grzegorza Motykę za jednego z czołowych realizatorów ukraińskiej polityki historycznej i apologetę OUN i UPAPer Anders Rudling, The OUN, the UPA and the Holocaust: A Study in the Manufacturing of Historical Myths, The Carl Beck Papers in Russian & East European Studies, No. 2107, November 2011, ISSN 0889-275X, s. 28..

Jego książka o rajdach UPA w Czechosłowacji zdobyła uznanie za opisanie mało znanego fragmentu historii. Jego inna publikacja pt. „Ставлення ОУН до євреїв: формування позиції на тлі катастрофи” („Stosunek OUN do Żydów: formowanie stanowiska na tle katastrofy”) została skrytykowana przez Johna-Paula Himkę, Tarasa KuryłoTaras Kuryło, John-Paul Himka, “Iak OUN stavylasia do ievreiv? Rozdumy nad knyzhkoiu Volodymyra Viatrovycha”, Ukraina Moderna 13 (2008), s. 252–265 ., Pera Andersa RudlingaPer A. Rudling, The OUN, the UPA and the Holocaust..., s. 28–31. i Grzegorza Rossolińskiego-LiebeGrzegorz Rossoliński-Liebe, Debating, obfuscating and disciplining the Holocaust: post-Soviet historical discourses on the OUN–UPA and other nationalist movements, East European Jewish Affairs, 42:3, s. 207–208.. Krytycy uznali książkę za próbę zaprzeczenia zbrodni OUN na Żydach i odrzucenia oskarżeń o antysemityzm tej organizacjiTaras Kuryło, John-Paul Himka, “Iak OUN stavylasia do ievreiv?..., s. 265.. W opinii Kuryły i Himki praca ta w niewielkim tylko stopniu przyczyniła się do poznania historii, natomiast w dużym stopniu do jej wypaczenia. Jednak, jak uznano, zawiera ona ciekawy materiał, który może stać się podstawą do dalszych dyskusji nad stosunkiem OUN i UPA do ŻydówTaras Kuryło, John-Paul Himka, “Iak OUN stavylasia do ievreiv?..., s. 264..

W książce „Друга польсько-українська війна. 1942–1947” („Druga wojna polsko-ukraińska 1942–1947”) W. Wjatrowycz zaprezentował swoją interpretację polsko-ukraińskiego konfliktu w latach 1939–1947, w tym rzezi wołyńskiej i czystki etnicznej w Małopolsce Wschodniej. Książka spotkała się z krytyką historyków: Ihora IljuszynaИгорь Ильюшин, Плохо забытое старое: о новой книге Владимира Вятровича, Ab Imperio, 1/2012, s. 382–385., Andrija PortnowaАндрей Портнов, „Истории для домашнего употребления”, Ab Imperio 3/12, s. 324–334., Grzegorza MotykiGrzegorz Motyka, W krainie uproszczeń, Nowa Europa Wschodnia 1/2013, s. 97–101., Andrzeja ZiębyАнджей Земба, Мифологизированная “война”, Ab Imperio, 1/2012, s. 403–421., Pera Andersa RudlingaPer Anders Rudling, Warfare or War Criminality? Volodymyr V’iatrovych, Druha pol’s’ko-ukains’ka viina, 1942–1947 (Kyiv: Vydavnychyi dim “Kyevo-Mohylians’ka akademiia,” 2011). 228 pp. , Ab Imperio, 1/2012, s. 356–381., Grzegorza Rossolińskiego-Liebe, Andrzeja Leona SowyAndrzej Leon Sowa, recenzja książek: Polśko-ukrajinśki stosunki w 1942–1947 rokach u dokumentach OUN ta UPA, red. Wołodymyr Wiatrowycz oraz Wołodymyr Wiatrowycz, Druha polśko-ukrajinśka wijna 1942–1947, [in:] „Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 21, s. 450–460. . i Grzegorza HryciukaGrzegorz Hryciuk, recenzja książki: Wołodymyr Wiatrowycz, Druha polśko-ukrajinśka wijna 1942–1947, [in:] „Pamięć i Sprawiedliwość” nr 21, s. 460–471 .. Recenzenci zarzucili autorowi, że posługując się terminem „wojna” dla opisu stosunków polsko-ukraińskich, podjął próbę ukrycia zbrodniczości ludobójczej czystki etnicznej dokonanej przez OUN i UPA na PolakachPer Anders Rudling, Warfare..., s. 361.Анджей Земба, Мифологизированная..., s. 405.Andrzej Leon Sowa, recenzja książek..., s. 456.. Według Motyki i Portnowa, Wjatrowycz usiłował dowieść, że nie było rozkazu Prowodu OUN o eksterminacji polskiej mniejszości a zabójstwa były spontanicznym wystąpieniem ukraińskich chłopów, sprowokowanych przez PolakówАндрей Портнов, „Истории для домашнего употребления”, s. 327.. Motyka uznał, że Wjatrowycz osiągnął ten cel za pomocą retorycznych sztuczek i przemilczania niewygodnych faktów. Według Zięby książka ta jest pełna przemilczeń i fałszerstw wprowadzających czytelnika w błąd, mając na celu „rozgrzeszenie” OUN-UPA i skonsolidowanie Ukraińców wokół nacjonalistycznej mitologiiАнджей Земба, Мифологизированная “война”, s. 405, 419.. Także G. Hryciuk uważa, że wersja wydarzeń przedstawiona w książce jest „kłamliwa”Grzegorz Hryciuk, recenzja książki..., s. 471.. Andrzej L. Sowa i Per A. Rudling odmówili jej jakiejkolwiek wartości naukowejAndrzej L. Sowa, Recenzja..., s. 460.Per Anders Rudling, Warfare..., s. 379.. Rudling traktuje „Drugą wojnę polsko-ukraińską 1942–1947” wyłącznie jako obiekt badań „skrajnie prawicowego rewizjonizmu i negacjonizmu”.

Per Anders Rudling uważa instytucję, którą W. Wjatrowycz kierował (Centrum Badań Ruchu Wyzwoleńczego), za „przybudówkę OUN”Per Anders Rudling, The OUN, the UPA and the Holocaust..., s. 27.. Franziska Bruder opowiada się za bojkotowaniem go przez świat naukowy. Znalazł się w grupie parlamentarzystów, którzy wykonali do mediów społecznościowych ultranacjonalistyczny utwór "Ojciec nasz Bandera, Ukraina matka" chwalący Stepana Banderę w parlamencie.

Zobacz też Fałszowanie historii ludobójstwa OUN i UPA

Przypisy

Linki zewnętrzne Taras Kuryło, John-Paul Himka, “Iak OUN stavylasia do ievreiv? Rozdumy nad knyzhkoiu Volodymyra „Viatrovycha”, Ukraina Moderna 13 (2008)

Strona internetowa Centrum Badań Ruchu Wyzwoleńczego Jared McBride. How Ukraine’s New Memory Commissar Is Controlling the Nation’s Past. The Nation

Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa Ukrainy Kategoria:Przewodniczący Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Iwana Mazepy Kategoria:Negowanie Zagłady Żydów Kategoria:Ukraińscy historycy Kategoria:Ukraińscy parlamentarzyści Kategoria:Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Urodzeni w 1977