mały|Grób rodziny Łobarzewskich Hiacynt Łobarzewski także Jan Kanty Hiacynt Łobarzewski lub Jacek Jan Łobarzewski; herbu Łada (ur. 17 grudnia 1814 w ŁubnieWg Polskiego Słownika Biograficznego oraz Österreichisches Biographisches Lexikon w Dynowie zaś wg Encyklopedii PWN i Słownika Biologów Polskich w Łubnie, zm. 6 stycznia 1862 we Lwowie) – polski prawnik i botanik, badacz flory Karpat, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i założyciel Ogrodu Botanicznego na tym Uniwersytecie.
Życiorys Ukończył gimnazjum a następnie dwa lata studiów prawniczych na Uniwersytecie LwowskimStanisław M. Brzozowski, Łobarzewskł Jacek Jan (1818-1862), Polski Słownik Biograficzny, t. 18 Wrocław-Warszawa-Kraków 1973, s. 372-373. Następnie studiował i ukończył nauki przyrodnicze na uniw. w Wiedniu. Już w trakcie studiów wiedeńskich opublikował po niemiecku dwa znaczące przyczynki. Jako przyrodnik zajmował się algologią, lichenologią, biologią i fizjologią roślin, a przede wszystkim geografią roślin. Będąc prywatnym nauczycielem, a potem przyjacielem Włodzimierza Dzieduszyckiego, odbył z nim wiele wycieczek przyrodniczych i krajoznawczychPiotr Załęski, Muzealnik ze Strzelbą, "Łowiec Polski" online [10.05.2020]. Był przez swego ucznia ulubionym i wysoko cenionym przewodnikiem po przyrodzie kraju. W latach 40. XIX wieku będąc w Tatrach prowadził badania botaniczne m.in. w Dolinie Małej Zimnej WodyBohuš Ivan: Rozprávanie o tatranských dolinách 11. Malá Studená dolina. I. Časť, w: „Krásy Slovenska” R. LXI, nr 9/84, s. 33. Odbył także kilka innych dłuższych wypraw, m.in. wraz z Wincentym Polem, z którym w latach 1840-1844 przewędrował całe Karpaty od Bukowiny do Śląska, a następnie w 1845 Styrię i Tyrol. W 1843 razem z Polem odwiedzili źródła Wisły w masywie Baraniej GóryW tym miejscu dziś umieszczony tam w 1984 znajduje się głaz z tablicą "Wykapy Czarnej Wisełki im. W. Pola i H.K. Łobarzewskiego". Wkrótce potem stał się znanym badaczem mchów i glonów, jednak jako główne swoje zadanie naukowe uważał opracowanie geografii roślin w Polsce. W tym celu przez całe życie zbierał materiały do projektowanego dzieła o geograficznym rozmieszczeniu roślin w Polsce, którego niestety nie zdążył wydać drukiemGabriel Brzęk. Historia zoologii w Polsce do 1860 roku, "Prace Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiejętności" t. 3, 2001, s. 153. Mimo tego stał się prekursorem geografii botanicznej. Jego notatki na ten temat wykorzystał potem Wincenty Pol. Od 1850 r. profesor Uniwersytetu Lwowskiego, kierownik Katedry Historii NaturalnejLudwik Finkel, Stanisław Starzyński, Historia Uniwersytetu Lwowskiego, Lwów 1894, s. 325. Wykładał botanikę i mineralogię, a następnie jako pierwszy w Polsce anatomię i fizjologię roślin oraz historię botaniki. Prowadził działania zmierzające do unowocześnienia sposobu wykładu nauk przyrodniczych. Jako pierwszy wprowadził do nauczania botaniki w 1851 r. mikroskop. W 1852 r. na terenie dawnego ogrodu przy klasztorze trynitarzy założył Ogród Botaniczny uniwersytetu, którego następnie w 1854 został dyrektoremBolesław Hryniewiecki, Rozwój botaniki w Polsce, Kraków 1948, s. 10.. Po jego śmierci stanowisko to objął Adolf WeissJakub Dolatowski, Skarby starego Ogrodu Botanicznego we Lwowie, online [10.05.2020]. W czasie swej pracy był szykanowany przez niemieckich profesorów uniwersytetu L. Pebala i M. Schmidta. Członek korespondent Towarzystwa Naukowego Krakowskiego (1859–1862)Jan Kanty Hiacynt Łobarzewski - Towarzystwo Naukowe Krakowskie - online [10.05.2020]Piotr Köhler, Dzieje botaniki w Towarzystwie Naukowym Krakowskim i Polskiej Akademii Umiejętności (1815-1952), "Prace Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiejętności" t. 5, 2003, s. 80 online-wersja elektroniczna oraz Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego (1846-1861)Provinzial-Handbuch der Königreich Galizien und Lodomerien für das Jahr 1850, s. 560; 1851, s. 625; 1852, s. 610; 1853, s. 618; 1854, s. 634; Handbuch des Lemberger Sttathalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1855, s. 462; 1856, s. 208; 1857, s. 356; 1858, s. 250; 1859, s. 267; 1860, s. 270; 1861, s. 402;.
