mały|Krużganek klasztorny z obrazami thumb|200px|Portret św. Stanisława ze Szczepanowa z galerii biskupów krakowskich. Galeria portretów biskupów krakowskich – galeria znajdująca się w krużgankach i innych pomieszczeniach klasztoru franciszkanów w Krakowie, obejmująca kilkadziesiąt malowideł ściennych i obrazów wykonanych w okresie od XV wieku do 2005 roku i przedstawiających portrety biskupów Krakowa. Geneza Według tradycji powstanie galerii biskupów krakowskich w krużgankach franciszkańskich wiąże się z kanonizacją św. Stanisława ze Szczepanowa, która miała miejsce w dolnej bazylice św. Franciszka w Asyżu (1253). Posłowie polscy zobowiązali się, że każdy nowy biskup ordynariusz krakowski będzie posyłał do bazyliki w Asyżu, na pamiątkę tej kanonizacji, swój portret i 100 sztuk złota. Umowa została jednak zmieniona: w zamian za srebrną, trzyłokciową figurę św. Franciszka, krakowski konwent franciszkański przejmował prawo do owych portretów. Inna wersja widzi genezę portretów z wpływami włoskimi i niemieckimi, bądź z faktem ofiarowania przez franciszkanów biskupom krakowskim gruntów pod budowę pałacu biskupiego w zamian za co ci zobowiązali się przekazywać franciszkanom swe portrety.
Początkowo portrety malowano na ścianach, jeden obok drugiego, na polach arkad krużganków. Zaczynały się od biskupa Rachelina, a kończyły na kardynale Fryderyku Jagiellończyku. Z 34 ściennych malowideł do dziś zachowało się 13. Jednolitość stylu tych portretów wskazuje na jednego nieznanego autora.
Drugą część galerii biskupów krakowskich stanowią portrety malowane na deskach i płótnach. Znajdują się w ramieniu południowym i zachodnim oraz w kaplicy Włoskiej. Najczęściej były one fundowane po śmierci biskupa przez krewnych, przyjaciół, następców lub egzekutorów testamentu. Wojny i pożary spowodowały uszczerbek kolekcji. Dziś tworzy ją 31 portretów, a ostatnim, umieszczonym 4 listopada 2005, jest portret Karola Wojtyły w stroju papieża Jana Pawła II. Brak portretu kardynała Franciszka Macharskiego.
Rozmieszczenie portretów thumb|200px|portret bpa Piotra Tomickiego autorstwa Stanisława Samostrzelnika 200px|thumb|Portret bpa Marcina Szyszkowskiego. w starej zakrystii: kard. Adam Stefan Sapieha (1911-1951) we wschodnim ramieniu krużganków: św. Stanisław (1072-1079) bp. Karol Wojtyła (1964-1978), papież św. Jan Paweł II bp Andrzej Zebrzydowski (1551-1560) bp Piotr Myszkowski (1577-1591) bp Jerzy Albrecht Denhoff (1701-1702) bp Piotr Gamrat (1538-1545) bp Filip Padniewski (1560-1572) bp Jan Chojeński (1537-1538) bp Piotr Tomicki (1523-1535) bp Jan Latalski (1536-1537) kard. Jerzy Radziwiłł (1591-1600) w południowym ramieniu krużganków: bp Kajetan Ignacy Sołtyk (1759-1788) kard. Jan Aleksander Lipski (1732-1746) bp Jakub Zadzik (1635-1642) bp Andrzej Lipski (1630-1631) w zachodnim ramieniu krużganków: bp Andrzej Trzebicki (1658-1679) bp Jan Małachowski (1681-1699) bp Marcin Szyszkowski (1616-1630) kard. Jan Albert Waza (1632–1634) w Sali Włoskiej (wschodnie skrzydło krużganków): kard. Bernard Maciejowski (1600-1606) bp Piotr Tylicki (1606-1616) bp Piotr Gembicki (1642-1657) bp Stanisław Kazimierz Dąmbski (1699-1700) bp Konstanty Felicjan Szaniawski (1720-1732) bp Andrzej Stanisław Załuski (1746-1758) bp Feliks Turski (1790-1800) kard. Jan Duklan Puzyna (1879-1894) w sali św. Franciszka w klasztorze: kard. Albin Dunajewski (1879-1894) bp Samuel Maciejowski (1546-1550) bp Franciszek Krasiński (1572-1577)
Bibliografia
Michał Rożek, Przewodnik po zabytkach Krakowa, wyd. WAM, Kraków 2006.
Linki zewnętrzne Stanisław Tomkowicz, Galerya portretów biskupów krakowskich
Galerie sztuki w Krakowie *