Zebrał bardzo obfity zielnik, który tylko częściowo do naszych czasów zdołano opracować. Składał się on z 70 fascykułów zawierających około 2000 gatunków roślin w ok. 10 000 okazów. Część tego zielnika Łobarzewski darował Dzieduszyckiemu, resztę zaś po jego śmierci zakupiło od wdowy Muzeum Przyrodnicze Dzieduszyckich. Kolekcja Łobarzewskiego stała się podstawą jego Działu BotanicznegoGabriel Brzęk, Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie i jego twórca, Lublin 1994;. Część jego zbiorów mszaków została po jego śmierci opracowana przez Florentynę Lilienfeldównę (z męża Hewell)Florentyna Lilienfeld, Wątrobowce Karpat Pokuckich w zbiorach Łobarzewskiego, Lwów 1911 i Tadeusza Wiśniewskiego (1905–1943)Tadeusz Wiśniewski, Musci Frondosi Halicienses quos in itineribus Botanico-geographicis annis 1840–1844 per universam Haliciam collegit Hyacinthus Joannes Cantius Strzemię Łobarzewski. „Rozprawy i Wiadomości z Muzeum im. Dzieduszyckich” 1924 t. 9 s. 65–85. oraz Irenę Rejment-GrochowskąIrena Rejment-Grochowska, Wątrobowce Bieszczad i niektórych innych części Karpat Wschodnich w zbiorach J. Łobarzewskiego. „Acta Societatis Botanicorum Poloniae” 1958 t. 27 nr 2 s. 273–289.. Ponieważ Łobarzewski przez całe życie prowadził wymianę okazów z innymi badaczami, zbierane przez niego okazy zasiliły też inne zbiory w kraju, również po jego śmierci tę samą praktykę prowadziło Muzeum Dzieduszyckich. W ten sposób poprzez zbiór Tadeusza Wiśniewskiego do Zielnika Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego trafiły okazy zbierane przez Łobarzewskiego w latach 40. XIX wieku w Tatrach i Karpatach WschodnichZielnik Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego - online [10.05.2020].
Został pochowany na polu nr 5 Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie.
Prace Hiacynta Łobarzewskiego Muscorum frondosorum species novas Halicienses, "Naturwissenschaften Abhandlungen", Wien 1847; Musci hypnoidei Haliciae rariores, Lwów 1849. Pojęcie geografii roślin i rzut oka na roślinność kuli ziemskiej, Lwów 1849 Zdanie Towarzystwa Gospodarczego o zaprojektowanej przez ministerstwo szkole leśnej dla Galicji, Lwów 1850, O owadach lasy niszczących Lwów 1851
Rodzina Urodził się w rodzinie justycjariusza (administratora) dóbr ziemskich. Syn Fortunata (1778-1827) i Joanny z Wiszniowskich. Ożenił się z Agnieszką z Wiszniowskich, mieli syna Czesława (ur. 1851)Jacek Jan Kanty Łobarzewski h. Łada - M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego - online [10.05.2020].
Przypisy
Bibliografia Stanisław M. Brzozowski, Łobarzewski Jacek Jan (1818-1862), Polski Słownik Biograficzny, t. 18 Wrocław-Warszawa-Kraków 1973, s. 372-373 iPSB – wersja elektroniczna Alina Szklarska-Lohmannowa, Łobarzewski, Hiacynt Jan (1818-1862), Botaniker, Österreichisches Biographisches Lexikon 1815-1950, Bd. 5 (Lfg. 23, 1971), S. 256, ÖBL – wersja elektroniczna Mikołaj Kostyniuk, Łobarzewski Jan Kanty Hiacynt (1814–1862), [w:] Słownik biologów polskich, pod red. Stanisława Feliksiaka, Warszawa 1987, s. 339. Gabriel Brzęk, Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie i jego twórca, Lublin 1994; część zdigitalizowano zob. online - wersja elektroniczna Franciszek German, Jacek Jan Kanty Strzemię Łobarzewski, w: "Poglądy" R. XIX (1981), nr 7 (443), s. 7-8.
Kategoria:Polscy nauczyciele domowi Kategoria:Polscy botanicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Członkowie korespondenci Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego Kategoria:Urodzeni w 1814 Kategoria:Zmarli w 1862